Arts | Politics | Economy | Education & Sciences18 Nov 2017
artikelfotoSouth Africa
Jeugdige Masekela zet Concertgebouw op zijn kop
Arts, 16 Aug 2011
© foto Bram Lammers 2011

De Zuid-Afrikaanse trompetlegende Hugh Masekela stond weer even groots in de internationale schijnwerpers tijdens het WK voetbal in Zuid-Afrika. Afgelopen vrijdag (12 augustus) gaf hij een optreden in het Concertgebouw in Amsterdam. Daar bewees Masekela dat hij, hoewel inmiddels de zeventig gepasseerd, jonger klinkt dan ooit.
 
“Jaren geleden probeerde ik indruk te maken op een prachtige Surinaamse vrouw. Ik zei tegen haar in het Afrikaans: ‘Ek es nie baie goed met die voelens nie, maar ek es seker dat jij mij voelens voel.’ Ze begon me toen heel hard uit te lachen. ‘Wil je nooit meer in die rare kinderachtige taal tegen me spreken!’, riep ze uit.” Masekela’s lach schalt door zijn hotelkamer. “Maar alles is goed gekomen, hoor!”, verzekert hij. “We hebben een hele mooie romance gehad.”

We ontmoeten een van de grondleggers van de Zuid-Afrikaanse jazz-scene de avond voor zijn optreden in het Concertgebouw. Hij oogt ontspannen en vertelt zich energieker te voelen dan ooit. De anekdote over zijn romance met de Surinaamse schone, is niet alleen typerend voor zijn gevoel voor humor, maar ook voor zijn vroegere levensstijl die was doorspekt met vele liefdesaffaires, drugs en alcohol.

“Miljoenen moet ik verloren hebben aan bruiloften, scheidingen, drank, misgelopen optredens, auto’s, feesten en drugs. Maar ik heb vooral veel tijd verloren. Ik haal het nu in. Vroeger teerde ik op mijn talent, nu oefen ik dagelijks een paar uur op mijn trompet.”

Masekela was als kind al een groot liefhebber van jazz. Hij groeide op tussen de gangsters in de township Alexandra bij Johannesburg. “Het was ‘rough’, maar sommige hadden een grammofoon en je hoorde altijd muziek.” Masekela liet zich inspireren door de platen van Louis Armstrong en vele andere Amerikaanse jazzmuzikanten.

Zijn eerste trompet kreeg Masekela van Trevor Huddleston, een Anglicaanse priester op Masekela’s school, die later bekend zou worden als de anti-apartheidspriester.

Op zijn zeventiende kreeg Masekela nog een cadeau van Huddleston: een pakketje uit Amerika met de trompet van Louis Armstrong.

Masekela trad samen met zijn band op in de townships. “Het was een woelige tijd. De townships waren in de greep van gewelddadige gangs en ondertussen voelden we ook steeds meer de gevolgen van het wrede apartheidsregime.”

Het bloedbad in Sharpeville in 1960 maakte dat hij het land verliet. Hij kwam in Londen terecht, niet wetende dat dat het begin zou zijn van een ballingschap die bijna dertig jaar zou duren.

Zijn vriendin Miriam Makeba genoot toen al een zekere bekendheid in New York en haalde hem over daarheen te komen, waar hij een muzikale studie kon beginnen. Uiteindelijk bleek er meer te zijn tussen Makeba en Masekela. Ze trouwden, om drie jaar later weer te scheiden.

In november 2008, daags na een concert in het Amsterdamse Paradiso, overleed de Afrikaanse jazzkoningin Miriam Makeba. “Toch is ze er nog steeds”, zegt Masekela. “Ik ken niemand die zo veel van Afrika hield als zij. Haar spirit leeft voort en we blijven haar eren door haar liedjes te zingen.”

Masekela heeft veel te danken aan zijn vriendschap met Makeba. In New York was zij het die hem voorstelde aan vooraanstaande muzikanten zoals Harry Belafonte en Miles Davis.

In de VS ontwikkelde Masekela een mooie carrière waarin hij probleemloos aansluiting vond bij de fusion en jazzy popmuziek. Na zijn studie wilde hij het liefst terug naar Zuid-Afrika. Maar het was te laat. De onderdrukking onder het apartheidsregime had een hoogtepunt bereikt en het land verkeerde in grote onrust.

Masekela bleef in de VS en begon albums te maken. De jazztune ‘Grazing in the Grass’ werd een hit. In de jaren zeventig mengde hij Fela Kuti’s afrobeat in zijn muziek en dat leverde onder andere het hitalbum ‘Home is where the music is’ op.

Met hits als ‘Bring him back home’ werd Masekela de personificatie van de muzikale strijd tegen apartheid. “Ik heb mijn muziek nooit bewust als wapen tegen het apartheidregime gebruikt”, vertelt Masekela. “In Afrika is het hele leven verweven met muziek. Ik ben opgegroeid onder apartheid. Tegen het onrecht strijden was vanzelfsprekend.”

In 1990 keerde hij eindelijk terug naar Zuid-Afrika. “Ik had nooit gedacht ooit weer een voet op Zuid-Afrikaanse bodem te zetten. Mijn terugkomst was de mooiste dag uit mijn leven.”

Masekela genoot van de levendige jazz-scene in Johannesburg. “Misschien wel iets te veel”, zegt hij lachend. Hij dreigde de strijd tegen zijn excessieve drank- en drugsgebruik te verliezen. In 1997 belandde hij uiteindelijk in een afkickkliniek in Engeland.

Inmiddels is hij al jaren clean en actiever dan ooit. In 2010 stond hij weer even in de internationale schijnwerpers “Maar als je met je ogen hebt geknipperd, dan heb je me gemist”, grapt hij over zijn korte optreden tijdens de opening van het WK in Zuid-Afrika. Toch kijkt hij met warme gevoelens terug op het voetbalevenement. “Voor het eerst kon de wereld zien hoe geweldig Zuid-Afrikanen zijn. Het was een groot feest. Voor even bestond de politieke ellende niet.” Of het Zuid-Afrika ook nog meer heeft opgeleverd betwijfelt hij: “Die ene maand was fantastisch. Maar het was niet duurzaam. Een dag na het WK begonnen de vakbonden met stakingen en protesten. En die gaan tot de dag van vandaag door.”

Over de huidige politieke situatie in Zuid-Afrika is Masekela somber. “Politiek is leuk zolang je vecht tegen onderdrukking. Maar tijdens het verzet is er nooit goed nagedacht over de toekomst. De meerderheid van de mensen leeft nog steeds onder barre omstandigheden.”

‘My views are not very popular”, verzucht hij meerdere keren als hij over de huidige politieke situatie in Zuid-Afrika praat. In januari viert het ANC haar honderdjarig bestaan. “Ik ga het zeker vieren, maar mijn hart ligt bij het ANC van toen het nog een bevrijdingsbeweging was.”

In het nieuwe Zuid-Afrika heeft hij ook de levendige jazz-scene zien verdwijnen. “Begin jaren negentig waren er genoeg plekken voor muzikanten om te spelen. Je zou denken dat de nieuw verworven vrijheden een ‘boost’ zouden geven aan het muzikale landschap. Maar het tegendeel is waar. Televisie en commercie hebben de voedingsbodem voor de muziek in de townships ondergraven.”

Van de politici verwacht Masekela geen hulp om daar wat aan veranderen. “Politici zien kunstenaars en muzikanten als een bedreiging. Ze zijn bang voor hun kritiek. De meeste mensen in de kunstsector in Zuid-Afrika worden momenteel betaald door de overheid. Dat is een ongezonde ontwikkeling.”

Masekela richt zich nu steeds meer op het theater. Ook schrijft hij boeken. Zijn debuut, een misdaadthriller, moet in januari verschijnen. Daarnaast is hij druk met zijn organisatie om het alcoholmisbruik in zijn land tegen te gaan.

“Ik was de eerste die zich publiekelijk durfde uit te spreken over mijn verslaving aan drank en om het alcoholprobleem in Zuid-Afrika aan te kaarten. Dit werd me niet altijd in dank afgenomen. Ook voor de huidige politici heeft het geen prioriteit. Zij ontkennen dat we een verslaafde natie zijn geworden. Die ontkenning komt deels voort uit het feit dat ze zelf alcoholisten zijn.”

Masekela onderkent dat het een moeilijke strijd is. “De verslaving zit diep geworteld in onze samenleving. Zelfs begrafenissen worden zuippartijen. Daarom hoef je voor mij geen begrafenis te organiseren. Ik zie de mensen daar al zitten tijdens de ceremonie en zich afvragen: “Wanneer is het tijd voor een drankje?”

De volgende avond, tijdens zijn optreden in het Concertgebouw, spat zijn energie inderdaad van het podium en krijgt hij de volle concertzaal aan het dansen.
 
Rianne Spit
 



<< to Magazine


More in Arts:
Africa's Women Artists, a Growing Voice
Claudine Pommier sat on a stool in the...

Francis Kéré - Philosopher, Activist, Architect
One of the most remarkable articles in...

Jews of Nigeria - interview with filmmaker Jeff Lieberman
An image of a hut in the African forest...


More in South Africa:
Art and the hell of the African underworld at Holland Festival - Interview with Brett Bailey
For the past 14 years, the South African director Brett Bailey and his company...

A Zimbabwean refugee camp in a downtown Jo'burg church
Three weeks ago I visited the Methodist Church of Southern Africa in downtown...

Thesis on Sexual Violence Against Lesbian Women in South Africa
South Africa was the first state worldwide that placed sexual orientation under...


Currently in the magazine:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites for this article:
Music
hyperlinks index Africaserver

South Africa
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 109 milliseconds.