ZAM - dubbelnummer najaar 2007

Zimbabwe Nieuwe golf van kunstroof - diefstal in Harare 5 Oct. 2007

Een voorbeeld uit de moderne praktijk. Hoe kunst verdween uit Zimbabwe en dankzij internet weer achterhaald werd.
Op dinsdag 6 juni 2006 bezocht een man de National Gallery in Harare, hoofdstad van Zimbabwe. Hij mocht zijn tas bij zich houden omdat hij, zoals hij bij de ingang vertelde, alleen naar de winkel wilde. Later ging hij met tas en al naar een bovenzaal met veel kostbare etnografische objecten; deze staan merendeels niet in vitrines en zijn nauwelijks verankerd. De man verborg vier oude hoofdsteunen en twee kostbare Makonde-maskers in zijn tas en rende het museum uit. Een bewaker ging hem achterna. Toen hij de dief beetpakte, werd hij door omstanders aangevallen en geslagen. Reden: de dief was blank en de bewaker zwart. In het zwarte Zimbabwe kan men zich niet voorstellen dat een boef blank is en zijn achtervolger zwart.

Juist op dat moment overlegde museumdirecteur Doreen Sibanda met veiligheidsexpert Ton Cremers en anderen over de veiligheid in de musea in het land. Cremers: “Ik heb meteen foto’s van de gestolen stukken op de website van het Museum Security Network (www.museum- security.org) gezet. Omdat er geen foto’s van de maskers waren, publiceerde ik afbeeldingen van vergelijkbare maskers.”

Vijf maanden na de diefstal werd Cremers benaderd door de Amerikaanse handelaar Rand, wiens galerie en woning barstensvol staan met Afrikaanse kunst. Hij zei dat hem enkele objecten uit Zimbabwe aangeboden waren. Hij vond ze zo mooi dat hij ze meteen wilde kopen, maar was toch eerst op internet meer informatie gaan zoeken. Zo ontdekte hij dat de door hem begeerde objecten erg veel leken op de gestolen objecten uit Harare. Cremers: “Ik zei hem naar de plaatselijke politie te gaan. Zelf stuurde ik de foto’s van de aangeboden hoofdsteunen naar de National Gallery. Daar herkende men ze meteen.” Enkele dagen later benaderde de Amerikaan Ton Cremers opnieuw, met de mededeling dat nu ook twee Makonde-maskers aangeboden waren. Ook die, zo meende men in Harare, waren uit de National Gallery afkomstig.

Volgens de handelaar werden alle objecten aangeboden door iemand in Polen. Cremers: ”In Polen heeft een pseudo-koper contact opgenomen met de verkoper en alle gestolen objecten weten te bemachtigen. De verkoper bleek de man te zijn die ze uit de National Gallery in Harare had gestolen.” Hij is gearresteerd. Museumdirecteur Sibanda concludeert: “De teruggave is een grote stimulans om meer aan museumveiligheid te doen.”

Dat kunstroof vaak een internationaal gebeuren is, werd bevestigd toen de Poolse verkoper tijdens het verhoor bekende te zijn getipt of aangestuurd door een bende uit Nigeria. Hij bleek betrokken te zijn bij meer diefstallen uit musea in Zimbabwe.
Jos van Beurden


<< naar Magazine