Arts | Politics | Economy | Education & Sciences22 Aug 2014
Bart Luirink

Geld verdienen aan Mandela
11 Sep 2007

ZAM's hoofdredacteur Bart Luirink stelt dat de film Goodbye Bafana, die vorige week in premiere ging, een goed voorbeeld is van de inmiddels ontelbare pogingen om uit Nelson Mandela’s reputatie als held en verzoener profijt te trekken.
 
De juridische afdeling van Mandela's kinderfonds heeft echter nog geen actie ondernomen, iets dat ChildRight, dat even onbeschaamd de naam van de Zuid-Afrikaanse superster in de strijd wierp, inmiddels boven het hoofd hangt. Wellicht heeft filmmaker Bille August een deal gesloten en gaat een procentje van de recettes naar het kinderfonds?

De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van James Gregory, die zich als snel na de vrijlating van Mandela als zijn bewaker opwierp. Dat het niet zozeer Gregory’s bedoeling was om te getuigen hoe hij door Mandela van een onverbeterlijke racist in een mensenvriend veranderde, werd mij al medio jaren negentig duidelijk. Op verzoek van een van de omroepen vroeg ik de bewaker telefonisch of hij door de Nederlandse televisie geinterviewd wilde worden. Dat wilde hij best als daar vijfduizend dollar voor zou worden neergeteld. Exit Gregory.

Maar niet van het internationale firmament. Buitenlandse kanalen betaalden vermoedelijk wel graag, het boek werd een bestseller en enkele jaren terug werden de filmrechten aangekocht. Inmiddels zwijmelt een groot bioscooppubliek bij het sprookje van de bevrijder en zijn beul waarvan ook ik ruim tien jaar terug even aannam dat het waar was. De Britse journalist Anthony Sampson, van wie in 1999 de door Mandela geautoriseerde biografie uitkwam, wijst er echter op dat Mandela tijdens zijn jarenlange verblijf op Robbeneiland met Gregory nauwelijks een woord wisselde. In feite was hij een censor die alle correspondentie van en aan de gevangenen controleerde op 'staatsgevaarlijke en communistische propaganda'. Zijn collega bewakers vermoedden dat Gregory een spion van de inlichtingendienst was en herinneren zich dat Mandela hem ooit voor de rechter wilde slepen. In Sampson's boek zegt hij over Gregory, diplomatiek: 'Deze man heeft een grote fantasie.'

Overigens wijst Mandela er in zijn eigen boek, Long Walk to Freedom, wel op dat hij Gregory, toen hij van Robbeneiland naar de Pollsmoor gevangenis was overgebracht, leerde kennen als iemand die soms een zekere mate aan hoffelijkheid aan de dag legde. 'Maar over politiek praatten we nooit', aldus Mandela.

Goodbye Bafana is het verhaal van een behendige oplichter die zichzelf in de hoofdrol van een misselijkmakend verzoeningsverhaal heeft gefotoshopped. Daarmee past hij naadloos in een tendens die in het afgelopen decennium in Zuid-Afrika onmetelijke vormen heeft aangenomen. Die tendens maakt het voor blanken fashionable om zich alsnog in het kostuum van de anti-apartheid te hijsen. Ze zijn er altijd tegen geweest en velen komen er alsnog achter dat ze eigenlijk in het verzet hebben gezeten.
 
Bart Luirink
 
Bart Luirink is hoofdredacteur van ZAM, opinietijdschrift over Afrika.


<< to Magazine




COLUMNS by this author:
Zuid-Afrikaans optimisme
Met het South African Institute for...

Het Zuid-Afrikahuis
Het Zuid-Afrika Huis aan de Amsterdamse...

Van Zanzibari en Verdonk
Vanaf vandaag zou in het Amsterdamse...


COLUMNS by other authors:
Veel over, weinig uit Afrika op IDFA 2011
In het programma van het IDFA 2011, het...

China in Europa’s achtertuin
Leo de Haan, rector van het Institute...

Chapeau Zuid-Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De grondstoffenrijkdom van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De weerbarstige geografie van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Nog één keer de neo-patrimoniale staat in Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Hoe staat het met de armoede in Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Wat is Afrikastudies eigenlijk?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Waar ligt Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (III)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (II)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako . Een maand Bogolan
Studenten van de opleidingen Beeldende...

nawoord Ethioblog Joep Pelt no. 12 / Joep Pelt in Ethiopië
Nog eenmaal, twee weken na terugkeer in...

Ethioblog Joep Pelt no. 11 / Joep Pelt in Ethiopië
De bekende musicus Joep Pelt is de...

Donne-moi Un Bic !
Sven Jense is a young film- and...

Kokossoep
Mangrove, die een van de vegetaties in...

Route de la Espoir – becoming Africa
Sven Jense is a young film- and...

Seo - het gaat goed, in Mali
Ton en Imelda, een Amsterdams stel van...

IFFR 2009 bewijst bestaansrecht Africa in the Picture
De 38e editie van het Internationaal...

Africa's illegal love
Sybilla Claus, Afrika-redacteur bij het...

Experience of Viafrica staff member in Kenya on last elections
Viafrica Kenya is represented by three...

Wat te doen met fragiele staten?
ASC directeur Leo de Haan houdt de...

Muzikaal weblog vanuit Mali
Singer-songwriter Joep Pelt die in...

Van het strand naar Asylum Down
"Voetbal, bier en feestjes. Daar gaat...

Akwanga - gekookte yam met tomatensaus
In het noordoosten van Nigeria, ligt...

over Kenia en of het nog wat wordt met democratie in Afrika
ZAM-hoofdredacteur maakt zich kwaad...

Koninginnedag bij ANC-verkiezing in Zuid-Afrika? - een reactie
NRC-Handelsblad correspondent Bram...

Verkiezing van een ANC-voorzitter op zijn Koninginnedags
ASC directeur Leo de Haan ziet...

EEN - jongeren op campagne om armoede de wereld uit te helpen
Afgelopen zomer heb ik als vrijwilliger...

AfricAlive: Eindpunt behaald !!
Bogdan - een van de 5 Delftse studenten...

Trans African Highway - Eindelijk Rijden !!! - On the road again
Hans en Doenan - twee van de 5 Delftse...

Bob Denard: de laatste huurling?
ASC directeur Leo de Haan staat stil...

Economische levensduur
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

Ghana Police Farce (a satire)
Hardly a day passes without a report of...

A walk in the park
Alexander - één van de 5 Delftse...

Koude douche
Doenan - één van de 5 Delftse studenten...

Afrikaanse perikelen
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

G8 Blues (a satire)
African journalist Femi Akomolafe has...

G8 willen beloftes doorhevelen naar anderen
In Gleneagles twee jaar geleden, kwam...

A Call for Re-Colonization
Reading this article may upset the...

Oudejaarsavond over de Afrikaanse staat
ASC directeur Leo de Haan blikt in zijn...

Madonna's Oliver
In het kerstnummer 2006 van het...

How not to measure poverty
How not to measure poverty: European...

Geef mij maar Madonna
Minister Van Ardenne kent geen twijfel....

Afro-pessimisten, opgelet!
Volkskrant correspondent Hans Moleman...

De vloek van goud
ASC directeur Leo de Haan geeft zijn...

Jan Pronk moet blijven
…..in Khartoem natuurlijk.ASC directeur...

Kleurrijk Afrika
Is Uw beeld van Afrika zo’n beetje...

Africa, oh, poor Africa!
Africa, oh, poor Africa! Take a look at...

Poverty is not African
A journalist said to the other: “I...


Currently in the magazine:
Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Samen door Mandela: Zondag 15 december 2013 Stadsschouwburg en de Melkweg, Amsterdam
‘Samen door Mandela’ wil met u...

Sites for this column:
Zuidelijk Afrika Magazine
http://www.niza.nl/magazine


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 123 milliseconds.