Arts | Politics | Economy | Education & Sciences23 Nov 2017
Bart Luirink

Zuid-Afrikaans optimisme
23 jan 2013

Met het South African Institute for Race Relations (SAIRR) heb ik een beetje een haat-liefde verhouding. Dit instituut bracht vanaf de jaren zeventig surveys uit vol van statistieken over de Zuid-Afrikaanse samenleving. Met de feiten over de bevolkingsgroei, de economieën in de zogenaamde thuislanden, de (materiële) verschillen tussen blank en zwart, stakingen en politiegeweld voedden we destijds spreekbeurten en opiniestukken die zonder uitzondering de apartheidspolitiek hekelden. Het SAIRR kon niet van radicaal activisme verdacht worden. Hun onderzoeksmethoden werden allerwegen als betrouwbaar beoordeeld, ‘een gezaghebbende bron’, dus. Eigenlijk hekelde alleen het blanke minderheidsbewind het ‘stelletje liberalen’ dat voor de samenstelling van de telefoondikke surveys verantwoordelijk was.
 
Het schokte me dan ook een beetje toen ik eind jaren tachtig de directeur van dit instituut. John Kane-Berman, op Clingendael hoorde spreken. Voor ons stond een man die heel ver weg leek te wonen van de feiten die zijn surveys opdisten. Het politiegeweld, de bloedbaden in Natal, de detentie van tienduizenden activisten – Kane-Berman, die in Johannesburg resideerde, sprak erover alsof ze in een andere wereld plaatsvonden. Het drong tot me door waarom sommige ANC kameraden met dedain over ‘white liberals’ praatten. Deze verklaarden zich veelvuldig tegen apartheid, maar leefden een welvarend leven in de lommerrijke suburbs van de stad, doorgaans compleet met zwaar onderbetaalde bedienden en een tuinman. Het apartheidsgeweld dat zich luttele kilometers verderop manifesteerde was een ‘ver van mijn bed show’, waarvan wij hier, op achtduizend kilometer afstand, in ons Journaal vaak meer te zien kregen dan zij in de nieuwsuitzendingen van de Suid-Afrikaanse Uitsaai Korporasie.

De liefde voor het instituut bekoelde volledig nadat ik me tijdens de democratische Wende in Johannesburg vestigde. Om de haverklap ontving ik uitnodigingen voor persconferenties en briefings waar zonder uitzondering ach en wee geklaagd werd over het nieuwe, democratisch gekozen, bewind. Niks deugde er. Wel bleef ik de surveys als een nuttig naslagwerk hanteren.

Een paar dagen terug echter deelde Njabulo S. Ndebele, de eminente schrijver en denker, een toespraak op zijn facebookpagina die de huidige voorzitter van het SAIRR, Frans Cronjé, onlangs hield. Het is een interessant en evenwichtig betoog dat op overtuigende wijze korte metten maakt met de depressiviteit waarover veel van mijn (blanke) Zuid-Afrikaanse vrienden klagen. Als je hen mag geloven is de droom aan flarden geslagen en is Zuid-Afrika hard op weg om richting donker Afrika af te zakken. Maar Cronjé betoogt op basis van onderzoek dat Zuid-Afrika na de val van Thabo Mbeki opener is geworden en het publieke debat herleeft. Hij ziet de vele protestacties – gemiddeld vier demonstraties per dag – niet als een uitdrukking van groeiende armoede maar als gevolg van meer welvaart. Want dát moedigt mensen aan om méér binnen te willen slepen. De meeste misdaadcijfers gaan omlaag, het aidsbeleid wordt allerwegen als een succes geprezen, aldus Cronjé. Dit maakt de voorzitter van het SAIRR niet tot de presentator van een goed nieuws show. Hij waarschuwt ervoor dat het nog alle kanten uit kan gaan en reikt indicatoren aan op grond waarvan we kunnen begrijpen welke kant het opgaat. Dat zijn dezelfde indicatoren die tijdens de apartheid werden gebruikt en geheel in de traditie van het instituut koestert men een toekomst met veel vrije markt.

Cronjé, die veelvuldig captains of industry toespreekt over de staat waarin Zuid-Afrika zich bevindt, vermoedt dat zijn analyse nogal wat mensen zal verbazen. ‘Perhaps it is partly the Institute’s contrarian nature, but in many respects we are now more optimistic about the future than at any point in the last decade’.
 
Bart Luirink
 



<< to Magazine




COLUMNS by this author:
Het Zuid-Afrikahuis
Het Zuid-Afrika Huis aan de Amsterdamse...

Van Zanzibari en Verdonk
Vanaf vandaag zou in het Amsterdamse...

Geld verdienen aan Mandela
ZAM's hoofdredacteur Bart Luirink stelt...


COLUMNS by other authors:
Veel over, weinig uit Afrika op IDFA 2011
In het programma van het IDFA 2011, het...

China in Europa’s achtertuin
Leo de Haan, rector van het Institute...

Chapeau Zuid-Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De grondstoffenrijkdom van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

De weerbarstige geografie van Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Nog één keer de neo-patrimoniale staat in Afrika
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Hoe staat het met de armoede in Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Wat is Afrikastudies eigenlijk?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Waar ligt Afrika?
Leo de Haan, de nieuwe rector van het...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (III)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako, een maand Bogolan (II)
Studenten van de opleidingen Beeldende...

Kunst in Bamako . Een maand Bogolan
Studenten van de opleidingen Beeldende...

nawoord Ethioblog Joep Pelt no. 12 / Joep Pelt in Ethiopië
Nog eenmaal, twee weken na terugkeer in...

Ethioblog Joep Pelt no. 11 / Joep Pelt in Ethiopië
De bekende musicus Joep Pelt is de...

Donne-moi Un Bic !
Sven Jense is a young film- and...

Kokossoep
Mangrove, die een van de vegetaties in...

Route de la Espoir – becoming Africa
Sven Jense is a young film- and...

Seo - het gaat goed, in Mali
Ton en Imelda, een Amsterdams stel van...

IFFR 2009 bewijst bestaansrecht Africa in the Picture
De 38e editie van het Internationaal...

Africa's illegal love
Sybilla Claus, Afrika-redacteur bij het...

Experience of Viafrica staff member in Kenya on last elections
Viafrica Kenya is represented by three...

Wat te doen met fragiele staten?
ASC directeur Leo de Haan houdt de...

Muzikaal weblog vanuit Mali
Singer-songwriter Joep Pelt die in...

Van het strand naar Asylum Down
"Voetbal, bier en feestjes. Daar gaat...

Akwanga - gekookte yam met tomatensaus
In het noordoosten van Nigeria, ligt...

over Kenia en of het nog wat wordt met democratie in Afrika
ZAM-hoofdredacteur maakt zich kwaad...

Koninginnedag bij ANC-verkiezing in Zuid-Afrika? - een reactie
NRC-Handelsblad correspondent Bram...

Verkiezing van een ANC-voorzitter op zijn Koninginnedags
ASC directeur Leo de Haan ziet...

EEN - jongeren op campagne om armoede de wereld uit te helpen
Afgelopen zomer heb ik als vrijwilliger...

AfricAlive: Eindpunt behaald !!
Bogdan - een van de 5 Delftse studenten...

Trans African Highway - Eindelijk Rijden !!! - On the road again
Hans en Doenan - twee van de 5 Delftse...

Bob Denard: de laatste huurling?
ASC directeur Leo de Haan staat stil...

Economische levensduur
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

Ghana Police Farce (a satire)
Hardly a day passes without a report of...

A walk in the park
Alexander - één van de 5 Delftse...

Koude douche
Doenan - één van de 5 Delftse studenten...

Afrikaanse perikelen
Robbert-Jan - één van de 5 Delftse...

G8 Blues (a satire)
African journalist Femi Akomolafe has...

G8 willen beloftes doorhevelen naar anderen
In Gleneagles twee jaar geleden, kwam...

A Call for Re-Colonization
Reading this article may upset the...

Oudejaarsavond over de Afrikaanse staat
ASC directeur Leo de Haan blikt in zijn...

Madonna's Oliver
In het kerstnummer 2006 van het...

How not to measure poverty
How not to measure poverty: European...

Geef mij maar Madonna
Minister Van Ardenne kent geen twijfel....

Afro-pessimisten, opgelet!
Volkskrant correspondent Hans Moleman...

De vloek van goud
ASC directeur Leo de Haan geeft zijn...

Jan Pronk moet blijven
…..in Khartoem natuurlijk.ASC directeur...

Kleurrijk Afrika
Is Uw beeld van Afrika zo’n beetje...

Africa, oh, poor Africa!
Africa, oh, poor Africa! Take a look at...

Poverty is not African
A journalist said to the other: “I...


Currently in the magazine:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...

Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 100 milliseconds.