Arts | Politics | Economy | Education & Sciences31 Jul 2014
© Leo de Haan

De weerbarstige geografie van Afrika
8 June 2010

Leo de Haan, de nieuwe rector van het ISS en voormalig directeur van het Afrika Studiecentrum, beschouwt in deze column de relatie tussen de geografische situering van Afrika en de agrarische sector.
 
Afrika is een groot, relatief gesloten continent waardoor veel landen in Sub-Sahara Afrika landlocked zijn, dus omgeven zijn door andere landen en ver van de zee liggen. Eeuwenlang was Afrika, bij gebrek aan zeearmen en bevaarbare rivieren die het gebied openleggen, geen eenvoudig continent om in binnen te dringen. Die afgeslotenheid is nog steeds een punt. Het leidt tot een relatief grote afstand tot wereldmarkten en tot relatieve hoge transportkosten en maakt grote investeringen in infrastructuur noodzakelijk.

Ook moet het klimaat worden genoemd. Dat werkt ongunstig uit op de gezondheidsituatie door de ruime verspreiding van ziekten als malaria, die vervolgens hun weerslag hebben op arbeidsproductiviteit en gemiddelde levensverwachting.

Daarnaast is klimaat een factor die - in een specifieke wisselwerking van temperatuur, variabiliteit in regenval en oude bodems - bijdraagt aan de complexe ecologie in Afrika. Op haar beurt beperkt dat de agrarische productiviteit. In de laatste decennia is de groei van de agrarische productie in Sub-Sahara Afrika dan ook bijna uitsluitend tot stand gebracht door uitbreiding van het areaal en niet door stijging van de productiviteit. Dat wat doorgaans de Groene Revolutie wordt genoemd (een technologische verbetering in de landbouw – met behulp van moderne landbewerking, hoogrenderende gewasvariëteiten, kunstmest en pesticide die in Azië tot grote productiestijgingen leidde) is grotendeels aan Sub-Sahara Afrika voorbij gegaan. Dat heeft deels te maken met de dominante voedselgewassen in Sub-Sahara Afrika - knolgewassen als yams en cassave en tropische granen als gierst - waarvoor geen hoogrenderende gewasvariëteiten bestaan. Deels heeft het ook te maken met de complexe agro-ecologie van Sub-Sahara Afrika, waarvoor het moeilijk bleek om geschikte hoogrenderende gewasvariëteiten te ontwikkelen. Overigens speelt een zekere inertie bij de internationale instellingen die zich met agrarische innovaties bezighouden ook een rol. 1 Daarnaast mag niet vergeten worden dat veel Afrikaanse overheden na de onafhankelijkheid in wezen een anti-ruraal beleid voerden. En vervolgens heeft de afschaffing van inputsubsidies tijdens de Structurele Aanpassingsprogramma’s de agrarische productiviteit de das om gedaan. Gelukkig beginnen recentelijk gewasverbeteringen in rijst, maïs en cassave hier en daar hun vruchten af te werpen. Maar nog steeds zijn er grote verschillen in beschikbaarheid en impact van geschikte hoogrenderende gewasvariëteiten over de verschillende agro-ecologische zones in Sub-Sahara Afrika.
 
© Leo de Haan
 
noot 1 International Center for Agriculture in the Dry Areas (ICARDA), International Center for Research in the Semi-Arid Tropics (ICRISAT) en International Institute for Tropical Agriculture (IITA).
Prof. dr. Leo de Haan is per 1 mei 2010 rector van het International Institute of Social Studies in Den Haag, sinds 2009 een University Institute van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarvoor was hij onder meer directeur van het Afrika Studiecentrum in Leiden.


<< to Magazine




COLUMNS by this author:
China in Europa’s achtertuin
Leo de Haan, rector van het Institute...

Chapeau Zuid-Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De grondstoffenrijkdom van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Nog één keer de neo-patrimoniale staat in Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Hoe staat het met de armoede in Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Wat is Afrikastudies eigenlijk?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Waar ligt Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Wat te doen met fragiele staten?
ASC directeur Leo de Haan houdt de...

Verkiezing van een ANC-voorzitter op zijn Koninginnedags
ASC directeur Leo de Haan ziet...

Bob Denard: de laatste huurling?
ASC directeur Leo de Haan staat stil...

Oudejaarsavond over de Afrikaanse staat
ASC directeur Leo de Haan blikt in zijn...

De vloek van goud
ASC directeur Leo de Haan geeft zijn...

Jan Pronk moet blijven
…..in Khartoem natuurlijk.ASC directeur...


COLUMNS by other authors:
Zuid-Afrikaans optimisme
Met het South African Institute for...

Veel over, weinig uit Afrika op IDFA 2011
In het programma van het IDFA 2011, het...

Het Zuid-Afrikahuis
Het Zuid-Afrika Huis aan de Amsterdamse...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (III)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (II)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako . Een maand Bogolan
Studenten van de opleidingen Beeldende...

nawoord Ethioblog Joep Pelt no. 12 / Joep Pelt in Ethiopië
Nog eenmaal, twee weken na terugkeer in...

Ethioblog Joep Pelt no. 11 / Joep Pelt in Ethiopië
De bekende musicus Joep Pelt is de...

Donne-moi Un Bic !
Sven Jense is a young film- and...

Kokossoep
Mangrove, die een van de vegetaties in...

Route de la Espoir – becoming Africa
Sven Jense is a young film- and...

Seo - het gaat goed, in Mali
Ton en Imelda, een Amsterdams stel van...

IFFR 2009 bewijst bestaansrecht Africa in the Picture
De 38e editie van het Internationaal...

Africa's illegal love
Sybilla Claus, Afrika-redacteur bij het...

Experience of Viafrica staff member in Kenya on last elections
Viafrica Kenya is represented by three...

Van Zanzibari en Verdonk
Vanaf vandaag zou in het Amsterdamse...

Muzikaal weblog vanuit Mali
Singer-songwriter Joep Pelt die in...

Van het strand naar Asylum Down
"Voetbal, bier en feestjes. Daar gaat...

Akwanga - gekookte yam met tomatensaus
In het noordoosten van Nigeria, ligt...

over Kenia en of het nog wat wordt met democratie in Afrika
ZAM-hoofdredacteur maakt zich kwaad...

Koninginnedag bij ANC-verkiezing in Zuid-Afrika? - een reactie
NRC-Handelsblad correspondent Bram...

EEN - jongeren op campagne om armoede de wereld uit te helpen
Afgelopen zomer heb ik als vrijwilliger...

AfricAlive: Eindpunt behaald !!
Bogdan - een van de 5 Delftse studenten...

Trans African Highway - Eindelijk Rijden !!! - On the road again
Hans en Doenan - twee van de 5 Delftse...

Economische levensduur
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

Ghana Police Farce (a satire)
Hardly a day passes without a report of...

Geld verdienen aan Mandela
ZAM's hoofdredacteur Bart Luirink stelt...

A walk in the park
Alexander - één van de 5 Delftse...

Koude douche
Doenan - één van de 5 Delftse studenten...

Afrikaanse perikelen
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

G8 Blues (a satire)
African journalist Femi Akomolafe has...

G8 willen beloftes doorhevelen naar anderen
In Gleneagles twee jaar geleden, kwam...

A Call for Re-Colonization
Reading this article may upset the...

Madonna's Oliver
In het kerstnummer 2006 van het...

How not to measure poverty
How not to measure poverty: European...

Geef mij maar Madonna
Minister Van Ardenne kent geen twijfel....

Afro-pessimisten, opgelet!
Volkskrant correspondent Hans Moleman...

Kleurrijk Afrika
Is Uw beeld van Afrika zo’n beetje...

Africa, oh, poor Africa!
Africa, oh, poor Africa! Take a look at...

Poverty is not African
A journalist said to the other: “I...


Currently in the magazine:
Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Samen door Mandela: Zondag 15 december 2013 Stadsschouwburg en de Melkweg, Amsterdam
‘Samen door Mandela’ wil met u...

Sites for this column:
website van Leo de Haan
http://www.leodehaan.nl/

ISS - Leo de Haan
http://www.iss.nl/News/An-honorable-job-new-ISS-rector-Leo-de-Haan

Afrika Studie Centrum
http://www.ascleiden.nl/

De vorige column van Leo de Haan in het Africaserver Magazine
http://www.africaserver.nl/magazine.htm?art=a20100525170129826&taal=en


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 109 milliseconds.