artikelfotoZuid-Afrika
Interview - Yael Farber over een Griekse tragedie in het Zuid-Afrika van nu
Kunst, 10 Apr. 2008 - Redactie Africaserver Magazine
Yael Farber

Maart dit jaar vond een tournee in Nederland plaats van Molora, muziektheater uit Zuid-Afrika. Na afloop van een van de voorstellingen had Africaserver Magazine een kort interview met regisseuse Yael Farber.
 
De Zuid-Afrikaanse Yael Farber bekijkt de recente geschiedenis van haar land door het prisma van een oude Griekse tragedie.
Ze gebruikt het klassieke verhaal van Orestes, die uit wraak zijn eigen moeder Clytemnestra vermoordde, als metafoor voor de verwachte en schijnbaar niet te vermijden wraak van de zwarte meerderheid op de verschrikkingen van het apartheidsregime. In de Oresteia-trilogie zijn de personages, zoals gebruikelijk in klassieke tragedie, onontkoombaar verstrikt in een noodlottig web van vetes die generaties teruggaan, wispelturig ingrijpen van de goden en door de traditie ingegeven handelen, waardoor verder bloedvergieten vrijwel onafwendbaar wordt. In Molora ziet Orestes op het laatste moment af van de daad en wordt de cyclus doorbroken. Zo zet Farber de nauwelijks te doorgronden vreedzame overgang naar democratie in het Zuid-Afrika na de apartheid in een universeel en tijdloos perspectief.
De teksten en beelden in deze aangrijpende Zuid-Afrikaanse muziektheaterproductie zijn niet alleen gebaseerd op de oude tragedie, maar ook op verklaringen voor de Waarheids- en Verzoeningscommissie, waar de daders tegenover hun slachtoffers stonden en, in ruil voor amnestie, gedetailleerd verslag deden van hun gruwelijke daden. Behalve de blanke koningin-moeder, Clytemnestra in het oorspronkelijke stuk, aanstichtster van het kwaad maar evenzeer gedreven door noodlot en traditie, zijn alle acteurs, zangers en dansers zwarte Zuid-Afrikanen. Het traditionele koor uit de Griekse tragedies, dat reflecteert op de gebeurtenissen en ze moreel duidt, bestaat bij Faber uit vrouwelijke Xhosa-zangers, met hun haast bovennatuurlijke boventoonzangtechniek.

Een eerdere uitspraak van Yael Farber over Molora: "Al heel lang heb ik een stuk willen maken dat de cyclus van geweld laat zien en het dilemma van de overlevenden, die zich voor de keuze gesteld zien tussen de drang zich te revancheren of de moed om te vergeven." Ofwel de moedermoord van Orestes tegenover het antwoord tijdens de hoorzittingen van een Zuid- Afrikaanse moeder, of zij er vrede mee kan hebben als de moordenaar van haar zoon gratie krijgt: "Als het betekent dat deze man weer menselijk wordt, zoals wij allemaal onze menselijkheid terugkrijgen - dan heb ik daar vrede mee."

Wat wil je bereiken met Molora?
"Ik wil dat het stuk wordt opgevoerd op plaatsen waar de gemeenschap conflicten moet verwerken. Op conflicten en oorlogen volgt in de meeste gevallen schijnbaar onontkoombaar de wraak. Ik ben op het idee gekomen wegens de wonderbaarlijke manier waarop Mandela en de andere leiders in Zuid-Afrika erin zijn geslaagd het land door een relatief vreedzame overgang te leiden.
Met Molora wil ik vorm geven aan mijn gevoelens over wat in Zuid-Afrika is gebeurd. Het is niet bedoeld als een handleiding hoe dat gedaan moet worden, in elke situatie moet de juiste weg worden gevonden. Maar ik zou het stuk graag opgevoerd zien worden in gebieden als Israël en Palestina, Rwanda, Bosnië en Noord-Ierland."

Welke impact heeft Molora in Zuid-Afrika gehad?
"Erg sterk, erg emotioneel. Een journalist schreef dat hij in geen jaren zo goed had geslapen, hij voelde zich gezuiverd. Maar daar ging het in het Griekse theater ook om, de catharsis (reiniging - wk).
Hier (in het Tropentheater in Amsterdam) hebben we nu in een grote zaal gespeeld, maar het stuk is eigenlijk bedoeld voor een kleine ruimte, met het publiek op gelijke hoogte en heel dicht op het speelvlak. Zo wordt het er zo dicht mogelijk bij betrokken. We zoeken eigenlijk een zelfde soort kleine ruimte als die waarin de getuigenissen voor de Waarheids- en Verzoeningscommissie zijn afgelegd, daar was de afstand tussen getuige en luisteraars ook erg klein. We willen bij spelers en publiek het gevoel oproepen dat de gebeurtenissen en de afloop ons allemaal aangaan net als de ontwikkelingen in de gemeenschap ons allemaal aangaan."

Is Molora vaak opgevoerd in Zuid-Afrika?
"Nee, alleen drie weken in Johannesburg; het is erg moeilijk om financiering te vinden in ons land. We krijgen veel uitnodigingen om het in de rest van de wereld te spelen, maar we hebben het gemaakt voor onze eigen gemeenschap."

Hoe is het stuk hier (in Nederland) ontvangen?
"Geweldig. Het is in Europa toch goed ontvangen, ik heb het gevoel dat Europa hiervoor openstaat, misschien vanwege de verwerking van de wereldoorlogen."
 
Willem Kerkhoven
 
De toernee van Molora vond plaats in het kader van het Wereld Muziek Theater festival 2008. Om de opvoeringen heen vonden andere activiteiten plaats, waaronder een avond in het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam met een kort optreden van de Xhosa-vrouwen uit het koor.
De vrouwen spreken Xhosa, geen Engels of Afrikaans, zodat in het gesprek na het optreden een belangrijke rol was weggelegd voor hun tolk en begeleider (die in Molora zelf ook die functie vervult overigens). Belangrijk onderwerp was het voortbestaan van de boventoonzang zoals zij die beoefenen. De techniek is ook bekend uit onder meer Mongolië en Tibet, maar alleen bij de Xhosa zijn het de vrouwen die zo zingen. Van oorsprong doen de vrouwen dat bij belangrijke gebeurtenissen in de gemeenschap, zoals initiatierites van jongeren. Door de opkomst van televisie en andere massamedia staat de aandacht voor dergelijke gebeurtenissen onder druk en jonge vrouwen zijn steeds minder bereid om jarenlang vele uren per week aan studie en oefening te besteden. Er zijn verschillende initiatieven geweest om de traditie financieel te ondersteunen of onder te brengen bij gangbare (muziek)opleidingen, maar die zijn telkens op niets uitgelopen.


<< naar Magazine


meer foto's voor
Interview - Yael Farber over een Griekse tragedie in het Zuid-Afrika van nu: fotofotofoto
Meer in Kunst:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...


Meer in Zuid-Afrika:
Xai Xai Lounge - township café's in Amsterdam en Den Haag
Xai Xai Lounge is de centrale ontmoetingsplek van het festival met een...

Kliptown Stories. Verhalen van Zuid-Afrika
Gespreksleider Stephan Sanders spreekt met gasten van het festival: regisseur...

Township Café - Xai Xai Lounge
In het (gratis toegankelijke) townshipcafé komt alles bij...


Magazine actueel:
Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites bij dit artikel:
artikel van 25 feb. 2008 in ASM - Molora, muziektheater uit Zuid-Afrika
http://www.africaserver.nl/magazine.htm?art=a20080225142014746&taal=nl

Wereld Muziektheater Festival 2008- over Yael Farber
http://www.wmtf.nl/2008/N_ProductieZafrikaMakers.html

Molora - YouTube
http://www.youtube.com/watch?v=OaLnLckySio

Theater/dans
hyperlinks index Africaserver

Zuid-Afrika
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 110 milliseconds.