Arts | Politics | Economy | Education & Sciences18 Apr 2014
© Leo de Haan

Wat is Afrikastudies eigenlijk?
11 May 2010

Leo de Haan, de nieuwe rector van het ISS en voormalig directeur van het Afrika Studiecentrum, gaat in deze column dieper in op het begrip Afrikastudies.
 
De wortels van dat wetenschapsgebied Afrikastudies liggen onmiskenbaar in de koloniale tijd. In enkele grote Europese landen bleek het nodig om meer van Afrika te weten: om economische en politieke redenen, later ook om religieuze redenen. Dat viel tenslotte allemaal steeds meer samen in een alomvattend beschavingsoffensief. Pas toen Nederland Indië had verloren en de rampspoed geboren leek, ontstond er in ons land meer interesse in Afrika en werd in 1947 in Rotterdam het Afrika-Instituut opgericht, een van de voorgangers van het Afrika-Studiecentrum.
Dat was ook gelijk het begin van een turbulente tijd in het wetenschapsgebied Afrikastudies. Want de onafhankelijkheidsbewegingen van de jaren 1950 en 1960 in Afrika streefden niet alleen naar politieke bevrijding, maar ook naar een intellectuele bevrijding en dus werden ook de koloniale wortels van het wetenschapsgebied bekritiseerd. Daarmee werd - en soms nog wordt - aan Europeanen en andere niet-Afrikanen het recht ontzegd kennis over Afrika te produceren. En toegegeven, het risico op wat naar aanleiding van Said nu “oriëntalisme” wordt genoemd (een geheel van foutieve aannames over niet-westerse culturen ingegeven door westerse vooroordelen) gold en geldt ook voor Afrikastudies. Maar het idee dat alleen autochtonen die in Afrika wonen met recht over Afrika zouden mogen schrijven kan rustig een dwaling worden genoemd. Afrikastudies is feitelijk een veelstromenland van vele wetenschappers met uiteenlopende identiteiten die over Afrika schrijven. Mannen en vrouwen, zwart en wit, uit Afrika en niet uit Afrika, of uit Afrika maar werkend in de Verenigde Staten, Engelsen en Fransen met een koloniaal verleden en Nederlanders zonder koloniaal verleden in Afrika (althans in de ogen van velen die de geschiedenis niet goed kennen), neo-liberaal en neo-marxistisch en ga zo maar door.

In dat veelstromenland heeft het Afrika-Studiecentrum haar eigen plaats. Het heeft de afgelopen periode op veel terreinen de toon gezet in Europa en in Afrika met onderzoek in en over Afrikaanse samenlevingen met een focus op sociaal-culturele, economische en politieke processen. Met name moeten worden genoemd het onderzoek naar politieke systemen en politieke strijd met daarin aandacht voor democratisering, etnische identiteit en verschillende vormen van religieuze identificatie, niet op de laatste plaats de Islam. Ook het armoede-onderzoek met aandacht voor de ongelijke toegang tot resources (land en water) en markten speelt een belangrijke rol.
Goed onderzoek in Afrikastudies moet multidisciplinair zijn, niet alleen omdat de maatschappelijke realiteit complex is, maar omdat het kennen van een regio om een combinatie van invalshoeken vraagt. Een onderzoekscentrum als het Afrika-Studiecentrum moet dus een waaier van sociale disciplines in huis hebben en door samenwerking met anderen buiten het Centrum moet nog meer multidisciplinaire meerwaarde worden bereikt. Een sterke nadruk op empirisch onderzoek in Afrika en met Afrikaanse onderzoekers moet ervoor zorgen dat het onderzoek dicht bij de actualiteit blijft en niet in hobbyisme ontaardt.
 
© Leo de Haan
 
Prof. dr. Leo de Haan is per 1 mei 2010 rector van het International Institute of Social Studies in Den Haag, sinds 2009 een University Institute van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarvoor was hij onder meer directeur van het Afrika Studiecentrum in Leiden.


<< to Magazine




COLUMNS by this author:
China in Europa’s achtertuin
Leo de Haan, rector van het Institute...

Chapeau Zuid-Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De grondstoffenrijkdom van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De weerbarstige geografie van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Nog één keer de neo-patrimoniale staat in Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Hoe staat het met de armoede in Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Waar ligt Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Wat te doen met fragiele staten?
ASC directeur Leo de Haan houdt de...

Verkiezing van een ANC-voorzitter op zijn Koninginnedags
ASC directeur Leo de Haan ziet...

Bob Denard: de laatste huurling?
ASC directeur Leo de Haan staat stil...

Oudejaarsavond over de Afrikaanse staat
ASC directeur Leo de Haan blikt in zijn...

De vloek van goud
ASC directeur Leo de Haan geeft zijn...

Jan Pronk moet blijven
…..in Khartoem natuurlijk.ASC directeur...


COLUMNS by other authors:
Zuid-Afrikaans optimisme
Met het South African Institute for...

Veel over, weinig uit Afrika op IDFA 2011
In het programma van het IDFA 2011, het...

Het Zuid-Afrikahuis
Het Zuid-Afrika Huis aan de Amsterdamse...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (III)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (II)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako . Een maand Bogolan
Studenten van de opleidingen Beeldende...

nawoord Ethioblog Joep Pelt no. 12 / Joep Pelt in Ethiopië
Nog eenmaal, twee weken na terugkeer in...

Ethioblog Joep Pelt no. 11 / Joep Pelt in Ethiopië
De bekende musicus Joep Pelt is de...

Donne-moi Un Bic !
Sven Jense is a young film- and...

Kokossoep
Mangrove, die een van de vegetaties in...

Route de la Espoir – becoming Africa
Sven Jense is a young film- and...

Seo - het gaat goed, in Mali
Ton en Imelda, een Amsterdams stel van...

IFFR 2009 bewijst bestaansrecht Africa in the Picture
De 38e editie van het Internationaal...

Africa's illegal love
Sybilla Claus, Afrika-redacteur bij het...

Experience of Viafrica staff member in Kenya on last elections
Viafrica Kenya is represented by three...

Van Zanzibari en Verdonk
Vanaf vandaag zou in het Amsterdamse...

Muzikaal weblog vanuit Mali
Singer-songwriter Joep Pelt die in...

Van het strand naar Asylum Down
"Voetbal, bier en feestjes. Daar gaat...

Akwanga - gekookte yam met tomatensaus
In het noordoosten van Nigeria, ligt...

over Kenia en of het nog wat wordt met democratie in Afrika
ZAM-hoofdredacteur maakt zich kwaad...

Koninginnedag bij ANC-verkiezing in Zuid-Afrika? - een reactie
NRC-Handelsblad correspondent Bram...

EEN - jongeren op campagne om armoede de wereld uit te helpen
Afgelopen zomer heb ik als vrijwilliger...

AfricAlive: Eindpunt behaald !!
Bogdan - een van de 5 Delftse studenten...

Trans African Highway - Eindelijk Rijden !!! - On the road again
Hans en Doenan - twee van de 5 Delftse...

Economische levensduur
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

Ghana Police Farce (a satire)
Hardly a day passes without a report of...

Geld verdienen aan Mandela
ZAM's hoofdredacteur Bart Luirink stelt...

A walk in the park
Alexander - één van de 5 Delftse...

Koude douche
Doenan - één van de 5 Delftse studenten...

Afrikaanse perikelen
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

G8 Blues (a satire)
African journalist Femi Akomolafe has...

G8 willen beloftes doorhevelen naar anderen
In Gleneagles twee jaar geleden, kwam...

A Call for Re-Colonization
Reading this article may upset the...

Madonna's Oliver
In het kerstnummer 2006 van het...

How not to measure poverty
How not to measure poverty: European...

Geef mij maar Madonna
Minister Van Ardenne kent geen twijfel....

Afro-pessimisten, opgelet!
Volkskrant correspondent Hans Moleman...

Kleurrijk Afrika
Is Uw beeld van Afrika zo’n beetje...

Africa, oh, poor Africa!
Africa, oh, poor Africa! Take a look at...

Poverty is not African
A journalist said to the other: “I...


Currently in the magazine:
Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Samen door Mandela: Zondag 15 december 2013 Stadsschouwburg en de Melkweg, Amsterdam
‘Samen door Mandela’ wil met u...

2013 Prince Claus Laureate Ahmed Fouad Negm has passed away
RIP Egyptian poet and this year's...

Vieux Farka Touré in Nederland, winactie voor lezers Africaserver
In november verzorgt Vieux Farka Touré,...

Sites for this column:
website van Leo de Haan
http://www.leodehaan.nl/

ISS - Leo de Haan
http://www.iss.nl/News/An-honorable-job-new-ISS-rector-Leo-de-Haan

Afrika Studie Centrum
http://www.ascleiden.nl/

website van de NVAS, de Nederlandse Vereniging voor Afrikastudies
http://www.afrikastudies.nl/

De vorige column van Leo de Haan in het Africaserver Magazine
http://www.africaserver.nl/magazine.htm?art=a20100504162106053&taal=nl


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 273 milliseconds.