Sierra Leone, Democratische Republiek Congo Schitterend leed Politiek, 8 Feb 2007 - redactie Africaserver Magazine

Blood Diamond - de film

De film "Blood Diamond" heeft de westerse wereld bewust gemaakt van de bloederige achtergronden van de handel in diamanten in Afrika. Bloeddiamanten hebben wrede burgeroorlogen gefinancierd in diverse Afrikaanse landen. Conflicten rondom de handel in diamanten in Afrika gaan nog steeds gewoon door, zeggen zowel Fatal Transactions als Amnesty International.
Momenteel draait de film Blood Diamond in de Nederlandse bioscopen en daarom staan de bloeddiamanten ineens volop in de belangstelling. Alex Yearsley heeft in Afrika jarenlang onderzoek heeft gedaan naar de handel in bloeddiamanten. Hij zegt daarover in Vrij Nederland van 27 januari: "Ik ben heel blij met de film Blood Diamond, want nu komt een groot bioscoop-publiek in aanraking met een onderwerp waarnaar wij al jaren onderzoek doen. Het komt maar zelden voor dat een Hollywood­producer honderd miljoen uittrekt voor een onderwerp dat in Afrika speelt. Blood Diamond is een gevoelige, spannende film geworden die een goed beeld geeft van wat er in de jaren negentig in Sierra Leone is gebeurd. In dat land woedde destijds een uitzichtloze burgeroorlog. De rebellen van het Revolutionary United Front (RUF) voerden een zinloze strijd om de macht. Ze deinsden nergens voor terug. Ze hakten armen af van tegenstanders, aten mensenharten en deden andere gruwelijke dingen. Hun strijd werd gefinancierd met de opbrengsten van de verkoop van diamanten. Die werden gevonden in gebieden die onder controle van het RUF stonden. Aan die handel in wapens en diamanten verdienden obscure handelaren een fortuin."

Over zijn eigen ervaringen in Afrika zegt hij: "Ons onderzoek naar de bloeddiamanten begon in Angola. De rebellenbeweging zou daar hun strijd met de diamanten financieren. We deden ons voor als journalisten of zakenmensen en spraken met diamantzoekers, hun bazen, en ook met militairen die in allerlei smerige handeltjes zaten. We legden de netwerken bloot tussen de handelaren in Afrika en de grote diamanthuizen in België en de Verenigde Staten. Het stond onomstotelijk vast dat diamanten die in het Westen worden gekocht om een huwelijk of een andere mooie gebeurtenis te vieren, uiterst bloederige oorlogen financierden."

Inmiddels is er met hulp van geld van de Europesese Unie de organisatie Fatal Transactions opgericht. Deze internationale organisatie voert campagne en richt zich op deze conflict gerelateerde exploitatie van en handel in deze kostbare grondstoffen. Fatal Transactions wil dat grondstoffen op een eerlijke en rechtvaardige manier gaan bijdragen aan economische groei en duurzame vrede in de landen waar ze worden gevonden.Voorwaarde is dat grondstoffen als diamanten, goud en olie goed worden geëxploiteerd. "Fatal Transactions" dienen "Fair Transactions" te worden. Dat blijkt in veel gevallen helaas nog steeds niet te gebeuren. Grondstoffen bevorderen vaak conflicten en de schending van mensenrechten in Afrika. Ondertussen profiteren slechts een aantal bedrijven, individuen en overheden van de rijkdommen.

Ik sprak hierover met Merlinde Gerritsen, nationaal coördinator bij Fatal Transactions. Zij zegt: "De helft van alle diamanten die in het Westen worden verkocht is afkomstig uit Afrika. Op dit moment voeren we een intensieve campagne om westerse consumenten bewust te laten worden van wat ze eigenlijk kopen. Wij doen een oproep aan hen om van hun juwelier schone diamanten te eisen. Op dit moment is het zo, dat hebben we onderzocht, dat bijna geen enkele juwelier kan vertellen waar zijn diamanten vandaan komen. Wij willen dat er veel meer duidelijkheid komt over de herkomst van de verkochte diamanten. Verder willen we dat het begrip bloeddiamant verruimd wordt. Nu is het zo dat alleen diamanten die uit oorlogsgebieden kwamen, zoals Sierra Leone, Angola en de Congo bloeddiamanten worden genoemd. Maar wij vinden dat alle diamanten waar mensenrechten worden geschonden en waarbij kinderarbeid, dwangarbeid, mishandeling en uitbuiting voorkomten bloeddiamanten zijn. Het is onze ervaring dat alleen onder grote druk van de westerse regeringen er veranderingen plaatsvinden. Een goed voorbeeld daarvan is het Kimberley Proces."

Onder leiding van Fatal Transactions is in 2003 het 'Kimberley Proces' gestart, een initiatief van regeringen, diamantbedrijven en organisaties om diamanten te certificeren op herkomst. Daarmee kan de handel in conflictdiamanten worden bestreden. In de praktijk blijkt dit certificeringsproces nog nauwelijks te werken. In een onlangs verschenen rapport van de Verenigde Naties staat dat uit Ivoorkust voor $23 miljoen aan conflictdiamanten naar diamantmarkten over de hele wereld wordt gesmokkeld. De diamanten financieren voor een groot deel de daar nog steeds heersende burgeroorlog. En ook in Oost-Congo worden de diamantmijnen nog steeds beheerd door militairen en zorgen deze en andere kostbare grondstoffen voor veel instabiliteit en geweld. Merlinde Gerritsen: "Er bestaat nog steeds geen onafhankelijk controlesysteem op de certificering binnen het Kimberley Proces. Fatal Transactions heeft in een brief aan de Europese Commissie, die sinds 1 januari 2007 voorzitter is van het Kimberley Proces, aangedrongen op veel strengere en onafhankelijke controles. Overheidscontroles zijn niet sterk genoeg, of worden niet stevig genoeg opgelegd, om rebellengroeperingen te dwingen op te houden met het gebruiken van diamanten om oorlog mee te betalen. Bovendien heeft de diamantindustrie onvoldoende maatregelen genomen om de handel in bloeddiamanten tegen te gaan."

Heeft de publiciteit rondom de film Blood Diamond nog enige resulaten?
"Jazeker wel. Alle publiciteit is natuurlijk heel goed om mensen bewust te maken van de situatie rondom de diamanten. Het probleem is dat de diamantindustrie zegt dat de film geen goed beeld geeft van de huidige situatie en dat met het Kimberley Proces alle problemen zijn opgelost. En dat laatste is pertinent niet waar. Daarom richten wij ons nu op de bewustwording van de consument."

Waarop moet ik letten in de winkel als ik geen bloeddiamant wil kopen?
"Iedere juwelier, die zegt dat hij pertinent geen bloeddiamanten verkoopt, liegt in principe. Ik wil niet zeggen dat het wél bloeddiamanten zijn, maar tot nu toe is het systeem nog zo lek als een mandje en bestaat er geen goed controlemechanisme op de uitvoering van het certificeringssysteem. Jongemannen moeten het bewijs gaan eisen dat de diamanten die zij om de vingers van hun verloofdes schuiven, niet de oorzaak zijn geweest van de amputatie van een vinger of een arm in Afrika. En dat kan alleen door juweliers en groothandelaren onder druk te zetten, zodat de herkomst duidelijker wordt. Op de websites van Amnesty International, NiZA en Fatal Transactions kunnen potentiële kopers een gidsje downloaden met daarin alle vragen die ze hun juwelier kunnen stellen om verzekerd te zijn van schone diamanten. Want diamanten die geruild worden voor wapens waarbij honderden mensen hun leven verliezen, verliezen wat mij betreft al hun glans." © Hannah Klautz NiZA, Fatal Transactions en Amnesty International vragen u dringend geen conflictdiamanten te kopen voor Valentijnsdag. Om bovenstaande oproep kracht bij te zetten wordt er momenteel iedere twee uur een film vertoond op een groot scherm op het Rembrandtplein. De film vertoont foto's van de bekende fotograaf Kadir van Lohuizen die indringende en veelzeggende fotoreportages heeft gemaakt van de diamanthandel in Afrika. Zijn boek "Diamond Matters" is twee jaar geleden verschenen en de foto's kunnen bezichtigd worden op zijn website


<< naar Magazine