Africa Mensenrechten in (Noord-)Afrika ruim in beeld op Movies that Matter 2012 Arts, 20 Mar 2012

Microphone

Het Movies that Matter Festival is hét Nederlandse podium voor de geëngageerde film. Jaarlijks worden hier ruim zeventig documentaires en speelfilms van bevlogen filmmakers vertoond. Films die het debat over mensenrechten, menselijke waardigheid en situaties waarin deze in het geding zijn aanwakkeren. Ook in de editie van 2012 komt Afrika op allerlei manieren aan bod. Na de gebeurtenissen van het afgelopen jaar hoeft het niet te verbazen dat Noord-Afrika en de Arabische lente een bijzondere plaats hebben gekregen.
Hieronder bieden wij een overzicht van de films op Movies that Matter waarin Afrika op de een of andere manier een (hoofd)rol speelt. We beginnen in Noord-Afrika, daarna komt de rest aan de beurt, in beide gevallen op alfabetische volgorde.

Noord-Afrika en de Arabische lente

Back to the Square
Petr Lom, Noorwegen, Canada 2012
Een jaar na de euforie op het Tahrirplein is het doel van de Egyptische demonstranten bij lange na niet bereikt. Het land wordt met harde hand geregeerd en democratie is ver te zoeken. Het ‘oog van de wereld’ heeft zich inmiddels afgewend. Hoe het Egypte is vergaan sinds 25 januari 2011 wordt verteld aan de hand van vijf portretten uit diverse hoeken van de samenleving.
piraya.no (productiemaatschappij)

Cairo 678
Mohamed Diab, Egypte 2010
Grote filmhit uit Egypte van vlak voor de revolutie van 2011Marc Silver / Nick Francis. Drie vrouwen besluiten handtastelijkheden en seksuele vernederingen niet langer te pikken. Als één van hen in een volgepropte bus voor de zoveelste keer wordt betast, steekt ze de billenknijper in zijn kruis. Stand-up comedian Nelly neemt het recht niet in eigen hand maar begint het eerste Egyptische proces over seksueel geweld.
Regisseur Diab baseerde Caïro 678 op ware gebeurtenissen. Momenteel maakt hij voor de Egyptische televisie een wekelijks politiek
praatprogramma.
newcentury (productiemaatschappij)

A Life on Hold
Marc Silver/Nick Francis, Verenigd Koninkrijk 2012
In Tunesië, op een paar kilometer afstand van de grens met Libië, ligt het vluchtelingenkamp Chouca. Vluchtelingen uit naburige landen doden er de tijd met potjes volleybal. De 17-jarige Omar speelt niet mee. Hij raakte gehandicapt tijdens een aanval in Libië. Ook ontvluchtte hij Mogadishu wegens het geweld. Nu wacht hij in een vluchtelingenkamp. Totdat hij wordt overgeplaatst staat zijn leven stil. Wereldpremière.
marcsilver.net

Microphone
Ahmad Abdalla, Egypte 2010
Egyptische speelfilm over jonge creatievelingen in de underground scene van Alexandrië. Khaled ontdekt na een verblijf in het buitenland een bruisende ondergrondse beweging van hiphoppers, rockmuzikanten, skateboarders, graffiti-artiesten en filmmakers.
Nadat Khaled een aantal jaren in de Verenigde Staten is geweest, keert hij terug naar zijn geboortestad Alexandrië. Hij ontdekt dat er sinds zijn vertrek veel is veranderd. Zijn voormalige liefde Hadeer staat op het punt om naar het buitenland te vertrekken. Ook de relatie met zijn oude vader is niet meer te lijmen. Verloren begeeft hij zich in de straten van de Egyptische stad, waar hij al snel een nieuwe wereld ontdekt: die van de ondergrondse kunst.
microphone-film.com

La source des femmes
Radu Mihaileanu, Frankrijk, België, Italië 2011
Modern, feministisch sprookje over moslimvrouwen die in ‘liefdesstaking’ gaan. Ze willen hun mannen ertoe bewegen de taak van het water halen, boven op de berg, van ze over te nemen.
In een bergdorpje, ergens tussen Noord-Afrika en het Midden-Oosten, verstoken van elektriciteit of stromend water, halen de vrouwen traditiegetrouw emmers met water voor de gemeenschap uit een bron, hoog in de bergen. Hiervoor trotseren zij, soms hoogzwanger, niet alleen de hitte van de brandende zon, maar ook de gevaarlijke steile weg over de rotsen. Dit terwijl de heren in het dorp vaak niets om handen hebben.
lasourcedesfemmes

Zero Silence
Javeria Rizvi Kabani/Jonny Von Wallstrom/Alexandra Sandels, Zweden 2011
Tussen november 2009 en juni 2011 volgden drie filmmakers in Tunesië, Egypte en Libanon verschillende jonge Arabische activisten in hun strijd voor vrijheid van meningsuiting en democratie. Ze doorbraken de stilte en voerden hun vreedzame strijd middels tekst, muziek, fotografie en film.
Zwijgen is niet langer een optie voor de jonge generaties in de Arabische wereld. De opstand in Tunesië van begin 2011 werkte als katalysator voor strijdbare burgers in andere Arabische landen, die de onderdrukking, de angst en het geweld meer dan zat waren. Met internet en sociale mediakanalen als spreekbuis maakten zij – met gevaar voor eigen leven – door middel van politieke blogs en onthullende foto’s en video’s het volk bewust van het onrecht in hun samenleving.
zerosilence.org

Verder over Afrika

Black Butterflies
Paula van der Oest, Nederland 2011
Speelfilm over het leven van Ingrid Jonker. Jonker deelt in de jaren vijftig en zestig haar vrije ideeën over kunst, liefde en politiek met een kleine groep gelijkgestemde schrijvers en kunstenaars in Zuid-Afrika, de ‘Sestigers’. Tegen de achtergrond van verzet tegen de censuur van de Nasionale Party, leeft Ingrid Jonker haar jonge leven tot het uiterste en wordt haar werk steeds bekender en meer gewaardeerd. Haar grote liefde, schrijver Jack Cope, kan haar niet het geluk en de gemoedsrust geven waarnaar ze op zoek is. Met haar vader Abraham Jonker (Rutger Hauer), een rechtse minister voor de Nasionale Party tijdens het apartheidsregime, heeft ze een moeizame relatie. Politieke onenigheid drijft vader en dochter steeds verder uiteen.
blackbutterflies.nl

Carte Blanche
Heidi Specogna, Zwitserland, Duitsland 2011
nderzoekers van het Internationaal Strafhof in Den Haag verzamelen in de Centraal-Afrikaanse Republiek, één van de gevaarlijkste plekken op aarde, bewijzen voor de rechtszaak tegen voormalig rebellenleider Jean-Pierre Bemba. Ondertussen bereiden de openbaar aanklagers de rechtszaak voor in Den Haag.
Toen François Bozizé in 2002 een staatsgreep pleegde in de Centraal-Afrikaanse Republiek, wierp Jean-Pierre Bemba zich op als leider van de militante rebellen uit het naburige Congo. Hij gaf zijn rebellenleger (MLC) ‘carte blanche’ om te moorden, te verkrachten en te plunderen naar believen. De succesvolle Congolese zakenman en senator is een van de eerste legeraanvoerders die terecht staat wegens zijn vermeende verantwoordelijkheid voor de systematische verkrachting van burgers door zijn soldaten.
De filmmakers kregen voor dit project unieke toegang van het Strafhof tot het onderzoek naar Bemba.
carteblanche-thefilm

Dear Mandela
Dara Kell/Christopher Nizza, Zuid-Afrika, Verenigde Staten 2011
Mazwi, Zama en Mnikelo zijn bewoners van de nederzettingen rond de Zuid-Afrikaanse sloppenwijk Kennedy Road. Het is een van de vele slums die door de overheid ontruimd en vernietigd zullen worden. Er zijn echter geen plannen voor nieuwe huisvesting. De jonge Zuid-Afrikanen pikken het niet langer en komen in opstand.
dearmandela

Justice for Sale
Ilse en Femke van Velzen, Nederland 2011
Een doortastende Congolese advocate onderzoekt in subtiele en verrassende documentaire een verkrachtingszaak waar de ‘dader’ slachtoffer is geworden van falende rechtspraak.
'Dit rechtssysteem heeft geen betekenis meer; ik vraag me af wat de toekomst onze kinderen brengt.’ De Congolese advocaat Claudine Tsongo reflecteert op haar zoektocht naar de waarheid in een verkrachtingszaak waar verdachte Masamba het slachtoffer is geworden van oneerlijke rechtsgang. Zonder enig hard bewijs is hij veroordeeld tot een lange gevangenisstraf en Tsongo vermoedt dat er omkoping in het spel is. Als hoofdpersoon van deze documentaire leidt ze je langs de verdachten van deze falende rechtspraak. Maar de documentairemakers maken de kijker ook getuige van de rechtszitting van Masamba: een absurd tafereel dat eerder een rituele handeling lijkt dan een inhoudelijke discussie over de feiten.
Derde en afsluitende deel van de Congo-trilogie van de regisserende zussen Ilse en Femke van Velzen.
justiceforsale.nl

Little Heaven
Lieven Corthouts, België 2011
De kinderen van het Ethiopische weeshuis Little Heaven krijgen op hun dertiende verjaardag te horen dat ze hiv hebben. Dat betekent echter niet dat ze bij de pakken neer gaan zitten. Confronterend verhaal dat, dankzij de energie en vitaliteit van de kinderen en hun begeleiders, nooit volkomen uitzichtloos wordt.
Bij vlagen lijkt het een gewone schoolklas: als ze op de binnenplaats van het weeshuis ravotten of lol maken op hun stapelbedden. Maar zorgeloos zijn de kinderen allerminst. Het verhaal van Lydia staat centraal in de soms vrolijke, en tegelijk ingetogen documentaire.
offworld (productiemaatschappij)

Offside (2010)
Reyan Tuvi, Turkije 2010
Twee jonge illegale Nigeriaanse immigranten beproeven hun geluk in Turkije. Ze hopen roem en rijkdom te oogsten als internationale sterspelers op het voetbalveld.
Terwijl Taju droomt van een carrière als voetballer verdient hij zijn geld in een kapperszaak. De zaak is gevestigd in een wijk in Istanbul die grotendeels wordt bevolkt door illegale immigranten uit alle windstreken. Anders dan Taju, begrijpt Rachid dat het een lastige taak wordt om een voetbalcarrière in Istanbul van de grond te krijgen. Daarom zet hij zijn zinnen op Europa. Samen met zijn Engelse vriendin Diane, die hij op het internet heeft ontmoet, smeedt hij plannen voor de toekomst. De voetbalidealen van Taju en Rachid worden hevig op de proef gesteld wanneer hun Nigeriaanse teamgenoot Okute op een politiebureau om het leven komt.

Peace vs. Justice
Klaartje Quirijns, Nederland 2012
Kritische documentaire over de rol van het Internationaal Strafhof in het proces tegen de rebellenleider Joseph Kony, die met zijn Lord’s Resistence Army (LRA) al bijna twintig jaar dood en verderf zaait in Oeganda. Ondanks verwoede pogingen vrede te bewerkstelligen in het land, is het de regering van president Museveni van Oeganda vooralsnog niet gelukt om het conflict met de bevreesde LRA op te lossen en het geweld een halt toe te roepen. Inmiddels waart Kony’s leger, vol kindsoldaten, ook rond in Soedan en Congo.
Documentairemaker Klaartje Quirijns toont, heen en weer schakelend tussen Den Haag en Oeganda, hoe miscommunicatie en verschillende opvattingen van gerechtigheid mede tot gevolg hebben dat boosdoener Kony nog steeds niet is opgepakt.
submarine (productiemaatschappij)

The Redemption of General Butt Naked
Daniele Anastasion / Eric Strauss, Verenigde Staten, Liberia 2011
Absurd portret van de beruchte ‘naakte generaal’ Joshua Blahyi die zich na de bloederige burgeroorlog in Liberia bekeerde tot evangelist. Nu vraagt hij vergeving, aan God én aan de nabestaanden van zijn slachtoffers.
De Liberianen kunnen nauwelijks hun ogen geloven als ze de generaal op straat zien preken over God en vergeving. In interviews komen nabestaanden en andere betrokkenen afzonderlijk aan het woord. Sommigen plaatsen kanttekeningen bij zijn transformatie. Zijn zijn berouw en bekering wel oprecht? Wil hij echt iets terugdoen voor Liberia door zijn vroegere soldaten op te vangen? En hoe ver strekt zijn loyaliteit nu echt?
generalbuttnakedmovie

Yoole, the Sacrifice
Moussa Sene Absa, Senegal, Barbados, Portugal 2011
‘Een poëtisch protest’, zo noemt de befaamde Senegalese regisseur Moussa Sene Absa zijn eerste documentaire. Vanuit Afrikaans perspectief vertelt hij het fatale verhaal van elf jonge mannen, op zoek naar een beter leven in Spanje. In een consequente, eigen stijl onderzoekt de grootmeester de wisselwerking tussen de mondiale economie, de nationale politiek en de dromen van individuen.
Regisseur Moussa Sene Absa, zelf Senegalees en op Barbados toen de boot daar werd ontdekt, gaat in zijn thuisland de verhalen na van de jonge mannen die het risico van de overtocht nemen.
redactie Africaserver Magazine Movies that Matter, 22-28 maart 2012, Den Haag. Het merendeel van de films wordt vertoond in het Filmhuis, een aantal in andere zalen. In het festivalprogramma zijn naast films ook debatten, gesprekken en andere onderdelen opgenomen. Zie de site van Movies that Matter voor alle verdere gegevens.

De tekst van dit artikel is voor het overgrote deel afkomstig van de Movies that Matter-site.


<< to Magazine