ZAM - zomer 2006
artikelfoto
De beste Afrikaboeken
1 Jul. 2006


Eindelijk tijd om te lezen – een veel gehoorde zucht van opluchting zodra de vakantie is begonnen. ZAM vroeg enthousiaste Afrikakenners en Afrikareizigers naar het beste Afrikaboek dat ze de laatste tijd gelezenhebben. Doe uw voordeel met hun aanprijzingen. Veel plezier!
 
John Jansen van Galen, journalist
Je kunt veel studieboeken en reisverslagen over Afrika lezen, zonder zo goed de sfeer en betekenis van de blanke aanwezigheid op dat continent, en met name in Kenia, te leren kennen als via de thriller van John Le Carré, De toegewijde tuinier (Luitingh-Sijthoff, 2001). Het is tevens een scherpe aanklacht tegen de moderne uitbuiting van de Afrikaan door geneesmiddelenfabrikanten. Men zij gewaarschuwd: de verfilming is van veel mindere kwaliteit!

Annemarie de Wildt, curator
Onlangs las ik Abdelkader Benali, Bruiloft aan zee (Vassallucci, 1996) tijdens een reis naar de streek waar het boek zich afspeelt, het gebied tussen het Rifgebergte en de Middellandse zee. Ik genoot van de poëtische humor, rake beschrijvingen en fantasierijke taal van Benali. Het is een boek als een gerecht, met ingrediënten uit Nederland en Marokko, soms zoetzuur, soms heet. Lees smakelijk.

Felix de Rooy, theatermaker
Toevallig is de meest fascinerende confrontatie met een moderne schrijver uit de wereldliteratuur die ik in de 21ste eeuw onder ogen kreeg, de roman van K. Sello Duiker, Het stille geweld van dromen (De Geus, 2003). De ongecensureerde emoties die in een pulserende eigen stijl van de pagina’s spatten, geven een ontluisterend inzicht in de belevingswereld van student Tshepo, bipolaire patiënt, drugsverslaafd en prostitué in een bordeel voor blanke mannen. De zelfmoord van de schrijver in 2005 liet een gat achter in mijn hart.

Adriaan van Dis, schrijver
In de jaren tachtig van de vorige eeuw geloofde ik in een grote toekomst voor de literatuur uit Afrika. Helaas ben ik met de jaren in de werkelijkheid teleurgesteld. Heb ik verkeerd gezocht en gelezen? Na Filip de Boeck en Marie-Françoise Plissart, Kinshasa, tales of the invisible city (Ludion, 2004) weet ik dat de straat, de markt, de zelfkant een bron van fantastische verhalen biedt. Het prachtig vormgegeven boek geeft een spannend en verbijsterend portret van de hoofdstad van de Democratische Republiek Congo. Onder de sociale ellende bruist een leven van verbeelding waarbij de brave Europese literatuur bleekjes afsteekt.

Koert Lindijer, Afrika-correspondent
Het verslag van Jean Hatfeld, Machete Season: The Killers in Rwanda Speak (Farrar, Straus & Giroux, 2005) over de moordenaars van de genocide in Rwanda laat zien hoe menselijk het is om onmenselijk te zijn. “Moorden is veel gemakkelijker dan landbouw bedrijven”, zegt één van de geïnterviewde moordenaars. Voor het eerst worden de moorden van 1994 in Rwanda zichtbaar, voelbaar en een beetje begrijpelijk. Geen boek om te lezen voor het slapen, verhelderend voor menselijk gedrag.

Ena Jansen, literatuurwetenschapster
Mijn ‘bezongen’ boek is tegelijk een ‘wroegend’ boek: Melissa Steyn, Whiteness Just Isn’t What It Used To Be – White Identity in a Changing South Africa (State University of New York Press, 2001). Zelfonderzoek door vijftig ‘gewone’ witte Zuid-Afrikanen over de valsheid en zelfzucht van hun verbeelde wereld. Een aanvulling vanuit Cultural Studies op Zuid-Afrikaanse literaire boeken die verschuivende identiteiten in steeds weer nieuwe uitstulpingen aan ‘t verkennen en registreren zijn.

Sybille Claus, redacteur Afrika
Een blik tussen Kambili (15) en haar broer Jaja zegt meer dan twee pagina’s tekst. Op subtiele wijze beschrijft de Nigeriaanse Chimamanda Ngozi Adichie in Paarse hibiscus (Sirene, 2004) de sfeer in een gezin in de stad Enugu, dat gedomineerd wordt door een streng katholieke, en gewelddadige vader. Bij een tante ontdekt het tweetal dat het ook anders kan, het is het begin van hun bevrijding. Hou je zakdoek bij de hand, ik moest ervan huilen.

Renske de Greef, columniste
Raoul is 20 jaar en eigenlijk stiekem wat verwend: hij houdt van chique schoenen, taxi’s en Albert Heijn To Go. Dan gaat hij op reis naar West- Afrika, om daar vier maanden in zijn eentje rond te reizen. In het begin heeft hij het idee in een hel op aarde te zijn beland: iedereen is boomlang, pikzwart en wil hem overvallen. Maar na een tijd verandert zijn beeld van Afrika, en hijzelf uiteindelijk ook. Raouls frisse blik ervoor zorgt dat al zijn observeringen of raak of hilarisch zijn. Nergens wordt Raoul de Jong, Stinknegers – Ontdekkingsreis in Afrika (Vassallucci, 2004) moralistisch, nergens wordt het voorspelbaar.

Rudi Boon, televisieprogrammamaker
De roman van Nicolaas Matsier, Het achtenveertigste uur (De Bezige Bij, 2005) speelt zich af op het aanmeldcentrum Schiphol en in de hoofden van ambtenaren van de Immigratie- en Naturalisatiedienst IND, marechaussees, advocaten en tolken. Hoofdpersoon is een man ‘die stelt te zijn’ Moesa Mohamad-Hassan, afkomstig uit de stad Al-Dilling in Zuid-Soedan. Vanaf zijn binnenkomst wordt hij systematisch op maat gezaagd om in de formulieren van de Vreemdelingenwet te passen. Alle in Nederland aanwezige kennis over Afrika is in deze procedure gereduceerd tot amateur-antropologie uit het kanarieboekje voor stammen en talen. Onthutsend boek.

Angeli Poulssen, uitgever ZAM
In twee pagina’s van de hectiek in Amsterdam naar de uitgestrektheid van het Botswaanse landschap, het sukkelige tempo van bruine koeien en de geur van pompoenstoofpot. Scherpzinnigheid, psychologie, mensenkennis en goeie roddels zijn de ingrediënten waarmee privé-detective Mma Ramotswe op onnavolgbare wijze de haar aangeboden zaken oplost in Alexander McCall Smith, De Kalahari Avondschool (Sijthoff, 2004). Op aangenaam onverdichte wijze behandelt de schrijver universele menselijke problemen en gaat daarbij grote Afrikaanse kwesties als gender, aids en corruptie niet uit de weg. Het leven van Mma Ramotswe brengt Afrika dichterbij.

Robert Dorsman, vertaler
Het mooiste Afrikaboek dat ik ken, is van de Zuid-Afrikaanse schrijver Etienne van Heerden, Het zwijgen van Mario Salviati (Meulenhoff, 2002). Een prachtige roman, waarin meerdere verhaallijnen naadloos uitkomen in het heden. Het gaat over de zoektocht naar waarheid in het Zuid- Afrika van nu. Een roman ook die weemoedig stemt, een epos, zoals altijd in het geval van Van Heerden. Een roman ook over gevangenschap, eenzaamheid, verlangen. Het klinkt allemaal clichématig, maar het is echt een betoverend boek van een rasverteller

Fred de Vries, journalist
Marlene van Niekerk, Agaat (Querido, 2006) is een improvisatie op de ‘plaasroman’. Aan de hand van een stervende vrouw die terugkijkt op haar leven vertelt de schrijfster een verhaal over Afrikanerdom, rassenverhoudingen, liefde en wraak. Van Niekerk toont zich een uitmuntende stilist als ze bijna zevenhonderd bladzijden lang de psychologische uitputtingsslag schetst tussen de aftakelende Milla en haar gekleurde ‘meid’ Agaat.

Laetitia van den Assum, ambassadeur in Kenia
Liz McGregor, Khabzela, the life and times of a South African (Jacana Media, 2005) over de snel rijzende ster van een talentvolle deejay en over zijn onnodige dood ten gevolge van aids, trof mij diep. Hoewel ik veel van Zuid-Afrika denk te begrijpen, was het opnieuw een confrontatie met de wijze waarop de eerste zwarte post- 1994-generatie denkt, leeft en sterft.

Eric van der Westen, musicus
Mijn laatste Zuid-Afrikaanse boek was de biografi e geschreven door Fatima Meer, Nelson Mandela – Zijn leven (De Geus, 1995). In deze biografi e beschrijft ze Mandela van kinds af tot aan ongeveer 1993. Precies het moment dat ik voor het eerst naar Zuid Afrika mocht. Ze wist een heel persoonlijk en indringend portret te maken dat me boeide als nooit tevoren.

Ariëlla Kornmehl, schrijfster

J.M. Coetzee, Langzame man (Cossee, 2005) hoort tot de beste boeken die ik onlangs las. De intieme, maar toch ook afstandelijke relatie tussen een man en zijn verzorgster gaf mij hetzelfde gevoel als bij [mijn eigen] De vlindermaand, waarin de stille liefde tussen een vrouw en haar huishoudster een belangrijke rol speelt. Door Coetzee’s meesterlijke stijl zijn ál zijn boeken trouwens schitterend, ongeacht het onderwerp!

Mizzie van der Pluijm, uitgeefster
Helaas, het moet maar. Het mooiste Afrikaboek hebben wij zelf uitgeven: Rik Delhaas, De president, de hyena en de kleine hagedis (Contact, 2006). Delhaas reisde naar een aantal Afrikaanse landen. Hij sprak zowel presidentskandidaten van Somaliland als de veelbelovende beheerder van een wegversperring in Mogadishu, de verdachte van genocide in Rwanda, maar ook advocaten, offi ciers en de mensen die getuige zijn van de volksrechtspraak. Dit boek is zo goed omdat Delhaas niet op zoek is naar gemakkelijke antwoorden. Bovendien gaat hij met inzicht, liefde en begrip met zijn materiaal om.

Bram Vermeulen, Zuid- Afrika-correspondent
De mooiste is natuurlijk: Pedro Rosa Mendes, Tijgerbaai (Van Gennep, 2003). De worsteling van een Portugese journalist tegen de tijd, de bureaucraten, de niet-bestaande wegen en de eenzaamheid op zijn reis door Angola en Mozambique. Reist en schrijft als Kapuscinski, zo dicht op de huid dat je het zweet kunt proeven. Een boek dat elke keer weer meegaat in de rugzak.

Marlene Dumas, beeldend kunstenaar
Marlene van Niekerk, Agaat (Querido, 2006) is een Zuid- Afrikaanse ‘plaasroman’. Het draait om de verstrengeling van afhankelijkheid en vernedering. Waar je bij Coetzee je tanden breekt op de droge hardheid, is de tragiek bij Van Niekerk sensueler. Lichaam, taal en vertaling vallen uiteen; stijlen wisselen elkaar af. Hoe wreed en aanstootgevend ook, uiteindelijk is het een liefdesverhaal.

Mieke van der Weij, presentatrice
Mijn ‘all-time favorite’: Maryse Condé, Ségou (In de Knipscheer, 2002). Dat hoef ik waarschijnlijk niet toe te lichten, deze historische roman is zo bekend. Het zal ook vast te maken hebben met het feit dat mijn eerste en tevens langste reis in Afrika dwars door de woestijn ging en me voerde naar de Sahellanden waar het epos zich afspeelt.

Paul Faber, curator
Mijn favoriet is van ‘grootvadertje’ Amadou Hampàté Bà, In het voetspoor van de vertellers – Amkoullel (De Geus, 2000) samen met het vervolgdeel Jawel, commandant (De Geus, 2002). Een meeslepend relaas over zijn familie en jeugd in het huidige Mali in het begin van de 20ste eeuw. Prachtig geschreven, vol nuances, wijsheid en humor. Een monument.
 
 



<< naar Magazine


SPECIAL: ZAM - zomer 2006
Verzombisering
Column van Farid EssackIk ben blij met...

Kunst. Echte kunst - Museum zonder oogkleppen
Het Afrika Museum in het bosrijke Berg...

"Hij praat louter stront" - Gerard Reve in Zuid-Afrika
Opschudding in Nederland in 1984, want...


Magazine actueel:
Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Samen door Mandela: Zondag 15 december 2013 Stadsschouwburg en de Melkweg, Amsterdam
‘Samen door Mandela’ wil met u...

2013 Prince Claus Laureate Ahmed Fouad Negm has passed away
RIP Egyptian poet and this year's...

Vieux Farka Touré in Nederland, winactie voor lezers Africaserver
In november verzorgt Vieux Farka Touré,...


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 243 milliseconds.