Arts | Politics | Economy | Education & Sciences23 Nov 2017
artikelfotoSouth Africa, Africa
20 jaar werkplek in Amsterdam voor Afrikaanse kunstenaars
8 Mar 2011 - Africaserver Magazine


Sinds 1991 hebben 68 hedendaagse kunstenaars uit Afrika een periode van drie maanden in Amsterdam kunnen wonen en werken, in de studio van de Stichting Thami Mnyele. Ter ere van dit jubileum is er van 12 maart tot 29 april een tentoonstelling met werk van velen van hen in de CBK Amsterdam Zuidoost.
 
Thami Mnyele (1948-1995) was een Zuid-Afrikaanse kunstenaar die zijn werk ten dienste stelde van de strijd tegen de apartheid. In 1979 moest hij het land ontvluchten. Hierna werkte hij verder vanuit Botswana, ook binnen Umkhonto we Sizwe, de militaire tak van het ANC. In 1995 werd hij in Gabarone (Botswana) vermoord door het Zuid-Afrikaanse leger.

Geïnspireerd door zijn voorbeeld richtte een groep betrokken Amsterdammers in 1991 een artists-in-residence programma op, waardoor kunstenaars uit Afrika (en diaspora) de mogelijkheid kregen om drie maanden in Amsterdam te wonen en te werken.

Het atelier dat de Stichting Thami Mnyele nog steeds beschikbaar stelt, is een levendige en gerenommeerde ontmoetingsplaats van kunstenaars uit Afrika en kunstenaars uit Nederland. Zij gaan in dialoog over kunst in al haar contradicties, culturele kruisbestuivingen, vormen en hoedanigheden. Voor veel kunstenaars fungeert het atelier als laboratorium, waarin zij op allerlei vlakken kunnen experimenteren.

Voor de kunstenaars is het verblijf in meerdere opzichten een belangrijke periode. Hieronder uitspraken van tien deelnemers aan het programma, in de volgorde waarin ze in de studio zijn geweest:

Clifford Charles (1992 en 2006): De paniek joeg door Breestraat (Kaapstad - red.) die dag. Mensen sloegen op de vlucht en hun jammerklachten vervlogen in de wind. Een losgeslagen bende rechtse extremisten kwam de straat af en sloeg alles aan puin wat in de weg stond.
Mijn adem was doordrenkt van angst terwijl ik mezelf bijeen raapte, verlamd. Was dit de laatste ademtocht van een regime in verval? In mijn leven had ik, net als de generaties voor mij, alleen de vernedering van de onderdrukking gekend, maar toch... was er lucht voor andere ideeën, konden we ons iets verbeelden?
Want de volgende dag ging ik op weg om de tweede bewoner van de Thami Mynele Studio te worden. Ik had geen idee dat ik daar 20 jaar later op terug zou kijken als een keerpunt in mijn bestaan als kunstenaar. Als zo vaak, werd het einde een nieuw begin.

Ina van Zyl (1995): Ik denk aan de trap in het gebouw: de geur die daar hangt, het prikbord, de rommeligheid en de sfeer. Ik kwam uit Zuid-Afrika en dit was, na Schiphol, mijn eerste kennismaking met Europa, Nederland, Amsterdam.
Door de kennismaking met de Thami Mnyele Stichting is mijn hele leven in een andere richting gaan lopen. Amsterdam is mijn nieuwe thuis geworden!

Mustafa Maluka (1998): The Thami Mnyele Foundation saved my life!

Krishna Luchoomun (Mauritius, 2001): Mijn verblijf bij Thami Mnyele heeft vele deuren voor me geopend. No nog heb ik contact met enkele van de kunstenaars die ik daar ben tegengekomen en twee van hen heb ik zelfs uitgenodigd voor een werkverblijf in Mauritius. Als kunstenaar heb ik veel geleerd van de galerieën, musea en ontmoetingen met andere kunstenaars. Mijn beste herinnering is mijn ontmoeting met Marlene Dumas, we hebben de hele dag samen in haar atelier doorgebracht en ze heeft heeft me van alles verteld over haar werkproces en haar ideeën.

Ik was onder de indruk van het bloeiende kunstleven in Amsterdam en dat heeft me geïnspireerd om in Mauritius een ruimte voor kunstenaars te creëren. Elk jaar nodigen we kunstenaars uit het buitenland uit om te komen werken met lokale kunstenaars en kunststudenten.

Mijn verblijf in de studio heeft me zelfvertrouwen gegeven als kunstenaar en me geïnspireerd om voor de kunstgemeenschap in Mauritius te werken.

Odili Donald Odita (Nigeria, 2004, 2008): Mijn verblijf was een ervaring van onschatbare waarde. Ik had de kans om curatoren, kunstenaars en galeriehouders uit heel Nederland te ontmoeten, met sommige van hen heb ik nu nog contact. Via die contacten heb ik een beurs van de Mondriaanstichting gekregen om als curator op te treden voor een tentoonstelling in New York onder de titel The Color Line, met werk van enkele van de geweldige kunstenaars die ik in Nederland was tegengekomen, zoals Tiong Ang, Remy Jungermann, Christiaans Bastiaans, en Orgacom. Ik kan de kunstenaars die in de toekomst aan het programma deelnemen, alleen maar net zo'n geweldige ervaring toewensen.

Doreen Southwood (2006): Mijn verblijf in het appartement van Stichting Thami Mnyele heeft maar kort geduurd, nadat ik een opdracht voor een werk in de openbare ruimte in Tilburg had gedaan. Toch was het een geweldige ervaring. Het bood me de kans Amsterdam te verkennen, tentoonstellingen af te lopen en in een nieuwe omgeving nieuwe visuele indrukken op te doen die ik heb meegenomen naar huis in Kaapstad.

Victor Ekpuk
(Nigeria, 2009): Mijn eerste indruk van Thami Mnyele is van een organisatie die geeft om de kunstenaars die te gast zijn. De vrijwilligers hadden veel oog voor mijn wensen en namen de tijd om mij kennis te laten maken met het leven in de mooie stad Amsterdam. Toen ik begon aan mijn verblijf bij Thami Mnyele, stond ik op een punt in mijn creatieve ontwikkeling waar ik me op tekenen wilde richten, en de grote ruimte bij Thami Mnyele bood me de kans om sommige van mijn eerste grote tekeningen te maken. Ook nu teken ik nog op groot formaat, in mijn studio in de VS. (Aan het eind van zijn periode bij Thami Mnyele gaf Victor Ekpuk een interview aan Africaserver Magazine)

Zanele Muholi (2009): Thami Mnyele is 2,5 maand een thuis voor me geweest en is dat nog. Ik was er als fotograaf en als kunstenaar/activist. Mijn verblijf heeft me ook geholpen om persoonlijke toestanden te verwerken waar ik toen mee te maken had. Het heeft geholpen om me mijn project te laten conceptualiseren en ik ben omgegaan met allerlei boeiende personen. Met sommige van hen heb ik nog contact. De publicatie van mijn foto's in ZAM Magazine was het hoogtepunt van mijn verblijf. De samenwerking met Sean Fitzpatrick was een droom die uitkwam, dat was niet gelukt als ik ergens anders heen was gegaan. Mijn ontmoeting met Marlene Dumas zal ik nooit vergeten.

Adriaan de Villiers (2009): Het verblijf heeft me direct bij mijn werk als kunstenaar geholpen. Voor mij was de studio een centrum waar ik onderzoek kon doen naar kunst en architectuur. Ik was diep onder de indruk van de architectuur en de vele musea in Amsterdam. Ik ben zelfs even naar Barcelona geweest om onderzoek te doen naar de architectuur van Gaudi. De culturele invloed die het verblijf op me heeft gehad, geeft nog steeds de richting voor mijn kunst aan.
Verschillende kunstenaars en keramisten zijn langs geweest en hebben me begeleid tijdens mijn korte verblijf in Amsterdam. De Stichting stond altijd klaar om mij te helpen, ook bij mijn artistieke ondernemingen. Ik heb ook een tentoonstelling gehad in Amsterdam en relaties aangeknoopt met galeriehouders en kunstenaars in Nederland. Ik heb nieuwe kennis opgedaan hoe ik me als kunstenaar kan opstellen. Sinds mijn terugkeer heb ik deelgenomen aan verschillende groepstentoonstellingen en binnenkort heb ik zelfs een solotentoonstelling bij Blank Projects in Kaapstad.

Ruan Hoffmann (2010): Ik moet eerlijk zeggen dat ik tijdens mijn verblijf niet veel aan mijn werk heb gedaan. Na afloop zijn de opgehoopte ervaringen die ik tijdens mijn bezoek heb opgedaan, begonnen binnen te sluipen in de werken die ik sindsdien heb gemaakt. Die zullen binnenkort te zien zijn in Kaapstad en New York. Voor de aankondiging van de tentoonstelling in Kaapstad heb ik een afbeelding gebruikt met een blij gezicht dat op een gracht drijft, met de titel Amsterdam 2010.

Naar mijn gevoel is dit een vitale uitwisseling tussen Afrika en Amsterdam die in stand gehouden en gevoed moet worden. Het is belangrijk dat ook andere Afrikaanse kunstenaaars in de toekomst de kans krijgen naar Amsterdam te komen en korte tijd in een relatief zorgenloze en voedende omgeving te werken.

Bij ZAM Magazine zijn nog een aantal borden te koop die keramist Ruan Hoffmann in Amsterdam heeft gemaakt. Hij heeft deze afgestaan om de opzet van de internationale editie van het blad te ondersteunen.
 
 
De eerste jaren was het programma uitsluitend gericht op kunstenaars uit Zuid-Afrika, maar sinds 1997 kunnen kunstenaars uit heel Afrika een aanvraag indienen. In de lijst hierboven is bij Zuid-Afrikaanse kunstenaars daarom het land niet vermeld.

De citaten hierboven zijn door de CBK Zuidoost verzameld tijdens de voorbereiding van de tentoonstelling die 12 maart wordt geopend. De tentoongestelde werken zijn gemaakt tijdens het verblijf van de kunstenaars in Amsterdam. Uit het werk van de 68 kunstenaars die de afgelopen twintig jaar in het atelier verbleven, selecteerden Stichting Thami Mnyele en CBK Zuidoost werk van 26 kunstenaars. De selectie geeft een glimp van de verscheidenheid van de hedendaagse kunstpraktijk in Afrika.

De deelnemende kunstenaars:
Akintunde Akinleye (Nigeria), Akirash (Ghana), Dineo Seshee Bopape (Zuid-Afrika), Clifford Charles (Zuid-Afrika), Victor Ekpuk (Nigeria/USA), Hadia Gana (Libië), Assefa Gebrekidan (Ethiopië), Ruan Hoffmann (Zuid-Afrika), Samson Kambalu (Malawi), Krishna Luchoomun (Mauritius), Senzeni Marasela (Zuid-Afrika), Mustafa Maluka (Zuid-Afrika), Zaneli Muholi (Zuid-Afrika), John Murray (Zuid-Afrika), Progress Matubako (Zuid-Afrika), Shepard Mtyshelwa (Zuid-Afrika), Ndikhumbule Ngqinambi (Zuid-Afrika), Odili Donald Odita (Nigeria/USA), Thulani Shongwe (Zuid-Afrika), Michael Tsegaye (Ethiopië), James Iroha Uchechukwu (Nigeria), Adriaan de Villiers (Zuid-Afrika), Guy Wouete (Kameroen), Dominique Zinkpé (Benin), Tito Zungu (Zuid-Afrika), Ina van Zyl (Zuid-Afrika).

Kunstcafé bij de tentoonstelling, op 14 april: Annet Zondervan, directeur CBK Zuidoost gaat in gesprek met betrokkenen en kunstenaars: Bert Holvast, Samson Kambalu, Moshekwa Langa, Rutger Pontzen en Ina van Zyl.

Adres CBK Zuidoost: Anton de Komplein 120, 1102 DR Amsterdam


<< to Magazine


more images for
20 jaar werkplek in Amsterdam voor Afrikaanse kunstenaars: fotofotofotofotofotofotofotofotofotofotofoto
More in South Africa:
Art and the hell of the African underworld at Holland Festival - Interview with Brett Bailey
For the past 14 years, the South African director Brett Bailey and his company...

A Zimbabwean refugee camp in a downtown Jo'burg church
Three weeks ago I visited the Methodist Church of Southern Africa in downtown...

Thesis on Sexual Violence Against Lesbian Women in South Africa
South Africa was the first state worldwide that placed sexual orientation under...


More in Africa:
The Book, the Authors and the Lecture
More information on Contemporary African Art since 1980, the authors Okwui...

2000 - 2009 & Conclusion
Ghada Amer, another work by El Anatsui, Yto Barrada, Julie Mehretu, a much...

1980 - 1989
Why did we take 1980 as the point of departure? 1980 for us is a frame of...


Currently in the magazine:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites for this article:
Stichting Thami Mnyele
http://www.thami-mnyele.nl/index.html

CBK Zuidoost
http://cbkzuidoost.nl/

Arts and Culture
hyperlinks index Africaserver

South Africa
hyperlinks index Africaserver

Africa
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 115 milliseconds.