Arts | Politics | Economy | Education & Sciences24 Nov 2017
artikelfotoSouthern Africa, Zimbabwe
De ark van Indiana Jones ligt in een museum in Zimbabwe
Arts, 20080603
Detail boekomslag - 'De Ark des Verbonds' van Tudor Parfitt

Heeft Britse wetenschapper ‘troon van God’ gevonden? Een interview met Tudor Parfitt, professor Joodse Studies aan de Universiteit van Londen: "de Ark des Verbonds ligt in een museum in Zimbabwe". Vorige week ging in Nederland de nieuwe film Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull in première. De filmserie over Indiana Jones die op zoek ging naar de Ark des Verbonds en de Heilige Graal lijkt op het eerste gezicht niet meer dan pure B-film fantasie. Maar schijn bedriegt.
 
Indiana Jones en zijn zoektocht naar de Ark en de Graal zijn immers grotendeels gebaseerd op historische feiten. Meer specifiek op het waargebeurde verhaal van Heinrich Himmler, de Reichsführer SS van het Duitse Rijk en leider van de lugubere Totenkopfdivision. Deze voormalige kippenfokker en protégee van Adolf Hitler liet immers in de jaren dertig de wereld afspeuren naar de Ark des Verbonds, de Heilige Graal en de Heilige Lans waarmee een Romeinse soldaat in de zij van Christus stak om te zien of de heiland nog leefde. Himmler’s zoektocht leverde weinig concreets op, maar koste de Duitse staat wel een vermogen. George Lucas, de bedenker van Indiana Jones en regisseur van Star Wars, hoefde voor dit verhaal dan ook niet al te veel zelf te verzinnen. De beschikbare historische bronnen waren zijn beste muze.

Regisseur Spielberg haalde daarentegen juist wel weer veel van zijn inspiratie uit populaire fictie. Zijn inspiratie voor de avonturen van Jones haalde hij, naar eigen zeggen, vooral uit Kuifje en de Zonnetempel van de Belgische striptekenaar Hergé. Kuifje is altijd een idool van Spielberg geweest en het is dan ook niet verwonderlijk dat Hollywoods succesvolste regisseur in de komende jaren de verhalen van de Belgische stripheld gaat verfilmen.
Hergé op zijn beurt putte, net als Lucas, dan weer wel veel inspiratie uit de werkelijkheid. De Kuifje-verhalen hebben vaak een historische achtergrond. Hergé documenteerde zich altijd grondig, bestudeerde de geschiedenis van de landen die hij beschreef en bezocht musea om voorwerpen in zijn strips authentiek te kunnen weergeven. Daarom kloppen veel historische feiten ook goed in de Kuifje strips. Geschiedkundigen beweren zelfs dat Kuifje en de blauwe Lotuseen van de beste historische beschrijvingen is van het China van de jaren dertig.

De Indiana Jones films, maar ook de Kuifje-boeken, zijn kortom een smakelijke cocktail van feiten en fictie. Fantasie en werkelijkheid lopen in de filmserie van regisseur Spielberg en producent Lucas vaak op effectieve wijze in elkaar over.

Professor Indiana Jones aan de Universitet van London ?
Het eigenaardige is dat het prototype van Indiana Jones in werkelijkheid nog echt blijkt te bestaan ook. Zelfs in onze gestroomlijnde, weinig romantische, moderne wereld zijn er nog steeds mensen die de wereld rondreizen en allerlei gevaren trotseren om de verloren gewaande Ark des Verbonds terug te vinden. Het mooiste voorbeeld daarvan is wel professor Tudor Parfitt (63) van de Universiteit van Londen. De niet-joodse Parfitt doceert daar Joodse Studies en beweert met grote stelligheid dat hij de Ark van Mozes, of een directe opvolger daarvan, in de Zimbabwaanse hoofdstad Harare gevonden heeft. Een van de grootste mysteries uit de archeologie zou daarmee zijn opgelost. Deze Ark des Verbonds is de kist waarin de stenen tafelen zouden zitten met de tien geboden erop die Mozes van God ontvangen zou hebben op de berg Sinaï. Het is een van de heiligste voorwerpen uit de bijbel en het belangrijkste joodse heiligdom. Er wordt zelfs beweerd dat het de troon van God is. Als Parfitt hem inderdaad gevonden heeft, zou de fictie van Indiana Jones daarmee ingehaald zijn door de actuele werkelijkheid.

Parfitt is een alom gerespecteerd wetenschapper die meer dan twintig jaar de wereld heeft afgereisd op zoek naar de Ark. Hoewel zijn claim wat betreft het vinden van de Ark omstreden is, heeft hij een goede reputatie binnen de wetenschap. Zowel de zoektocht van Welsman Parfitt als die van de imaginaire Brits-Amerikaanse Indiana Jones begon in de jaren tachtig. Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark speelt weliswaar in de jaren 30-40, maar kwam uit in 1981, terwijl Parfitt zijn zoektocht eind jaren tachtig begon.

Tot voorkort wist Parfitt vreemd genoeg niet wie Jones was. Dat veranderde toen een Britse krant hem eens met de Hollywood-held vergeleek. Parfitt: “Laatst heb ik Raiders of the Lost Arkvoor het eerst zitten bekijken met mijn zoon. Ik vond het een grappige en leuke film, maar met de historische werkelijkheid heeft het niet veel te maken kan ik u verzekeren.” Toch doet hij in zijn nieuwe, net in Nederland uitgekomen boek, De Ark Des Verbonds,wel denken aan Jones. Daarin beschrijft Parfitt immers hoe zijn eigen queeste naar de Ark hem bracht naar alle uithoeken van de aarde. Net als Indiana Jones onderging hij gedurende zijn zoektocht ook veel ontberingen en werd zelfs achterna gezeten door een gewapende moslim-bende - Al Qaida werd gezegd - die lucht had gekregen van zijn zoektocht naar de Ark. Parfitt kon ontsnappen omdat hij van tevoren gewaarschuwd werd.

Mozes Gen

De Britse wetenschapper Parfitt raakte geïnteresseerd in de Ark des Verbonds toen hij in 1987 onderzoek deed naar het Lemba-volk, een nog primitief levende stam uit het zuiden van Afrika die claimt van joodse origine te zijn. Hoewel ze een Afrikaanse Bantu-taal spreken en geen Hebreeuws, zouden ze een van de tien verloren stammen zijn van het volk Israël. Bovendien bezitten ze nog steeds allerlei joodse gebruiken als de sabbat (heilige dag), zijn ze monotheïstisch, zien zichzelf als God’s volk, eten geen varkensvlees, bidden voor het eten, doen aan besnijdenis en plaatsen een Davidster op hun graven.

De Lemba beweren dat ze oorspronkelijk uit Israël komen en na de Diaspora naar Sena in Jemen zijn gegaan. Daar hebben ze volgens hun traditie en mythologie gepoogd Israël opnieuw op te bouwen. Na lange tijd in Sena gewoond te hebben, moesten ze echter vluchten toen de Islam sterk opkwam in Jemen. Nog steeds zijn er in de thans verlaten spookstad Sena tal van authentiek joodse clan- en plaatsnamen terug te vinden, hetgeen hun bewering zou kunnen staven. De joden in deze Jeminitische stad hadden ook altijd goede contacten met Israël. Uiteindelijk aangekomen in Zuidelijk Afrika hebben de gevluchte Lemba opnieuw hun Israël opgericht, ditmaal hetTweede Sena geheten. Een vraaggesprek met de Britse Indiana Jones.

Parfitt: “Toen ik onderzoek deed naar het Lemba-volk in Zimbabwe, Mozambique, Malawi en Zuid-Afrika vertelden de Lemba me verhalen over de Ngoma Lungundu.Dat is eenhouten drum of trommel waarin ze sacrale voorwerpen en rituele objecten bewaarden. De Lemba zelf zijn er heilig van overtuigd dat de Ngoma de echte Ark de Verbonds is. Hun voorvaderen zouden die na de Diaspora vanuit Israël naar zuidelijk Afrika hebben gebracht. De beschrijvingen die ze geven van de Ark en zijn historie lijken sterk op hetgeen er over de Ark des Verbonds staat in de bijbel. Bovendien lijkt de Ngoma ook nog precies op de bijbelse Ark. De omschrijvingen schenen precies te kloppen.”

“In die tijd hechtte ik niet veel waarde aan het verhaal van de Ngoma. Eigenlijk vond ik die bewering over de Ark maar belachelijk. Ik ben nog wel gaan kijken in de grot waar hij volgens het stamhoofd zou moeten liggen. Ze gaven me toestemming om naar binnen te gaan, maar het werd me afgeraden omdat de ruimte bewaakt zou worden door tweekoppige slangen. De grot, die tot mijn komst was afgesloten met een grote kei, zag er veelbelovend uit, maar toen ik eenmaal binnen was, moest ik vluchten omdat ik gegrom hoorde van een wild dier.” “In 2001 ben ik teruggekeerd omdat genetisch DNA-onderzoek had aangetoond dat de Lemba daadwerkelijk van joodse afkomst zijn. Een boven gemiddeld percentage van de mannelijke Lemba-bevolking maar vooral ook de Lemba priester-klasse, Buba genaamd, blijkt het typisch joodse Cohen modal haplotype (CMH) te bezitten. Dit kenmerk komt voornamelijk voor bij de Cohanim, de joodse priester-klasse die in de tempel van Jeruzalem actief was. Niet-joodse bevolkingsgroepen bezitten die marker bijna nooit. Deze drager van erfelijke eigenschappen wordt ook wel het Mozes-gen genoemd.”
“Nu het wetenschappelijk bewezen is dat beide groepen gemeenschappelijke voorouders hebben gehad, is het verleidelijk om verder te denken over hun gemeenschappelijke oorsprong. Misschien zat er onder de Lemba wel een broer van Mozes en heeft die de Ark meegenomen uit Israël. Wellicht was het wel Aäron. Wie zal het zeggen? De Ark is in 586 voor Christus verdwenen tijdens de eerste verwoesting van de tempel door Nebukadnezar. Na meer dan 2500 jaar is niet meer vast te stellen wie hem toen in bezit kreeg.”

“Toen ik na die geweldige genetische ontdekking van het Mozes-gen terug was bij de Lemba, ben ik, bewapend met een mes, de grot waar de Ark zou liggen opnieuw binnengegaan, maar vond niks anders dan hopen vleermuizenstront en wat verbleekte botten. Tweekoppige slangen waren er ook al niet. Daarna ben ik verder gaan zoeken en heb vele afgelegen Lemba dorpjes bezocht op zoek naar gegevens over de Ark. Concrete aanwijzingen vond ik echter niet”

“Later ben ik zelfs nog naar Papua Nieuw-Guinea gevlogen om de Ark te vinden. Ik was getipt door een professor Semitische talen aan de Universiteit van Sydney (Australië) dat er daar een Python-etende stam van ex-kannibalen leefde die beweerde uit Israël afkomstig te zijn. Ze zouden de Ark en andere relieken in hun bezit hebben en per oorlogskano vanuit Israël naar Nieuw Guinea zijn gekomen. Ik heb het onderzocht, maar er klopte niks van. Ze waren niet joods en de Ark hadden ze ook niet in handen. Het leverde niks op, maar het was een mooi avontuur. Volgens mij is het een van de beste gedeelten uit mijn boek geworden.”

OorlogsArk

“Toen ik echt op dood spoor zat, trof ik op een goede dag een oud schoolboek aan waarin een foto van de Ngoma stond. De foto was gemaakt in het museum van Zuid-Rhodesië in Bulawayo. De Zweedse missionaris Harald von Sicard had de Ngoma in de jaren veertig ontdekt in een grot nabij de Limpopo rivier. Hij was er van overtuigd dat het voorwerp de echte Ark des Verbonds was. Het bleek echter dat de Ngoma niet meer in Bulawayo aanwezig was. Het voorwerp was verplaatst naar het Queen Victoria Museum in Zimbabwe, waar hij gerubriceerd onder het nummer 5218 op een stoffige plank lag in een bergruimte vol met muizen.”
“Aangekomen in het museum zag ik meteen dat het inderdaad de Lemba Ark was. Of het ook om de bijbelse Ark ging, wist ik natuurlijk nog niet. Wel zaten er, net als in de bijbelse beschrijvingen, (verbrijzelde) ringen aan de hoeken van de Ngoma, waardoor lange draagstokken gestoken konden worden om vervoer mogelijk te maken. Bovendien waren de afmetingen van de Ngoma exact hetzelfde als die van de Ark zoals beschreven in de bijbel. Beiden zijn ongeveer 130 cm lang, 78 cm breed en 78 cm hoog.”
“Koolstofanalyse moest uitsluitsel bieden over de echte ouderdom van het voorwerp. Eind 2007 hebben archeologen van de Universiteit van Oxford een test uitgevoerd op een splinter van de Ngoma. Daaruit bleek dat het voorwerp rond 1350 na Christus moet zijn gebouwd en dus nooit de echte Ark kon zijn die duizenden jaren oud is. Ook is de Lemba Ark niet van acaciahout gemaakt zoals in de bijbel beschreven staat. Hij is van een soort vijgenhout vervaardigd dat wetenschappers niet goed kunnen thuisbrengen. Voor de rest klopte alles griezelig precies.”
“De Ngoma is wel het oudste houten voorwerp dat nog bewaard is gebleven in sub-Sahara Afrika, een gebied waar het behoorlijk vochtig is en hout snel wegrot. De Lemba-stam heeft de Ngoma meer dan 700 jaar in bezit gehouden. Het moet dus een zeer belangrijk voorwerp voor hen zijn geweest.”
“Mijn theorie is dat de Ngoma in de plaats is gekomen van de echte Ark toen die rond 1350 werd vernietigd tijdens de instorting van de grote Zimbabwaanse beschaving. Kort voor 1350 had deze Zimbabwaanse civilisatie een grote culturele hoogte bereikt. De bevolking bezat stenen huizen en slaven - als je dat tenminste beschaafd mag noemen. Opeens was dat afgelopen. Misschien is er een grote oorlog geweest en werden de Lemba aangevallen door vijanden. Veel weten we echter niet van deze ondergang van de Zimbabwaanse cultuur, maar het is wel erg uitzonderlijk dat beide gebeurtenissen elkaar zo perfect overlappen.”
“Wellicht is de Ark tijdens die beslissende slag ingezet als wapen. De Ark des Verbonds wordt immers in de bijbel ook beschreven als een strijdinstrument. Hierbij gaat het om een zogenaamde gevechts- of oorlogsArk die je onoverwinnelijk en onkwetsbaar maakte. Hij werd door het joodse volk meegenomen ter protectie. Omwille van die vermeende gevechtskracht wilde Hitler hem ook hebben in Raiders of the Lost Ark.”

“Na de explosie van de Ark is deze mogelijk vervangen door de huidige Ngoma van het Lemba-volk. De kleine opening aan de onderkant van de Ngoma is vermoedelijk gemaakt om een overgebleven deel van de echte Ark te herbergen. De Ngoma is dus als het ware om de echte Ark des Verbonds heen gebouwd.”

“Ik ben er dan ook zeker van dat de Ngoma op aarde het voorwerp is dat de Ark des Verbonds het dichtst benadert. Het is de enige rechtmatige opvolger van de Ark. De joodse priesterkaste van de Lemba ziet de huidige Ngoma ook niet voor niks als de enige echte Ark des Verbonds, of hij nu 2500 jaar of 700 jaar geleden is gemaakt. Het is kortom het laatste voorwerp dat afstamt en herinnert aan de Ark van Mozes.”

“Waar de inhoud van de Ark is gebleven, weet niemand. De stenen tafelen met de tien geboden erop, de staf van Aäron en de gouden kruik met manna die zich in de Ark bevonden moeten hebben, zijn nooit terug gevonden. Wetenschappers en schatgravers hebben heel Jeruzalem binnenstebuiten gekeerd, maar nooit iets ontdekt. Dat zal dus altijd wel een raadsel blijven, vrees ik. Dat de Ngoma de enige legitieme ‘erfopvolger’ is van de echte Ark staat voor mij echter wel vast.”

Slangenfobie

Dat Parfitt de Britse Indiana Jones wordt genoemd, stoort hem naar eigen zeggen helemaal niet. Parfitt: “Dat vind ik prima. Het staat me niet tegen. Ik vond het een aardige film. Ik lijk echter niet op Jones. Afgezien van mijn slangenfobie zijn er weinig overeenkomsten. Die reptielen-angst had Indiana Jones vreemd genoeg ook. Historisch gezien klopt er echter weinig van Indiana Jones hoewel het gedeelte over de Egyptische farao Sjesjonk (Sisak) wel grotendeels correct is. Deze Egyptische koning is inderdaad in de tiende eeuw voor Christus het heilige land binnengevallen en heeft allerlei schatten uit de tempel in Jeruzalem laten roven. Gouden schilden en voorwerpen werden allemaal weggehaald door de Egyptenaren, maar de Ark zat daar niet bij. In Egyptische archieven zijn daar namelijk geen bewijzen voor te vinden. Dat de Ark des Verbonds uiteindelijk in Tanis (Egypte) te vinden is, zoals beweerd wordt in Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark is ook onzin. Dat heb ik zelf uitgebreid onderzocht.”

Op de vraag of Parfitt tijdens zijn reizen nog mysterieuze of occulte zaken heeft meegemaakt net als de filmheld, antwoordt Parfitt ontkennend. Parfitt: “De Ark wordt natuurlijk omgeven door een waas van religie en mystiek, maar echt iets geheimzinnigs heb ik niet meegemaakt op één eigenaardigheid na. Dat was precies op het moment dat ik de Lemba Ark voor het eerst met eigen ogen zag in het Victoria museum in Harare. Ik was natuurlijk overdonderd en kreeg echt koude rillingen over mijn rug toen ik de Ngoma zag. Zo opgewonden was ik. Toen twee zwarte medewerkers van het museum de Lemba Ark naar binnen droegen, lag opeens de vloer van het museum vol met bloed. Heel beangstigend allemaal. Het bleek dat een van de dragers zijn hand had open gehaald. Waaraan is echter nog steeds een raadsel. Er zitten geen scherpe randen of spijkers aan de Lemba Ark, dus daar kan het niet van komen. De man moest zelfs afgevoerd worden naar het ziekenhuis, maar hij maakt het gelukkig weer goed nu.”

“Mijn odyssee naar de Ngoma Lungundu heeft me veel geleerd over de Ark des Verbonds maar ook over religie en het leven zelf. Je moet in het leven nooit tegen de stroom op zwemmen. Go with the flow, dat is het beste, anders verlies je het. Op reis en tijdens onderzoek gebeuren er zo veel zaken waar je geen invloed op hebt, dat kun je allemaal niet sturen. Je moet je gewoon met de stroom van alledag laten meedrijven en alles maar laten gebeuren. Dan doe je soms bij toeval de mooiste ontdekkingen, zoals mijn vondst van de Lemba Ark in het oude schoolboek bewijst.”
“Op religieus gebied ben ik dankzij mijn reizen vooral tot het besef gekomen dat je respect dient te hebben voor eeuwenoude orale tradities. Vroeger dacht ik daar anders over. Veel orale overleveringen leken me niet al te betrouwbaar. Nu weet ik dat het niet alleen maar onzin is. Interessante legendes bezitten soms verrassend veel waarheid, zoals de gebruiken van de Lemba en het verhaal van de Ark bewijzen. Bij de Lemba heb ik immers kunnen vaststellen dat hun beweringen en hun mythologie grotendeels op waarheid berusten. Dat is voor mij een echte eye-opener geweest.”
 
© Paul Prillevitz
 
Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull draait vanaf 22 mei in de Nederlandse bioscopen

De DVD


<< to Magazine


more images for
De ark van Indiana Jones ligt in een museum in Zimbabwe: foto
More in Arts:
Africa's Women Artists, a Growing Voice
Claudine Pommier sat on a stool in the...

Francis Kéré - Philosopher, Activist, Architect
One of the most remarkable articles in...

Jews of Nigeria - interview with filmmaker Jeff Lieberman
An image of a hut in the African forest...


More in Southern Africa:
Three new ASC publications
Late 2006 three new Research Reports have been published by the African Studies...


More in Zimbabwe:
The Great Escape - Interview with Denton Chikura and Tonderai Munyebvu
Late May and early June, two Zimbabwean actors, Denton Chikura and Tonderai...

A Zimbabwean refugee camp in a downtown Jo'burg church
Three weeks ago I visited the Methodist Church of Southern Africa in downtown...


Currently in the magazine:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites for this article:
Indiana Jones - The offical website
http://www.indianajones.com

Internet Movie Database - Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull
http://www.imdb.com/title/tt0367882/

Uitgeverij Bruna
http://www.bruna.nl

History
hyperlinks index Africaserver

Religion
hyperlinks index Africaserver

Film
hyperlinks index Africaserver

Literature/books
hyperlinks index Africaserver

Southern Africa
hyperlinks index Africaserver

Zimbabwe
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 113 milliseconds.