Arts | Politics | Economy | Education & Sciences26 Jul 2014
© Leo de Haan

China in Europa’s achtertuin
3 Aug. 2010

Leo de Haan, rector van het Institute of Social Studies in Den Haag, vergelijkt in deze column de rol van China in Afrika en die van Europa.
 
China en Europa in Afrika vergelijken lijkt op appels met peren vergelijken.
De Chinezen halen keer op keer de voorpagina’s met mega-deals in Afrika. Als Hu Jintao of Wen Jiabao er op bezoek zijn worden er enorme contracten afgesloten over de aanleg van wegen, havens of spoorlijnen en de winning van strategische grondstoffen. Dat zijn de appels. Er leek even de klad in te komen vanwege de kredietcrisis en de daling van de industriële productie in China. Maar voordat de wereldeconomie aantrok was China al weer bezig om strategische grondstofvoorraden in Afrika voor de toekomst veilig te stellen. Wat China precies in Afrika afspreekt blijft dikwijls vaag. De mega-deals worden als enorme stimulansen voor de Afrikaanse economie voorgesteld. Maar prijzen en leningsvoorwaarden worden niet in detail bekend. Vaak zien we Chinese firma’s de infrastructuur aanleggen en lijken de kosten ervoor betaald te worden met grondstoffenleveranties – uit Chinese mijnen – voor een bepaalde periode.

Europa doet in peren. Keer op keer worden er enorme bedragen aan ontwikkelingshulp toegezegd. Vooral G7s en G20s zijn daar goed in. Wat precies wordt toegezegd blijft ook vaag. Vaak lijkt het te gaan om herhalingen van eerdere toezeggingen. Achteraf blijkt het dus lastig om vast te stellen of de toezeggingen reëel waren of slechts voor de bühne waren bedoeld. Bijvoorbeeld van de toezeggingen over ontwikkelingshulp die de G7 in 2005 in Gleneagles deed – Tony Blair’s persoonlijke reddingsactie voor Afrika – is in 2010 slechts 60% gehaald. En wie weet hoeveel dubbeltoezeggingen er inmiddels zijn geweest? Een gedeelte van die hulp gaat overigens naar infrastructuur of landbouw, maar het grootste deel gaat naar gezondheidszorg, onderwijs, versterking van instituties en allerlei militaire vredesacties kunnen er ook onder vallen. Peren dus. Natuurlijk zijn er in een aantal Afrikaanse landen ook zogenaamde private buitenlandse investeringen, zeg maar gedaan door het internationale bedrijfsleven. En daar zit ook Europees ondernemingskapitaal in. Maar ondanks de oude wijsheid over de verwevenheid van westerse ontwikkelingshulp en westers bedrijfsleven is de directe verbondenheid steeds minder.

China doet in Afrika niet of nauwelijks mee in het donorcircuit dat per land vaak in onderling overleg afstemt wie wat doet en soms zelfs wie er de leiding neemt in afspraken met de nationale overheid. China bleef daar tot voor kort buiten en niemand die tot voor kort precies wist wat ze deden. Dat wil zeggen, niemand op de Europese ambassades. Als je in appels doet ga je niet me perenverkopers aan tafel.
Heel langzaam komt daar echter verandering in. En dat heeft alles te maken met China ’s toenemende belangen op het wereldtoneel. Kon China zich het laatste decennium vooral als een outsider gedragen, die dwars tegen alle westerse conventies in deals sloot met pariastaten (en ze daarmee in het zadel hield). Inmiddels zijn China’s belangen in Afrika zo groot geworden dat de behoefte aan consolidatie en daarvoor vereiste stabiliteit steeds belangrijker wordt. In de multipolaire wereld van dit ogenblik betekent dat afstemming met andere invloedrijke buitenlandse actoren in Afrika.
Belangrijk is ook om te weten dat er niet één China in Afrika rondloopt. We denken wel dat alle Chinese activiteiten in de wereld vanuit Bejing worden gecoördineerd, maar in de Afrikaanse praktijk blijken grote Chinese ondernemingen veel eigen bewegingsruimte te hebben, maken kleinere ondernemingen zelf uit wat ze doen en is de Chinese migratie naar Afrika vooral georganiseerd in familienetwerken en niet door de staat. Om deze Chinese belangen te behartigen is actief Chinees overheidsoptreden in Afrika zelf nodig. Geleidelijk zal China dus steeds meer aan internationaal overleg in en over Afrika gaan deelnemen en afstemming zoeken met de traditionele westerse donoren.
 
© Leo de Haan
 
Prof. dr. Leo de Haan is per 1 mei 2010 rector van het International Institute of Social Studies in Den Haag, sinds 2009 een University Institute van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarvoor was hij onder meer directeur van het Afrika Studiecentrum in Leiden.
Zie ook de sites helemaal onderaan in de rechterkolom.


<< to Magazine




COLUMNS by this author:
Chapeau Zuid-Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De grondstoffenrijkdom van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De weerbarstige geografie van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Nog één keer de neo-patrimoniale staat in Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Hoe staat het met de armoede in Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Wat is Afrikastudies eigenlijk?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Waar ligt Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Wat te doen met fragiele staten?
ASC directeur Leo de Haan houdt de...

Verkiezing van een ANC-voorzitter op zijn Koninginnedags
ASC directeur Leo de Haan ziet...

Bob Denard: de laatste huurling?
ASC directeur Leo de Haan staat stil...

Oudejaarsavond over de Afrikaanse staat
ASC directeur Leo de Haan blikt in zijn...

De vloek van goud
ASC directeur Leo de Haan geeft zijn...

Jan Pronk moet blijven
…..in Khartoem natuurlijk.ASC directeur...


COLUMNS by other authors:
Zuid-Afrikaans optimisme
Met het South African Institute for...

Veel over, weinig uit Afrika op IDFA 2011
In het programma van het IDFA 2011, het...

Het Zuid-Afrikahuis
Het Zuid-Afrika Huis aan de Amsterdamse...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (III)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (II)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako . Een maand Bogolan
Studenten van de opleidingen Beeldende...

nawoord Ethioblog Joep Pelt no. 12 / Joep Pelt in Ethiopië
Nog eenmaal, twee weken na terugkeer in...

Ethioblog Joep Pelt no. 11 / Joep Pelt in Ethiopië
De bekende musicus Joep Pelt is de...

Donne-moi Un Bic !
Sven Jense is a young film- and...

Kokossoep
Mangrove, die een van de vegetaties in...

Route de la Espoir – becoming Africa
Sven Jense is a young film- and...

Seo - het gaat goed, in Mali
Ton en Imelda, een Amsterdams stel van...

IFFR 2009 bewijst bestaansrecht Africa in the Picture
De 38e editie van het Internationaal...

Africa's illegal love
Sybilla Claus, Afrika-redacteur bij het...

Experience of Viafrica staff member in Kenya on last elections
Viafrica Kenya is represented by three...

Van Zanzibari en Verdonk
Vanaf vandaag zou in het Amsterdamse...

Muzikaal weblog vanuit Mali
Singer-songwriter Joep Pelt die in...

Van het strand naar Asylum Down
"Voetbal, bier en feestjes. Daar gaat...

Akwanga - gekookte yam met tomatensaus
In het noordoosten van Nigeria, ligt...

over Kenia en of het nog wat wordt met democratie in Afrika
ZAM-hoofdredacteur maakt zich kwaad...

Koninginnedag bij ANC-verkiezing in Zuid-Afrika? - een reactie
NRC-Handelsblad correspondent Bram...

EEN - jongeren op campagne om armoede de wereld uit te helpen
Afgelopen zomer heb ik als vrijwilliger...

AfricAlive: Eindpunt behaald !!
Bogdan - een van de 5 Delftse studenten...

Trans African Highway - Eindelijk Rijden !!! - On the road again
Hans en Doenan - twee van de 5 Delftse...

Economische levensduur
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

Ghana Police Farce (a satire)
Hardly a day passes without a report of...

Geld verdienen aan Mandela
ZAM's hoofdredacteur Bart Luirink stelt...

A walk in the park
Alexander - één van de 5 Delftse...

Koude douche
Doenan - één van de 5 Delftse studenten...

Afrikaanse perikelen
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

G8 Blues (a satire)
African journalist Femi Akomolafe has...

G8 willen beloftes doorhevelen naar anderen
In Gleneagles twee jaar geleden, kwam...

A Call for Re-Colonization
Reading this article may upset the...

Madonna's Oliver
In het kerstnummer 2006 van het...

How not to measure poverty
How not to measure poverty: European...

Geef mij maar Madonna
Minister Van Ardenne kent geen twijfel....

Afro-pessimisten, opgelet!
Volkskrant correspondent Hans Moleman...

Kleurrijk Afrika
Is Uw beeld van Afrika zo’n beetje...

Africa, oh, poor Africa!
Africa, oh, poor Africa! Take a look at...

Poverty is not African
A journalist said to the other: “I...


Currently in the magazine:
Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Samen door Mandela: Zondag 15 december 2013 Stadsschouwburg en de Melkweg, Amsterdam
‘Samen door Mandela’ wil met u...

Sites for this column:
website van Leo de Haan
http://www.leodehaan.nl/

ISS - Leo de Haan
http://www.iss.nl/News/An-honorable-job-new-ISS-rector-Leo-de-Haan

Afrika Studie Centrum
http://www.ascleiden.nl/

De vorige column van Leo de Haan in het Africaserver Magazine
http://www.africaserver.nl/magazine.htm?art=a20100713120557498&taal=nl


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 176 milliseconds.