Nieuwe galerie Afrikaanse kunst in Utrecht geopend door Rob Perrée Kunst, 29 Dec. 2009 - redactie Africaserver Magazine

Ananias Leki Dago

De opening van Sanaa in het weekend van 28/29 november 2009 met de tentoonstelling Roots & Routes trok meer dan 300 personen naar de galerie. Ongeveer 130 personen luisterden naar Rob Perrée, kunsthistoricus, -criticus, en redacteur van het blad Kunstbeeld. De combinatie van Afrikaanse en Nederlandse kunst levert verrassingen op en zet de vooroordelen en beeldvorming over Afrikaanse kunst op losse schroeven.
Hieronder is de volledige toespraak van Rob Perrée te lezen. Toen ze me vroegen om deze tentoonstelling te openen, hoefde ik niet lang na te denken. Ik hou me al jaren bezig met eigentijdse kunst en de laatste jaren in toenemende mate met eigentijdse Afrikaanse kunst. Veel mensen hebben geen idee wat ze zich bij dat soort kunst moeten voorstellen. Dat kan ook moeilijk, omdat er maar heel weinig mogelijkheden zijn om eigentijdse Afrikaanse kunst te zien. De meeste galeries en musea pikken die kunst niet op, omdat ze het makkelijker vinden zich bezig te houden met kunst die uit hun eigen, Westerse traditie voortkomt. Die voelt vertrouwd. In het kijken daarna zijn ze geconditioneerd. Daarmee vermijden ze grote risico’s.

Deze galerie heeft anders besloten en dat waardeer ik zeer.

Bovendien hebben ze hier voor een tentoonstellingsbeleid gekozen dat strategisch gezien een slimme keuze zal blijken te zijn. Alleen Afrikaanse kunst laten zien kan namelijk leiden tot stigmatisering. Zoals alleen kunst van vrouwen tonen tot stigmatisering kan leiden. Door haar te combineren met Westerse hedendaagse kunst wordt dat gevaar vermeden.
Bovendien, en dat is misschien nog wel belangrijker, maakt de combinatie het mogelijk vergelijkingen te maken tussen Westerse en Niet-Westerse kunst. Dat levert verrassingen op. Dat zet de vooroordelen en de beeldvorming op losse schroeven. Bij een aantal werken zul je ontdekken dat de verschillen helemaal niet zo groot zijn, niet groter dan de verschillen tussen Westerse kunstenaars onderling. Bij andere werken zul je duidelijk zien dat de roots verschillen en dat dat juist een verrijking is van het brede veld van de beeldende kunst.

Deze tentoonstelling illustreert dat heel goed.

Louise te Poele gaat met haar enigszins gemanipuleerde fotoportretten terug naar haar Nederlandse roots. Ze heeft bewoners van haar geboortedorp als uitgangspunt genomen. Die brengt ze niet geposeerd in beeld. Daarmee raakt ze de documentaire fotografie. Door de achtergronden zwart te maken voegt ze een dramatische lading toe. Ze geeft de werkelijkheid een persoonlijke interpretatie.

Ananias Leki Dago maakt fotoportretten van een Malinese stad. Ook hij gaat terug naar zijn roots, de Afrikaanse roots. Toch sluiten zijn zwart-wit foto’s verrassend aan bij een Amerikaanse traditie, bijvoorbeeld bij de foto’s van Paul Strand en Walker Evans uit de jaren dertig en veertig. Zij speelden ook dat spel met licht en schaduw, dat spel met die smalle grenslijn tussen realisme en abstractie. De fotowerken lijken registrerend, documentair, maar zijn dat niet.

De fotowerken Myriam Mihindou spelen enerzijds in op de (bedreigde) positie van de vrouw in veel Afrikaanse landen, anderzijds zijn ze Westers conceptueel in die zin, dat ze een idee willen overbrengen en niet zozeer een fraaie compositie willen zijn. Bovendien overstijgt de thematiek de grenzen van Afrika.

Otobong Nkanga beoefent bijna alle denkbare genres. Iemand zei over haar dat ze converseert met het landschap. Het landschap in Nigeria maar ook in andere landen. Ik ken een installatie van haar waarin ze de verschillende soorten zand van Congo verwerkt. Hier laat ze tekeningen zien die ze van en tijdens haar vele reizen heeft gemaakt. Door hun wat naïeve vorm lijken ze onschuldig, maar als je beter kijkt geven ze een soms schokkend verslag van wat een zwarte vrouw kan overkomen. Door de achtergronden weg te laten, dus geen uitsluitsel te geven over de ruimtelijke context, trekt ze de problematiek naar een universeel niveau. Haar werk mag dan in eerste instantie refereren naar Afrika, het wil zich niet tot dat continent beperken.

De tekeningen, of moet ik zeggen schilderijen van Eva Spierenburg lijken losgezongen van iedere culturele achtergrond. Ze gebruikt alle middelen die voor handen zijn – dat is overigens ook heel erg Afrikaans – en ze heeft lak aan alle Westerse conventies van schoonheid, kleurgebruik, compositie etc. Bovendien zijn haar portretten soms ronduit onaangenaam. Mensen zijn altijd haar onderwerp, maar of ze alle mensen leuk vindt betwijfel ik.

Zoals ik nu vluchtig door de tentoonstelling ga en verschillen en overeenkomsten signaleer, zo kan iedere kijker zijn eigen zoektocht maken, zijn eigen route kiezen. En dat is, geloof me, spannender als Westerse en Niet-Westerse kunst bij elkaar worden gebracht. Veel plezier. En veel succes. Azim Koning/Rob Perrée Sanaa betekent ´kunst´ in het Swahili en ´schittering´ in het Arabisch.

De tentoonstelling Roots & Routes duurt nog tot en met 9 januari 2010.
Galerie Sanaa - Jansdam 2 - 3512 HB Utrecht
Open: wo t/m za - 11.00 - 18.00 uur

Klik hier om de website van Sanaa te bezoeken.


<< naar Magazine


Stuur een reactie