Arts | Politics | Economy | Education & Sciences18 Nov 2017
artikelfotoAfrica
IDFA 2009 - meer dan twintig Afrika-films
Arts, 17 Nov. 2009 - Africaserver Magazine
Sisters in Law

Net als in andere jaren zijn er tijdens de editie 2009 van het International Documentary Film Festival Amsterdam veel films te zien die op een of andere manier iets met Afrika te maken hebben. Hieronder een alfabetische lijst van die films. IDFA opent 19 november en loopt door tot de 29e.
 
The City of the Dead
Sergio Tréfaut, Portugal, Egypte, Spanje, 2009, kleur, video, 62 min
Cairo heeft een enorme begraafplaats, El Arafa, waar tussen de graftombes en mausoleums een soort stad is verrezen. Een miljoen mensen leeft in wat ook wel de 'city of the dead' wordt genoemd. Dagelijks vinden er vele begrafenissen plaats, terwijl een jonge schaapherder zijn vee door de straatjes drijft, een marktvrouw haar plastic wasmanden probeert te verkopen en kinderen hun vliegers oplaten tussen de zerken. Niets dan respect voor de doden, maar ook opvallende nuchterheid, want in The City of the Dead hebben leven en dood een vreedzaam pact gesloten. Sérgio Tréfaut toont in zijn zorgvuldig gekadreerde documentaire verschillende facetten van deze wonderlijke enclave. De serene schoonheid van de zandkleurige graven, maar ook het tumult van een plek waar een overwegend arme bevolking zich staande probeert te houden. Even kalm en precies als de cameravoering, klinkt de stem die vertelt over de bekoring van deze dodenstad waar de Koran het ritme van het leven bepaalt. Dat Allah omnipresent is weerhoudt niemand ervan om leunend tegen een grafsteen een boer te laten, een voorbijganger voor klootzak uit te schelden of hardop naar seks voor het huwelijk te verlangen. Aards is de plek, en toch ook verheven. Want zo dicht bij de dood leven, vindt een inwoonster, kan je niet anders dan wijsheid brengen.
Faux (productiemaatschappij)

The Day We Surrender to the Air (Episode One)
Antonio Jose Guzman, Nederland, 2009, kleur, HD, 15 min

Je overgeven aan de lucht betekent zweven, betekent onbeperkt bewegen. Dat is precies wat regisseur Antonio Jose Guzman doet in zijn project The Day We Surrender to the Air. Guzman liet in de Verenigde Staten zijn DNA analyseren en ontdekte dat hij zowel Afrikaanse, Midden-Amerikaanse, Noord-Amerikaanse als Europese voorouders had. Zijn genetische identiteit was gebaseerd op de diaspora's van zijn voorouders. Hoe kwamen zijn ouders dan in Panama terecht? In dit eerste deel van wat uiteindelijk een trilogie moet worden, mixt Guzman op experimentele wijze beelden van plaatsen waar zijn wortels liggen met interviews en dans. Zijn reis over de wereld en zoektocht naar zichzelf opent een breder perspectief op de ontelbare dwarsverbanden tussen de mensen van alle continenten. De vraag dringt zich op wat 'nationaliteit' dan nog betekent, behalve een paspoort. Toch lijkt Guzman zich meer verbonden te voelen met zijn Afrikaanse dan met zijn Nederlandse voorouders. Hoe verhouden die elementen van zijn identiteit zich tot elkaar? Vanuit Guzmans eigen DNA, zijn 'atoom' zoals hij het noemt, opent de film een venster op de wereld.
Blog Guzman

Fig Trees
John Greyson, Canada, 2009, kleur, HD, 104 min
Deze originele combinatie van opera en documentaire vertelt het verhaal van aidsactivisten Tim McCaskell in Toronto en Zackie Achmat in Kaapstad, met een albino-eekhoorn als commentator. McCaskell en Achmat voeren beiden al jarenlang actie voor de beschikbaarheid van aidsremmers. In Canada komen belangrijke geneesmiddelen niet op de markt omdat ze eerst lange tijd getest moeten worden door de overheid, terwijl ze over de grens in de Verenigde Staten gewoon te koop zijn. In Zuid-Afrika zijn veel geneesmiddelen niet verkrijgbaar omdat ze te duur zijn. Achmat ging daarom onmiddellijk in staking toen in 1999 bij hem hiv werd geconstateerd. Alleen als de middelen voor alle Zuid-Afrikanen ter beschikking zouden komen, zou hij de medicijnen weer innemen. Op de tekst van de avant-gardeklassieker Four Saints in Three Acts van Gertrude Stein is een experimentele opera gecomponeerd over vier activisten (onder wie McCaskell en Achmat) die volgens de componist een prominente rol speelden in de bewustwording rondom hiv en aids. Twee van hen zijn overleden. Fig Trees doet met een mix van surreële decors en kostuums, muziek, poëzie, interviews en nieuwsbeelden verslag van het gevecht voor middelen die levens kunnen redden maar door bureaucratische stroperigheid of uit winstbejag worden achtergehouden.
Fig Trees

Fuck Off Police Car
Bryan Little, Zuid-Afrika, 2009, kleur, HD, 108 min
Voor veel blanke Zuid-Afrikanen is hun cultuur onlosmakelijk met de apartheid verbonden geweest. Na het afschaffen van de apartheid in 1990 kozen veel jongeren daarom voor het Engels in plaats van voor het traditionele Zuid-Afrikaans. Zo niet een klein punkbandje dat in 2003 werd opgericht en dat zich Fokofpolisiekar noemde. Fuck Off Police Car volgt de vijf bandleden vier jaar lang terwijl ze tot de bekendste punkgroep van het land uitgroeien. Veel bier, vechtpartijen, dronken cd-opnamen en verrotte Volkswagenbusjes creëerden een succesvolle band die langs alle grote podia van het land reisde. Voor veel jongeren in Zuid-Afrika betekende het succes van Fokofpolisiekar -- met die naam opgericht om conservatieven op de kast te jagen -- dat de Zuid-Afrikaanse taal niet alleen geassocieerd hoefde te worden met de ellendige geschiedenis van apartheid. Ineens was het mogelijk Zuid-Afrikaans én links te zijn. Toch bleven controversen de band aankleven. In 2006 ontstond een nationale rel toen de bassist na een concert 'Fuck God' op iemands portefeuille schreef. Uiteindelijk vroeg de band het publiek om vergeving "omdat Jezus dat ook gedaan zou hebben."
Fokofpolisiekar

Garbage Dreams
Mai Iskander, Egypte, VS, 2009, kleur, HD, 79 min
De Zabbaleen zijn een volk van vuilnisophalers. En daar zijn ze trots op, deze gemeenschap van ongeveer zestigduizend Koptische christenen, gevestigd in een buitenwijk van Cairo. Generaties lang al halen ze in de miljoenenstad vuilnis op, om het te sorteren, te verwerken en te recyclen. Voor hen is vuilnis geen afval maar een manier van leven. Met de komst van buitenlandse vuilnisbedrijven, die gebruik maken van 'moderne' vuilniswagens en opslagplaatsen, wordt het volk in zijn bestaan bedreigd. Ineens moeten ze vechten voor hun vuilnis, en lijkt er geen toekomst meer voor de jonge generatie. Garbage Dreams volgt drie vuilnisjongens die elk op hun eigen manier met de nieuwe uitdagingen proberen om te gaan -- door harder te werken of door zich aan te sluiten bij de concurrent. Ondertussen maakt de uit de Zabbaleengemeenschap afkomstige maatschappelijk werkster Laila haar mensen bewust van de risico's van het werken met vuilnis, en zoekt ze een oplossing voor de teruglopende inkomsten. Interviews met de jongens en Laila en de soms bijna poëtische beelden van het harde werken schetsen behalve de hechte Zabbaleengemeenschap ook de onverschilligheid van de metropool.
Garbage Dreams

Good Fortune
Landon van Soest, VS, 2009, kleur, HD, 73 min
"Er is een hoop troep, maar het leven is oké", verwoordt een Keniaanse vrouw de situatie in de achterstandswijk Kibera in Nairobi. Ze ziet de plannen van de Verenigde Naties en de Keniaanse regering met lede ogen aan. De wijk moet worden leeggeruimd om plaats te maken voor nieuwe, mooie huizen. De bewoners van Kibera, die zulke projecten eerder in corruptie hebben zien stranden, weten zeker dat ze hun huis zullen verliezen. "Een slimme manier om ons eruit te zetten." Ook op het platteland is men ervan overtuigd dat een belangrijke investering van het Amerikaanse bedrijf Dominion Farms Ltd. niets dan slechts brengt. Volgens het bedrijf is het juist tijd om Kenia "op hetzelfde welvaartsniveau te brengen als de rest van de wereld". Good Fortune geeft een inkijkje in het dagelijks leven van zowel de stads- als plattelandsbewoners van Kenia, die geen enkele reden zien voor (blanke) inmenging van buitenaf. De kijker wordt geconfronteerd met de standaardideeën over rijk en arm die in de westerse wereld bestaan. Want wat is armoede? "Ik ben niet arm, ik heb een hulpbron", zegt een man over het grote moeras waaraan hij leeft. Dat de vechtlust van de bevolking overheerst, blijkt als president Kibaki wordt herkozen en er overal in Nairobi rellen uitbreken. Het lijkt een strijd van David tegen Goliath.
Transient Pictures

Hunger
Karin Steinberger, Marcus Vetter, Duitsland, 2009, kleur, HD, 90 min

Nog nooit was de voedselproductie zo hoog als nu. Toch zijn er steeds meer mensen die honger lijden. In Haïti eten de armen in de stad taartjes met modder als belangrijkste bestandsdeel, in een gebied in Kenia sterft de helft van de kinderen aan ondervoeding. Hunger laat mensen in vijf verschillende landen aan het woord die geen dag genoeg te eten krijgen. Ze zien de uitzichtloosheid van hun situatie goed in, maar ze hebben geen mogelijkheid er iets aan te veranderen. Hun verklaringen voor de oorzaken van hun ellende worden aangevuld door lokale experts en activisten. Deels in interviewvorm maar vooral door hen bij hun werkzaamheden te volgen. In Brazilië worden de bezoeken van een Greenpeace-activist aan gedupeerden van de houtkap en sojateelt in de Amazone -- met schokkend materiaal over verborgen slavenarbeid -- parallel gemonteerd aan de verrichtingen van een grote sojaboer. In Kenia wordt naast de Masai die kampen met ongelofelijke droogte ook de rozenkwekerij bezocht die alle water uit de omgeving opgebruikt. Voor Haïti, India en Mauritanië is een andere vertelvorm gekozen, maar de teneur is dezelfde: door globalisering, urbanisering en grootschalige genetisch gemodificeerde voedselproductie wordt de bestaande agrarische praktijk volledig ontwricht. Samenlevingen en individuen zijn niet meer in staat hun eigen eten te produceren, en erger nog: lokale kennis en gewassen raken verloren.
Eikon Pictures

Itsembatsemba - Rwanda One Genocide Later
Alexis Cordesse, Eyal Sivan, Frankrijk, 1996, zwartwit, 35mm, 13 min
In het voorjaar van 1994 werden in Rwanda binnen enkele maanden honderdduizenden Tutsi's afgeslacht. Een genocide die door de wereldpolitiek aanvankelijk met grote onverschilligheid werd bejegend. Totdat er een gigantische vluchtelingenstroom op gang kwam en het conflict tussen de Hutu's en Tutsi's zich naar de omringende landen uitbreidde. Vanaf dat moment stond de internationale gemeenschap met de handen in het haar. Twee jaar na het begin van de massamoorden trok de Franse fotograaf Alexis Cordesse naar Rwanda voor een reportage. Hij schoot er indringende beelden, van verwoeste huizen met menselijke overblijfselen, lijken die worden geborgen en de voorzichtige pogingen tot wederopbouw. De Israëlische documentairemaker Eyal Sivan monteerde de foto's, die in zwart-wit de sombere sfeer van de situatie ademen, tot een korte film, voorzien van een soundtrack met fragmenten die tussen april en juni 1994 op Radio Télévision Libre Mille Collines te horen waren. Programma's die in deze context een wrange ondertoon krijgen. Het radiostation, gelanceerd in 1991, speelde namelijk een belangrijke rol bij het opruien van de doodseskaders en de coördinatie van de moorden. Na Itsembatsemba -- Rwanda One Genocide Later maakte Sivan nog drie korte 'populations in danger'-documentaires op basis van Cordesse's werk, in de brandhaarden Burundi, Bosnia-Herzegovina en Afghanistan.
Momento production

Kassim the Dream
Kief Davidson, Duitsland, VS, 2008, kleur, video, 87 min

Het onwaarschijnlijke verhaal van Kassim 'the dream' Ouma die werd gedwongen als kindsoldaat te dienen in het rebellenleger van Yoweri Museveni. Hij leerde er boksen en ontsnapte tijdens een kampioenschap in de VS, waar hij zich omhoog werkte tot wereldkampioen halfzwaargewicht boksen. Tien jaar na zijn ontsnapping zet hij weer voet op Oegandese bodem.
Kassim the Dream

The Manuscripts of Timbuktu
Zola Maseko, Zuid-Afrika, Mali, Marokko, 2009, kleur, video, 75 min
In de enorme woestijn van het Afrikaanse land Mali ligt de historische stad Timboektoe. Eeuwenlang was het een handelsstad, waar koopmannen passeerden en hun goederen zoals zout en goud verhandelden. Timboektoe ontpopte zich daarnaast als centrum van religie en kennis. Voordat de kolonisatie in diverse Afrikaanse landen een feit was, was deze plek een bron voor wetenschappen als natuurkunde, astrologie en technologie. Bijna iedereen kon er lezen en schrijven. Met name de geleerde Ahmed Baba (1556-1627) is het bewijs dat Afrika ontwikkeld was voordat de Europeanen voet op het continent zetten.
Diverse historici, imams en kenners van de eeuwenoude Timboektoe-manuscripten vertellen de bijzondere geschiedenis van de Afrikaanse stad, elk vanuit hun specifieke kennisgebied. Hun verhalen worden gelardeerd met geënsceneerde beelden van hoe het leven er eeuwen terug uit moet hebben gezien. Opnames van het huidige Timboektoe, de prachtige omliggende woestijnvlaktes en de moskeeën die inmiddels op de werelderfgoedlijst staan, benadrukken de magie van deze bijzondere plek. Anno nu wordt het erfgoed, in de vorm van antieke manuscripten, zorgvuldig bewaard in bibliotheken -of gewoon in de familieschatkist.

Mugabe & The White African
Andrew Thompson, Lucy Bailey, Zuid-Afrika, Engeland, Zimbabwe, Namibië, 2009, kleur, video, 94 min
In 1980 werd Robert Mugabe democratisch gekozen tot staatshoofd in de voormalig Engelse kolonie Rhodesië. De eerste twintig jaar van zijn steeds dictatorialere bewind liet hij de blanke minderheid met rust. Tot de president in 2000 zijn landhervormingsprogramma invoerde, met als doel de blanke boeren te onteigenen en hun land te verdelen onder de zwarte bevolking. Eén van de blanke boeren die afstand zou moeten doen van zijn bloeiende bedrijf is Mike Campbell. Maar Campbell weigert. Hij spant zelfs een rechtszaak aan tegen Mugabe. Met zijn schoonzoon Ben Freeth, die samen met hem het bedrijf runt, reist hij keer op keer naar Namibië waar hij voor een internationaal gerechtshof Mugabe voor racisme heeft aangeklaagd.
Met duidelijk emotionele betrokkenheid volgen Lucy Baily en Andrew Thompson Campbell en de zijnen op de voet in hun strijd om gerechtigheid. Campbells onvoorwaardelijke liefde voor zijn land is vertaald in adembenemende beelden van het Zimbabwaanse natuurschoon. In groot contrast daarmee staan de heimelijke opnamen van de momenten waarop hij bedreigd wordt of in het holst van de nacht een paar indringers moet verjagen. De spanning neemt toe en de film ontwikkelt zich als een thriller. Personeel wordt geïntimideerd en mishandeld. Bevriende boeren worden met geweld uit hun huizen gezet. Campbell en Freeth zijn hun leven niet zeker.
Mugabe & The White African

Sacred Places
Jean-Marie Teno, Kameroen, Frankrijk, 2009, kleur, 35mm, 70 min
De Afrikaanse regisseur Jean-Marie Teno vergelijkt uitingen van populaire cultuur in een arme wijk van Ouagadougou, de hoofdstad van Burkina Faso. Hij portretteert Bouba, de eigenaar van een CineClub waar goedkope dvd's van voornamelijk actiefilms worden vertoond voor een enthousiast publiek van tien tot vijftien man, en djembé-speler Jules César. Die noemt zijn instrument de 'grote broer' van de cinema, omdat die de Afrikanen al lang voor de komst van film in vervoering wist te brengen. De CineClub heeft moeite het hoofd boven water te houden. Daar komt bij dat het eigenlijk illegaal is wat er gebeurt: de dvd's worden gehuurd in een gewone videotheek en mogen dus niet buiten de privékring worden vertoond. Maar Bouba wijst op het belang van de cinema voor zijn klanten. Het zijn mensen die weinig hebben: de cinema haalt ze uit hun sleur en brengt ze in contact met een andere wereld. Teno koos niet voor niets voor een dubbelportret. Zo ingewikkeld als de filmcultuur is (met distributieproblemen, haperende techniek en rechtenkwesties), zo eenvoudig en direct is de djembé-cultuur. Een inspirerende en onderhoudende reflectie op de toekomst van de Afrikaanse cinema.
Jean-Marie Teno

Shungu: The Resilience of a People
Saki Mafundikwa, Zimbabwe, 2009, kleur, video, 54 min
De bevolking in Zimbabwe is bezig te overleven. Sinds Robert Mugabe in 1980 democratisch tot staatshoofd werd gekozen, transformeerde de redder tot dictator. Mede door diens politieke beslissingen worstelt de bevolking met een kelderende economie, extreme inflatie en epidemieën die voorkomen hadden kunnen worden. Mafundikwa, filmmaker en grafisch ontwerper, keerde 10 jaar geleden terug naar zijn geboorteland. Hij zoekt Zimbabwanen op om met eigen ogen te zien hoe onmogelijk zwaar hun leven is geworden. Zo timmert een weduwe tevergeefs aan haar zieltogende landbouwbedrijf. Een metaalsmid kan zonder zijn instrumenten niet werken en weet niet of hij zijn derde kind wel kan onderhouden. Een arts ziet moedeloos toe hoe de gezondheidszorg in rap tempo verslechtert. Mafundikwa ontdekt dat bijna niemand meer werk heeft, dat er ernstige voedselschaarste heerst, er amper drinkwater en bijna nergens meer elektriciteit is. Het hebben van uithoudingsvermogen is hun enige wapen tegen deze situatie. Naast de beelden van het moeizame bestaan werpt hij -- met archiefmateriaal -- licht op de geschiedenis van het Britse kolonialisme in zijn land, oorlogen, de politiek van Mugabe en de opponenten van de dictator die een betere toekomst willen bieden.
Zimbabwe Institute of Vigital Arts

Sisters in Law
Florence Ayisi, Kim Longinotto, Engeland, 2005, kleur, video, 104 min

"Ik ben bang dat [de verdachte] een eeuw gemist heeft. Dit is de eeuw waarin de rechten van de vrouw gerespecteerd worden", zegt rechter Hortense Bam. Tegen de achtergrond van Kumba Town in Kameroen vormt Sisters in Law een sterke case study van een samenleving in transitie en een prachtig voorbeeld van cinéma vérité. De film legt de voorvallen en drama's in de rechtszaal vast in de context van enkele hartverscheurende verhalen. De zes jaar oude Grace is geslagen door haar gemene tante. De jonge Sonita is verkracht door een buurman, maar is zo moedig er iets aan te doen. De stille Amina wil scheiden van de man die haar mishandelt. In plaats van te zwelgen in de slachtofferrol, ontlenen deze vrouwen kracht aan het klimaat dat is geschapen door rechter Bam en openbaar aanklager Vera Ngassa, die hen dagelijks een hart onder de riem steken. Meesterfilmer Kim Longinotto heeft een meevoelende camera en het bijzondere vermogen om op het juiste moment op de juiste plek te zijn -- altijd actueel, discreet, cultureel bewust en integer. De film toont een emotionele, menselijke plek, vol hoop op wezenlijke verandering.
Sisters in Law

Stolen
Daniel Fallshaw, Violeta Ayala, VS, Australië, 2009, kleur / zwartwit, HD, 76 min
Wat voor filmmakers Violeta Ayala en Daniell Fallshaw begint als een familiehereniging in een vluchtelingenkamp in Algerije, ontpopt zich tot een gevaarlijk politiek spel. Aanvankelijk richten de documentairemakers zich op het verhaal van Fetim en haar familie, die leven in door de Polisario Liberation Front bestuurde vluchtelingenkampen. Hoe vaker de familie vertelt over het dagelijks leven, hoe pijnlijker duidelijk wordt hoe het kamp in de greep is van een groot taboe: slavernij. Desgevraagd laten de autoriteiten van de Polisario weten "dat volgens de wet iedereen gelijk is". Ze zijn alles behalve opgetogen over het nieuws dat Ayala en Fallshaw de wereld in willen brengen. Na een aanhouding door de Polisario slaan de filmmakers op de vlucht en begraven ze de eerder gemaakte tapes in de woestijn. Een lange tocht begint, waarbij ze in Parijs, Mauritanië, New York en Marokko belanden. Stolen is sindsdien stof tot commotie geworden. Fetim heeft verklaard dat haar woorden verkeerd geïnterpreteerd zijn, en dat ze zich gebruikt voelt om een smeuïg verhaal over slavernij neer te zetten. De documentairemakers zijn van mening dat de Polisario de film had willen voorkomen en nu probeert om hun verhaal onderuit te halen.
Stolen en reactie Vertegenwoordiger Westelijke Sahara in Australië (op Inside Film, Australië)

U.N. Me
Ami Horowitz, Matthew Groff, VS, 2009, kleur / zwartwit, HD, 80 min
In 1945 werden de Verenigde Naties opgericht. Na de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog was er een sterk verlangen naar een betere wereld waarin de vrede zou worden bewaard en de mensenrechten gerespecteerd. De idealen, vastgelegd in het Handvest van de VN, waren groots, de doelstellingen navenant. Nu, meer dan zestig jaar later, is het imago van de VN drastisch verslechterd. Het is niet alleen beroerd gesteld met de internationale vrede en veiligheid. Er zijn ook legio verhalen die aantonen dat de bijdrage van de VN en haar belangrijkste orgaan de Veiligheidsraad, in een groot deel van de conflicthaarden waar zij ingrepen, meer kwaad dan goed heeft gedaan. Documentairemaker Ami Horowitz neemt de kijker mee op een brutale reis langs een aantal plaatsen waar VN-missies plaatsvonden. Via interviews met betrokkenen -- die soms anoniem wensen te blijven -- en archiefmateriaal onthult hij feiten over aperte misstanden en schandalen rond VN-missies en mensen. Zoals een 'vergeten' schietpartij in Ivoorkust, waar VN-soldaten het vuur openden op ongewapende betogers. Of het 'Oil for Food'-programma in Irak, waar uiteindelijk de verkeerde mensen van profiteerden. En Horowitz rakelt het schrijnende verhaal op van de VN-soldaten die onmachtig toekeken bij de genocide in Rwanda.
U.N. Me

Unearthing the Pen
Carol Salter, Schotland, Engeland, Uganda, 2009, kleur, HD, 12 min
Een jonge Oegandese geitenhoeder wil heel graag onderwijs volgen. In zijn dorp is een klein schooltje, waar hij verlangend door het raam naar binnen kijkt. Hij is vastbesloten te leren lezen en schrijven, al verstaat hij het Engels dat de leraar spreekt niet. Maar zijn missie is gedoemd te mislukken. Behalve dat het schoolgeld hoog en de schoolbenodigdheden erg duur zijn, is er een nog moeilijker te overkomen obstakel. Zijn (voor)ouders hebben lang geleden de pen ritueel begraven en in de ban gedaan. Zij staan hem niet toe geletterd te worden. We zien de jongen op het land met zijn geiten en in een stad, mijmerend over de betekenis van de pen, het symbool van het geschreven woord. Als de pen met de daaruit voorvloeiende kennis er niet geweest was, waren er geen huizen, auto's, of steden. Maar dat wordt door deze gemeenschap niet erkend. Uit een rituele ontmoeting tussen oudere mannen wordt pijnlijk duidelijk waar dat diepgewortelde wantrouwen tegen de pen vandaan komt.

Vita nova
Vincent Meessen, België, 2009, kleur, video, 26 min
Iedere keer dat een geschiedenis verteld wordt, krijgen de gebeurtenissen en karakters een nieuw leven ingeblazen. Een nieuwe invalshoek kan alles in een ander daglicht stellen. Neem de Afrikaanse kindsoldaat die op een foto uit een Paris Match uit 1955 vol ontzag een groet brengt aan de Franse vlag -- het 'symbool van de onderdrukker'. In een beroemde analyse, in 1957 gepubliceerd in zijn boek Mythologieën, schrijft Roland Barthes dat de foto niets zegt over de jongen zelf, maar op een vanzelfsprekende manier een koloniale boodschap overdraagt van toewijding aan het grote Franse rijk. Vincent Meessen herleest deze analyse in zijn film Vita nova. Hij zoekt het jongetje van de foto op en vindt een oude Afrikaan die de 'Marseillaise' op een paar frases na vergeten is. Het is een ontroerende scène, die de foto zonder enige uitleg in een hedendaags, postkoloniaal perspectief zet. Met zijn kritische blik, verrassende historische onderzoek en scherpe selectie van het materiaal dat hij aandraagt, bevraagt Meessen de intellectuele en politieke waarden van een hele studentengeneratie die is grootgebracht met Roland Barthes' analyses van de verborgen betekenissen van populaire mediabeelden. Barthes blijkt stilletjes familie te zijn geweest van de belangrijke koloniaal Louis-Gustave Binger, die Ivoorkust aan Frankrijk 'gaf'. Was een plaatsvervangend schuldgevoel de inspiratie voor zijn antikoloniale teksten?
Normal Asbl (productie)

We Are Together (Thina simunye)
Paul Taylor, Engeland, 2006, kleur, video, 83 min
"Zingen doet me denken aan thuis, want dat is waar ik leerde zingen", zegt de twaalfjarige Zuid-Afrikaanse Slindile. Haar thuis is nu het Agape weeshuis, waar veel kinderen verblijven die hun ouders hebben verloren aan aids. De kinderen hebben een koor opgericht dat hen veel troost en hoop biedt. Ondertussen gaat Slindile regelmatig naar haar oude huis, waar haar ouders haar leerden zingen en waar haar zieke broer Sifiso is. Haar grootste angst wordt bewaarheid als ze hoort dat hij seropositief is. Sifiso moet het onvermijdelijke onder ogen zien, maar het gezin heeft nog altijd de kracht om te zingen. Terug in het weeshuis blijven ook de kinderen, ondanks hun zware leven, zingen en dat leidt tot een reis waarvan ze alleen maar konden dromen.
We Are Together

Weapon of War
Femke van Velzen, Ilse van Velzen, Nederland, 2009, kleur, video, 59 min
De geschiedenis van de Democratische Republiek Congo wordt de afgelopen decennia gekenmerkt door tal van bloedige conflicten tussen regeringslegers en rebellen, waarbij al duizenden burgerslachtoffers zijn gevallen. Een van de verschrikkingen is verkrachting op grote schaal door militairen. Het aantal vrouwen en meisjes dat hiervan het slachtoffer werd, ligt volgens schattingen op 150 duizend. In Weapon of War vertelt een aantal (oud-)soldaten hun verhaal. Veel van hen spreken voor het eerst over de gruweldaden die ze hebben begaan en zijn nauwelijks in staat hun gedrag onder ogen te zien. "Het leger gaat over bevelen. Er is geen medelijden", zegt een van hen. Anderen worden geplaagd door een heftig schuldgevoel, omdat ze zich realiseren dat ze zich als beesten hebben gedragen. Legerkapitein Basima heeft zich ten doel gesteld voorlichting te geven en met soldaten in het land over hun daden te spreken, om zo te proberen de vicieuze cirkel van seksueel geweld te doorbreken. Een oud-soldaat gaat de confrontatie aan met het meisje dat hij in zijn diensttijd heeft verkracht. Een ander doet zijn bekentenis ten overstaan van een volle kerk en vraagt de gemeente om vergeving voor zijn daden. Het wordt duidelijk dat de weg naar zelfinzicht en verzoening lang en pijnlijk zal zijn.
IF Productions

White Poverty - In the New South Africa
Saskia Vredeveld, Nederland, 2009, kleur, video, 55 min
Nadat de Apartheid in Zuid-Afrika werd afgeschaft en een nieuwe regering werd gevormd, is er veel ten goede veranderd in het land. De zwarte bevolking heeft meer rechten en meer kansen gekregen in een nieuwe democratische samenleving. Maar niet iedereen heeft van de nieuwe situatie geprofiteerd. De documentaire White Poverty -- In the New South Africa richt zich op een aantal blanke gezinnen, die veelal als gevolg van de voorkeursbehandeling van zwarten hun baan zijn kwijtgeraakt en in armoede zijn vervallen. Zij worden de 'arme blanken' genoemd, een groep waarover nauwelijks gesproken wordt maar die snel in omvang groeit. Regisseur Saskia Vredeveld volgt een ouder echtpaar dat probeert te helpen door voedsel dat ze bij supermarkten en de vleesafslag ophalen, aan de armen uit te delen. Ze krijgen geen financiële steun van de regering voor hun werk, en het is dan ook alleen te danken aan hun vasthoudendheid dat ze het hoofd boven water houden. Ze nemen de kijker mee naar Coronation Park, een tentenkamp even buiten Johannesburg, waar een grote groep voornamelijk blanken onder miserabele omstandigheden leeft. Velen van hen zijn bitter en moedeloos. Ze voelen zich in de steek gelaten door de regering, die ze destijds zelf hebben gekozen.
Zeppers Film & TV

World Vote Now
Joel Marsden, Spanje, 2009, kleur, HD, 78 min

Is het mogelijk een mondiaal referendum te organiseren, volgens het principe one person one vote, zodat een wereldwijde democratie ontstaat? Filmmaker Joel Marsden gaat met deze vraag op stap en bezoekt betrokkenen bij democratische processen in zesentwintig landen. In voice-over beschrijft hij zijn vlot gemonteerde zoektocht naar het wezen van de democratie, begeleid door opwekkende muziekjes en geanimeerde infographics, die de genoemde feiten illustreren. Hij is waarnemer bij de eerste verkiezingen in Congo. Hij ziet hoe in India gestemd wordt in het afgelegen Kashmir. Hij racet door China, Japan en Zuid-Korea. In Iran wordt religie boven democratie geplaatst. Zouden er vrije verkiezingen zijn in Egypte, dan zou de fundamentalistische Moslimbroederschap winnen. Wat één Egyptenaar de uitspraak ontlokt: "Ja, ik wil democratie. Maar ik zou wel vertrekken." In Brazilië houdt de democratie feitelijk op, waar de verharde weg eindigt. En in Venezuela ziet hij Chavez toegeven dat hij een referendum heeft verloren -- dát is pas democratie. Hij bezoekt de VN en ontmoet, tot zijn verbazing, wereldwijd enthousiasme over zijn idee voor een mondiaal referendum. Hij besluit een oefenreferendum te houden, met een zelfgebouwde, goedkope satellietstemmachine. Tussendoor toont Marsden telkens individuele gezichten uit verschillende landen, om te benadrukken waar het bij democratie uiteindelijk om gaat: elke stem is evenveel waard.
 
redactie Africaserver Magazine
 
De films van het IDFA worden vertoond in Pathé Tuschinski en Pathé de Munt, terwijl enkele voorstellingen een plek vinden in de Centrale Bibliotheek, alles in Amsterdam.

Alle informatie over tijden, zalen, kaartverkoop en wat verder van belang is, vind je op de IDFA-site waar ook bovenstaande samenvattingen vandaan komen.

Van dinsdag 26 tot en met vrijdag 29 november is er een speciaal IDFA-programma in LUX Nijmegen, met tien films van het festival.

Lees ook het artikel in Internationale Samenwerking (zie de links in de rechterkolom)


<< to Magazine


more images for
IDFA 2009 - meer dan twintig Afrika-films: fotofotofotofotofotofotofoto
More in Arts:
Africa's Women Artists, a Growing Voice
Claudine Pommier sat on a stool in the...

Francis Kéré - Philosopher, Activist, Architect
One of the most remarkable articles in...

Jews of Nigeria - interview with filmmaker Jeff Lieberman
An image of a hut in the African forest...


More in Africa:
The Book, the Authors and the Lecture
More information on Contemporary African Art since 1980, the authors Okwui...

2000 - 2009 & Conclusion
Ghada Amer, another work by El Anatsui, Yto Barrada, Julie Mehretu, a much...

1980 - 1989
Why did we take 1980 as the point of departure? 1980 for us is a frame of...


Currently in the magazine:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites for this article:
IDFA
http://www.idfa.nl/nl.aspx

Internationale Samenwerking - Waarom zien wij nauwelijks Afrikaanse films op grote internationale filmfestivals en in Nederland?
http://www.isonline.nl/index.php?node_id=65175

Politics and Society
hyperlinks index Africaserver

Film
hyperlinks index Africaserver

News radio and television
hyperlinks index Africaserver

Africa
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 247 milliseconds.