Arts | Politics | Economy | Education & Sciences23 Nov 2017
artikelfotoDemocratic Republic of Congo, Malawi, Uganda, Zambia, Zimbabwe, South Africa
Er is geen ruimte voor franje - Africa Shorts Workshop leidt tot korte documentaire over de liefde
13 Nov. 2007 - IDFA
African Shorts Workshop-1

Afgelopen juli vond in Johannesburg de Africa Shorts Workshop plaats, een initiatief dat mede gefinancierd werd door het Jan Vrijman Fonds. Onder leiding van Leonard Retel Helmrich werkten zes deelnemers een idee uit voor een korte documentaire over de liefde. Een verslag van een intensieve week door de Zuid-Afrikaanse Joanne Levitan.
 
We kwamen uit alle delen van het Afrikaanse continent: Oeganda, Zuid-Afrika, de Democratische Republiek Congo, Zambia, Zimbabwe en Malawi. We hadden verschillende achtergronden, sommigen hadden een eigen bedrijf, anderen waren scenarioschrijvers, autodidactische filmmakers of pas afgestudeerden. Maar we kwamen samen voor een gemeenschappelijk doel: korte films maken over de liefde.

Als geesteskind van het Encounters South African International Documentary Festival, gefinancierd door het Jan Vrijman Fonds en geleid door de Nederlandse filmmaker Leonard Retel Helmrich, was deze African Shorts Workshop deels een les in verhalen vertellen en deels groepstherapie. Verhalen over liefde en hoe we die vertellen zijn zo nauw verbonden met onze persoonlijke ervaringen dat we onszelf en onze motieven eerst goed moesten doorgronden om verder te kunnen. Sommige films zijn namelijk zeer persoonlijk. Mali Kambandu vraagt zich af of ze zal gaan trouwen of niet. Makela Pululu probeert weer in contact te komen met zijn tienerzoon die twee jaar geleden van huis is weggelopen. En ik probeer erachter te komen waarom de man met wie ik negen jaar een correspondentie onderhield plotseling verdween toen ik hem ging opzoeken in Amerika. De sessies waren emotioneel. We ontleedden elkaars levens en stelden vragen die vreemden elkaar normaliter niet stellen. We groeven diep en psychoanalyseerden en eisten emotionele oprechtheid. En aan het eind hadden we zes mooie, krachtige verhalen, die zullen uitmonden in ongelooflijke korte films. Maar het vergde een lange week om daar te komen.

Wat me vanaf het begin aantrok in dit project was de kans om iets te leren. Ik leid mijn eigen productiebedrijf en heb het gevoel dat ik de positie van leraar en mentor heb verkregen zonder voldoende geleerd te hebben van anderen. En door deze ervaring besef ik hoeveel ik nog te leren heb. Hoewel ik een aantal films gemaakt heb, heb ik nog nooit een korte film gemaakt. Voor een korte film moet je het verhaal distilleren tot de essentie. Er is geen ruimte voor franje en opsmuk – je moet je op één ding concentreren. En dat is waar de workshop grotendeels op neerkwam. Welk verhaal willen we eigenlijk vertellen? Welke boodschap willen we overbrengen? Wat wordt het begin, midden en eind? Waar komt de spanning te liggen? Hoe wordt die spanning weer afgebouwd? We concentreerden ons ruim een uur per dag op één plan. Elk element werd nauwkeurig bekeken. Hoewel de workshop geleid werd door Leonard, en Adriek van Nieuwenhuyzen van het Jan Vrijman Fonds een substantiële bijdrage leverde, kon iedereen zijn zegje doen. Van intieme vragen (‘Voel je nog steeds iets voor die man?’, vroeg Dorothy Chimbuya uit Zimbabwe me. ‘Op mij komt het zo over dat je nog meer gekwetst zult worden als je deze film maakt.’) tot praktische problemen (‘Als je een pistool laat zien in een film, moet je het ook gebruiken,’ zei Leonard. ‘Als je het over die man hebt, verwacht het publiek hem ook te zien. Hoe wil je die anticlimax omzeilen?’): elk mogelijk aspect van mijn verhaal werd onder de loep genomen. Elk draadje werd er voorzichtig uitgetrokken, waarna ik het weer langzaam aaneen moest breien.

Hoewel ik het meeste leerde toen de ogen van de workshop zich op mijn verhaal richtten, heb ik ook veel opgestoken van het bekijken van andermans werk en het proces van vragen stellen en dilemma’s van anderen oplossen. In de loop van de week drong de eenvoud van de regels van het vertellen tot me door. Na dit werk zoveel jaar gedaan te hebben voelde het vreemd om te beseffen dat een verhaal volgens een bepaalde formule verloopt – ongeacht welk verhaal. Het kan op allerlei manieren verteld worden, maar een goed verhaal bevat enkele simpele elementen: Er is een situatie. Er is een of ander conflict of er is een bepaalde spanning. En dan bereiken de personages een bepaalde conclusie. Dat was een zeer basale les – maar tegelijk een openbaring. Ik heb ook nooit geweten dat voorstellen op een bepaalde manier beoordeeld worden - dat mensen zoals bij het Jan Vrijman Fonds enkele simpele elementen verwachten – dan kunnen ze het verhaal voor zich zien. Waarom heb ik dat nooit geweten? Het voelde alsof ik eindelijk het geheime toverwoord had ontdekt en het bleek zo vanzelfsprekend te zijn dat ik niet kon geloven dat ik dat niet zelf had doorzien.

Het waren volle dagen. De lange sessies waarin we discussieerden en korte films bekeken werden onderbroken door eet- en koffiepauzes – maar zelfs dan bleven we praten over onze verhalen en over vertellen in het algemeen. Ook ’s avonds in de bus naar het Encounters Documentary Festival duurden de gesprekken voort. Terwijl ons hoofd vol zat met nieuwe gedachten moesten we ons huiswerk nog doen. Elke avond moesten we onze ideeën bewerken aan de hand van de input van die dag. Zodoende kwamen we sessie voor sessie dichter bij het eindproduct. We waren uitgeput. De stemming raakte geprikkeld. We kregen weinig slaap. Maar op de laatste dag had iedereen een duidelijke premisse, een krachtige logline en een boeiende synopsis. Het was verbazingwekkend om te zien hoezeer de ideeën uiteindelijk veranderd waren – en verbeterd. De verhalen waren helderder en concreter. Ze waren dramatisch en intrigerend geworden. Aanvankelijk had ik mijn hele verhaal al verklapt in de eerste regel van mijn voorstel. Nu wist ik dat de lezer samen met mij de tocht zou beleven en geboeid zou raken door de wending in het verhaal. Het voelde prettig. Het verhaal stond. Ik zag het voor me.

En toen kwam de laatste taak: de pitch. Na het doorlopen van dit intense proces kenden we ons verhaal van binnen en van buiten en wisten we precies hoe we het moesten vertellen. Dit was de gemakkelijkste pitch waaraan ik ooit had deelgenomen. Ik voelde hoe het panel mijn verhaal in gesleept werd. Ik zag ze op het puntje van hun stoel zitten en zag dat ze ontroerd raakten terwijl mijn verhaal zich ontspon.

Nu begint het harde werken – we moeten onze film echt gaan maken! Leonard was een uitstekende discussieleider: geduldig, stimulerend, goed geïnformeerd en behulpzaam. Zijn stijl en visie zijn uniek en het was een eer om zijn lessen te leren en te weten dat we hem altijd kunnen raadplegen als we verdere hulp behoeven. Ik heb het gevoel dat de workshopdeelnemers deze reis samen gemaakt hebben. Het was niet altijd een moeiteloze tocht – maar de ervaring heeft ons toch met elkaar verbonden. Ik ben bijna even benieuwd naar de andere films als naar de mijne. Ik twijfel er niet aan dat we iets geweldigs zullen maken. En nu sta ik te popelen om de camera op te pakken en aan de slag te gaan!


 
Joanne Levitan
 
Dit verslag verscheen eerder in de speciale uitgave "20 jaar IDFA"


<< to Magazine


more images for
Er is geen ruimte voor franje - Africa Shorts Workshop leidt tot korte documentaire over de liefde: fotofoto
More in Democratic Republic of Congo:
Check List - Controversial African exhibition at the Venice Biennale 2007
With the Check List exhibition contemporary African art will be given...


More in Malawi:
Three new ASC publications
Late 2006 three new Research Reports have been published by the African Studies...


More in Uganda:
"The Enemies we create are the Friends we made" - interview with Donald Mugisha
During the Africa in the Picture Festival, this September in Amsterdam, the...

Three new ASC publications
Late 2006 three new Research Reports have been published by the African Studies...


More in Zimbabwe:
The Great Escape - Interview with Denton Chikura and Tonderai Munyebvu
Late May and early June, two Zimbabwean actors, Denton Chikura and Tonderai...

A Zimbabwean refugee camp in a downtown Jo'burg church
Three weeks ago I visited the Methodist Church of Southern Africa in downtown...


More in South Africa:
Art and the hell of the African underworld at Holland Festival - Interview with Brett Bailey
For the past 14 years, the South African director Brett Bailey and his company...

A Zimbabwean refugee camp in a downtown Jo'burg church
Three weeks ago I visited the Methodist Church of Southern Africa in downtown...

Thesis on Sexual Violence Against Lesbian Women in South Africa
South Africa was the first state worldwide that placed sexual orientation under...


Currently in the magazine:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites for this article:
IDFA
http://www.idfa.nl/

Film
hyperlinks index Africaserver

South Africa
hyperlinks index Africaserver

Malawi
hyperlinks index Africaserver

Uganda
hyperlinks index Africaserver

Democratic Republic of Congo
hyperlinks index Africaserver

Zimbabwe
hyperlinks index Africaserver

Zambia
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 162 milliseconds.