Arts | Politics | Economy | Education & Sciences18 Apr 2014
artikelfotoBenin
Goed en kwaad in de voodoocultuur
Arts, 8 June 2007
voodoo-ritueel

Journaliste Marnel Breure raakte in Benin gefascineerd door de wereld van voodoo. Ze onderzocht de rol van goed en kwaad in deze oude religie. Over haar ervaringen schreef ze een boeiend boek 'Het land van Legba'.
 
Benin is één van de weinige landen waar voodoo officieel als religie erkend is. Legba is één van de belangrijkste godheden van het voodoopantheon en in Benin zijn er vele tempels aan hem gewijd. Hij brengt zowel geluk als onheil, afhankelijk van de intentie van degene die hem offers brengt. Tijdens haar verblijf in Benin raakt Marnel Breure steeds dieper bij de voodoocultuur betrokken. De redactie van AS sprak met haar over haar ervaringen.

A.S. "Marnel, vorig jaar is je boek 'Het Land van Legba' uitgekomen en er is in de media redelijk wat aandacht aan besteed. Hoe waren de reacties?"
M.B. "De reacties waren positief, maar wat ik erg jammer vind is dat er vooral veel aandacht is geweest voor de, in onze ogen, macabere praktijken die ik beschrijf. Het bloed slurpen uit de nek van geitjes, bijvoorbeeld, of het opgraven van schedels en dergelijke. Zaken waarbij veel geslacht en geofferd wordt en veel bloed vloeit, zijn erg benadrukt in de media. Maar mijn zoekvraag voor dit boek is de hele tijd geweest: hoe zit het met goed en kwaad in de voodoocultuur? Net als de Zwitserse psycholoog Carl Gustav Jung ga ik er vanuit dat je het kwaad onder ogen moet zien om het een plek en een betekenis te kunnen geven.”

A.S. "'Daar heb je in Benin ruimschoots de gelegenheid voor gehad, nietwaar?
M.B. “Op een gegeven moment kwam ik tot de ontdekking dat het kwaad veel dominanter aanwezig was dan ik dacht. E n daar schrik je dan wel van.Mensen maken regelmatig gebruik van voodoo om een ander iets aan te doen. Of dat werkelijk mogelijk is, doet er wat mij betreft niet toe. Alleen al het feit dat bijna iedereen er in gelooft, leidt tot veel angst en wantrouwen onderling. Mensen vertrouwen elkaar niet en verdenken elkaar bij het minste of geringste van het gebruik van zwarte magie. Ik heb wel gezien dat dat funest is voor het functioneren van de samenleving."

A.S. "In het boek schrijf je dat je op een gegeven moment zelf ook zwarte magie wil toepassen. Je krijgt de kans om met behulp van voodoo een ex-vriend te vermoorden die je gruwelijk in de steek gelaten heeft."
M.B. "Ha, ha! Ja, dat vinden de recensenten ook buitengewoon intrigerend. Wat ik hiermee wil laten zien is dat wij allemaal in staat zijn tot destructieve acties. Ik wil de schijn vermijden dat de Westerse cultuur in moreel opzicht superieur is. De negatieve variant van voodoo is een vorm van manipulatie, waarvan alleen jijzelf beter wordt. Daar hebben de Beninezen niet het alleenrecht op. Ik denk dat wij in het Westen ook allerlei vormen van voodoo toepassen, kijk maar naar de wereld van de media of marketing. Dat gaat dan weliswaar niet gepaard met bloedoffers en toverspreuken, maar het principe van een ander willen misleiden of uitschakelen met behulp van ondoorzichtige strategieën blijft hetzelfde."

A.S. "Uiteindelijk besluit je dan toch om het plan om je ex-vriend te vermoorden niet uit te voeren. Maar daarna raak je behoorlijk teleurgesteld in de voodoocultuur en je keert terug naar Nederland."
M.B. "Ja, ik was al zeven maanden aan het graven in de onderlagen van de West-Afrikaanse samenleving en ik kwam steeds meer in contact met de negatieve krachten. Wat doe ik hier nog als niemand elkaar vertrouwt, vroeg ik me af. Ik raakte daar erg gedeprimeerd van en ik had tijd nodig om afstand te nemen en me los te maken. Die mogelijkheid tot afstand nemen hebben de Beninezen over het algemeen niet. Ze zijn met huid en haar verwikkeld in een krachtenveld waar geen ontsnappen aan is. Ik zou graag zien dat Afrikanen een wat meer kritische geest ontwikkelen. De Westerling vertrouwt teveel op zijn ratio, maar de Afrikaan laat zich te veel bepalen door de onzichtbare wereld van goden en geesten.”

A.S. "Dus ging je terug naar het christelijke Nederland. Kun je kort vertellen wat volgens jou het verschil is tussen de christelijke godsdienst en de voodoocultuur?"
M.B. "Van het christendom gaat een sterke prikkel uit om het goede te doen. In de voodoocultuur is dat veel minder het geval. Daar zijn goed en kwaad innig met elkaar verstrengeld. Voodoo confronteert ons met het probleem van de menselijke vrijheid, we hebben de keuze om creatief te zijn of destructief, om goed te doen of om kwaad te doen. Ik denk nog steeds dat die vrijheid een prachtig gegeven is, maar het ziet er naar uit dat de mensheid niet in staat is haar te dragen. Dat is een levensgroot dilemma."

A.S. "Na een jaar besluit je om toch weer naar Benin terug te gaan om je onderzoek af te ronden. Waarom?"
M.B. "Ik reis al bijna twintig jaar door West-Afrika, ik houd intens veel van dit deel van de wereld en ik heb er waardevolle vriendschappen opgebouwd. Dat wilde ik niet opgeven. Vlak voordat ik wegging heb ik met een voodoopriester gesproken over de mogelijkheid om me te laten initiëren. Toen ik terugkeerde heb ik me laten inwijden in het Fa-orakel, dat is de basis van de voodooreligie."
A.S. "Wat houdt zo'n inwijding precies in?"
M.B. "Ieder individu is geboren onder een bepaald teken van het Fa-orakel. Het kennen van je teken staat voor inzicht in de krachten die je levensweg bepalen, je krijgt als het ware een richtlijn mee voor je levenspad. De initiatierituelen duren een paar dagen en zijn behoorlijk intensief . Om erachter te komen wat jouw teken is, ga je met een orakelpriester het heilige bos in. Nadat je teken zich geopenbaard heeft, worden de negatieve kanten ervan met behulp van offers afgezwakt. Met de positieve kanten kun je de rest van je leven aan de slag!"

A.S. "Heeft deze inwijding voor jou positief uitgepakt."
M.B. "Ja, het is éé n van de belangrijkste dingen die ik in mijn leven heb meegemaakt. Toen ik besloot om me te laten inwijden moest ik de ratio loslaten en me helemaal in het onbewuste storten. Het was een poging om me weer met de Afrikaanse cultuur te verbinden, zodat ik mijn weg in de voodoocultuur op een andere manier kon vervolgen. Ik heb mij ontzettend gesterkt gevoeld door dat hele inwijdingsproces. In een inwijding sterf je een symbolische dood en verwerf je een nieuwe identiteit, en dat heb ik ook zo ervaren. Dat neemt overigens niet weg dat ik nog steeds kritiek had op de destructieve kanten van de voodoocultuur. Die was natuurlijk niet zomaar verdwenen. Maar de inwijding heeft mij wel nieuwe krachten gegeven om mijn zoektocht voort te zetten. Ik ben tot de conclusie gekomen dat het kwaad een gegeven is. Uiteindelijk besefte ik dat het erom gaat dat je je niet laat bepalen door dat kwaad. Dat je nooit je geestelijke autonomie moet kwijtraken, want je bent alleen zelf verantwoordelijk of je dat kwaad ook daadwerkelijk aanricht. Het belangrijkste wat ik geleerd heb van de voodoo, is dat goed en kwaad geen tegenpolen zijn, maar bij elkaar horen als de twee helften van dezelfde kalebas."
 
Hannah Klautz
 
Marnel Breure - Het Land van Legba
Uitgeverij Augustus, 2006
ISBN 10 9045700603


<< to Magazine


more images for
Goed en kwaad in de voodoocultuur: fotofotofotofotofotofotofotofotofotofoto
More in Arts:
Africa's Women Artists, a Growing Voice
Claudine Pommier sat on a stool in the...

Francis Kéré - Philosopher, Activist, Architect
One of the most remarkable articles in...

Jews of Nigeria - interview with filmmaker Jeff Lieberman
An image of a hut in the African forest...


Currently in the magazine:
Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Samen door Mandela: Zondag 15 december 2013 Stadsschouwburg en de Melkweg, Amsterdam
‘Samen door Mandela’ wil met u...

2013 Prince Claus Laureate Ahmed Fouad Negm has passed away
RIP Egyptian poet and this year's...

Vieux Farka Touré in Nederland, winactie voor lezers Africaserver
In november verzorgt Vieux Farka Touré,...


Sites for this article:
Het land van Legba - uitg. Augustus
http://www.uitgeverij-eldorado.nl/augustus/result_titel.asp?Id=845

Religion
hyperlinks index Africaserver

Literature/books
hyperlinks index Africaserver

Benin
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 236 milliseconds.