ZAM - najaar 2006
artikelfotoMadagascar
Mora, mora in Madagaskar
1 Mar. 2006


Ongerept is de natuur in Madagaskar al lang niet meer, maar wonderschoon nog steeds. Achter armoede en vervuiling schuilen unieke diersoorten en duizelingwekkende uitzichten. En alles rustig, rustig aan.
 
Toen de goden Madagaskar schiepen, gingen zij met een fijne zeef door het heelal, op zoek naar zonderlinge en verbazingwekkende dingen. Zij gooiden de vangst de hemelen in en lieten deze neerdalen, zonder enig overleg, op het eiland daar beneden. Het lijkt of alles wat niet paste of niet wilde passen, werd samengeperst in de hoofdstad Antananarivo – een plek, zo onduidelijk in elkaar geflanst dat het lijkt op een puzzel die is opgebouwd uit lukraak bij elkaar gelegde stukjes. De mengelmoes van invloeden, van Frans-koloniaal tot eilander stijl, zorgen voor een surreëel mengsel, dat vreemd vertrouwd aandoet maar toch totaal anders is dan welke andere plek ter wereld ook.
Alles in deze stad woelt chaotisch naar overleving – van kinderen met snottebellen die je onophoudelijk hun toeristenrommel aanpraten, tot marktlui die alles verkopen, van groene torens van gemalen maniokbladeren tot plakken zebu (tamme os), vis, kikker of wat ook maar enigszins eetbaar is. Schurftige honden scharrelen in de goten en ratten ter grootte van een kat lopen tussen de smalle, overhellende huizen. En te midden van dit gewoel vind je hier en daar vreemd genoeg een etablissement in de duurdere prijsklasse – een Hilton, een boetiek van La Coste, een hele rij exclusieve juweliers. Een lekkere kop Italiaanse koffie is hier ook verrassend gemakkelijk te vinden.
Veel bezoekers aan Madagaskar kiezen ervoor Antananarivo te mijden, misschien omdat de armoede en de verontreiniging ze wat zwaar op de maag liggen. Toch biedt de hoofdstad een fascinerende blik op de mensheid, die je er scherp van bewust maakt hoe de gulheid van de natuur uitgeput raakt door de overlevingswedloop van de mensen.
Armoede, een wankele politieke situatie, landbouw op basis van een hak- en brandcultuur (slash and burn) en commerciële bosbouw voeden de ongebreidelde ontbossing. Deze dreigt de doodsklap te worden voor de buitengewone collectie inheemse planten, vogels, insecten en zoogdieren van Madagaskar. Het eiland is voor meer dan tachtig procent ontbost, maar nog steeds kom je in de natuurreservaten om de paar meter een schepsel tegen dat je nergens anders in de wereld zult aantreffen.

Lekker rustig aan
“Het probleem zit hem in de politiek”, zegt François Ntoehly, een gids voor ecotoerisme in het noordelijk gelegen Ankarana-park: “Alles in Madagaskar gaat van mora, mora [lekker rustig aan en ontspannen]. Afgezien dan van de bomenkap, die gaat heel snel. Er is geen werk, snap je. Dat geldt evengoed voor mensen met een diploma.” Hij wijst naar een stuk geërodeerde rode aarde en vervolgt: “Als de mensen een baan konden krijgen in een fabriek zou dit wel ophouden. Een boom omkappen is hard werken en het kost veel moeite, maar ze hebben hier geen keus. Ze moeten het hardhout wel verkopen, aan de bouwsector en aan meubelmakers.”
Ankarana is niet alleen beroemd omdat het vele unieke vogel- en diersoorten herbergt, waaronder tenminste elf soorten makiaapjes, maar ook om een bizarre rotspartij met de naam tsingy (letterlijk vertaald: ‘op je tenen lopen’). Moeder natuur moet een grillige bui hebben gehad toen zij dit kilometers lange kalksteenmassief modelleerde tot puntige brokken die doen denken aan de Bergen van Mordor van J.R.R. Tolkien – het verschijnsel wordt des te curieuzer omdat dit soort rotsformatie nergens anders wordt gevonden dan in Madagaskar.
Een ander inheems mirakel bevindt zich in Andasibe Mantadia, een klein park in het oosten van het land. In dit oerbos word je ’s morgens gewekt door het bloedstollende huilen van de indri-indri, een grote, snoezige maki-aap die zo zeldzaam is dat deze alleen maar voorkomt binnen een cirkel van dertig kilometer rond dit ene park. De arme indri is een populaire toeristentrekker en wordt elke ochtend en avond op de hielen gezeten door groepen lawaaiige bezoekers, die door het bos denderen met camera’s en verrekijkers. Dat er zo veel vreemdelingen geïnteresseerd zijn in deze zoogdieren is waarschijnlijk hun redding, maar je zou toch medelijden krijgen met dit arme schepsel dat alleen maar wat larven probeert te verschalken.

Toch ook naargeestig
Madagaskar heeft veel meer wonderbaarlijks te bieden aan de toerist en de doorgewinterde reiziger, van de kolossale baobabs van Morondava in het westen tot de vreemde kleurrijke reliëfs op de Mahafaly-tombes in het zuiden. De meest commerciële attractie is vermoedelijk Nosy Be, een eilandje in het noorden, waar oude mannen, meestal van het type Italiaan of Fransman, mooie jonge Malagassische vrouwen het leven zuur maken. Het sekstoerisme is alomtegenwoordig in dit geïsoleerde hoekje van de wereld, waar de koloniaal op leeftijd zijn belachelijke crises kan uitleven in een tropisch paradijs. Met directe vluchten vanuit Parijs en Milaan is Nosy Be het toeristische middelpunt van Madagaskar.
Het klinkt misschien vreselijk, maar ‘commercieel’ is een relatief begrip in Madagaskar. Het bijna volmaakte klimaat (buiten het moessonseizoen), de uitstekende mogelijkheden om te duiken en de witte stranden maken dit eiland een uitstekende bestemming voor wie op zoek is naar echte ontspanning.
Reizen in Madagaskar betekent ontzagwekkende uitzichten, warme gastvrijheid en een aangenaam gevoel – toch kun je je er ook naargeestig gaan voelen. Ondanks enorme internationale inspanningen om de betrokkenheid van Malagassiërs bij ecotoerisme te bevorderen, waren de paar milieubeschermers die ik op deze reis heb ontmoet, sceptisch over de vraag of er nog wel echte hoop bestaat voor de toekomstige biodiversiteit. “Het is al te laat; wij proberen alleen nog te behouden wat er over is”, was de standaardreactie op vragen over het milieu.
Vragen over de politieke situatie stuiten op eenzelfde moedeloosheid. Roger Vahiny, boer, delfstoffenhandelaar en zakenman op Nosy Be, vatte de zaak aldus samen: “Onder onze oude president wilden wij dat er een nieuwe kwam. Nu wij een nieuwe [Marc Ravalomanana] hebben, willen wij de oude terug. Er zijn nu meer wegen, dat is waar, maar er zijn nog steeds geen banen.”
 
Lisa Johnston
 
Dit artikel werd eerder gepubliceerd in de Mail & Guardian.

Reizen in Madagaskar kan van belachelijk goedkoop tot verrassend duur. Hoe langer je blijft, hoe gemakkelijker je koopjes leert te onderscheiden van afzetterij. De toeristische infrastructuur van het eiland staat nog in haar kinderschoenen; alles wat zweemt naar luxe heeft zijn prijs. In de beter ontwikkelde gebieden zijn er wel wat fatsoenlijke hotels en pensions in de middencategorie. Het reizen per taxi-brousse is ongemakkelijk en goedkoop, maar taxi’s en zelfs particulier vervoer zijn niet duur als je het vergelijkt met een land als Zuid-Afrika. De binnenlandse vluchten van Air Madagaskar zijn betrouwbaar. Een retourkaartje Antananarivo-Nosy Be kost ongeveer 240 euro. Eten is over het algemeen goedkoop. Nosy Be is duurder dan de rest van Madagaskar, maar dan nog kun je er voor 5 euro fantastisch vis eten in een goed restaurant.


<< naar Magazine


meer foto's voor
Mora, mora in Madagaskar: fotofotofotofoto
SPECIAL: ZAM - najaar 2006
De dood van een hofdichter
Op 3 november 2005 werd journalist...

Lekker zonder tanden
Het is een verbijsterend gezicht: tal...

Bi Kidude - Koningin van de taarab
93 jaar oud is Bi Kidude en haar...


Meer in Madagascar:
lezersaanbieding Perles d´Amour - Drie zwarte parels zingen met liefde over de liefde
Lezers van het Africaserver Magazine kunnen met een printje van deze pagina...

Dierentuinen in actie voor Madagascar
De Europese dierentuinen zijn in actie gekomen voor de biodiversiteit van...


Magazine actueel:
Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Samen door Mandela: Zondag 15 december 2013 Stadsschouwburg en de Melkweg, Amsterdam
‘Samen door Mandela’ wil met u...

2013 Prince Claus Laureate Ahmed Fouad Negm has passed away
RIP Egyptian poet and this year's...

Vieux Farka Touré in Nederland, winactie voor lezers Africaserver
In november verzorgt Vieux Farka Touré,...


Sites bij dit artikel:
Madagascar
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 247 milliseconds.