Arts | Politics | Economy | Education & Sciences20 Nov 2017
artikelfotoSouth Africa
Herdenking Sean Bergin moet vooral feest zijn - Una Bergin over haar vader
Arts, 27 Jun 2013
Sean en Una Bergin

Maandagmiddag 15.00 uur. Het is druk in de Westerstraat in de Jordaan, hartje Amsterdam. Marktlui breken hun kramen af. Het zonnetje schijnt, de terrassen zijn vol. Zo ook die van 't Monumentje, stamcafé van de vorig jaar september overleden internationaal bekende musicus Sean Bergin.
Una Bergin, tweede dochter van Sean, schuift aan. Ze is naturel gekleed met een zwierige rok. Terwijl we koffie bestellen, vertelt Una dat ze net uit een ander café komt waar ze al tien jaar op oproepbasis werkt. Sinds de dood van haar vader heeft ze ‘keihard’ gewerkt. De afgelopen maanden is ze veel in het buitenland geweest met haar band Snowapple. “Ik denk toch, om verdriet voelen te vermijden. Maar tranen komen er toch wel, denk ik, aanstaande zaterdag tijdens het concert ter ere van mijn vader.”
 

Feest

Het concert 29 juni, de geboortedag van Sean, is een initiatief van het Bimhuis. Het moet vooral een feest worden, zonder te veel speeches. Tussen de 30 en 35 muzikanten uit Nederland en verder uit onder meer Italië, Duitsland en Engeland zullen optreden. Una zelf zal drie stukken zingen, gecomponeerd door haar vader. “Eigenlijk is het zo stom dat hij dit zelf niet kan meemaken. Dat zoiets wordt georganiseerd als mensen al dood zijn. Mijn vader zou het geweldig hebben gevonden.”

Una is geboren in maart 1983 in Amsterdam. Ze groeide op met haar moeder Berthe, de tweede vrouw van Sean. Haar ouders gingen scheiden toen ze nog een baby was. Haar vader, die alcoholist was, zag ze af en toe. Later logeerde ze weekenden op de woonboot van Sean en zijn derde vrouw Bernadette. “Misschien is het maar goed ook dat we nooit als gezin hebben gefunctioneerd. Hij en zijn omgeving hebben geleden onder zijn verslaving.” Maar Una heeft ook vooral veel mooie herinneringen: “Sean was echt een goede vader. Ik had mijn eigen kamer en als ik bij hem was maakten we uitstapjes naar Artis, de film, musea en hij kookte altijd. Hij zongen ook veel samen.”
Uit het eerste huwelijk van Sean in 1973 met Janine heeft Una een halfzus, Tembi, met wie ze nog regelmatig contact heeft. Sean was toen net vanuit Zuid-Afrika naar Londen geëmigreerd. Ook dat huwelijk hield kort stand. Una, die blijkbaar goed op de hoogte is van de geschiedenis van haar vader: “Het was de hippietijd, dus leven in kraakpanden, op straat musiceren. Mijn vader speelde in een reizend theatergezelschap en was dat zat en vertrok naar de Verenigde Staten. Daar heeft hij twee jaar rondgereisd.”

Mensendier

Ze oogt berustend. Haar stem en houding zijn rustig en vragen beantwoordt Una zorgvuldig. Het lijkt alsof ze zich hier op haar gemak voelt. “Ja, dat is ook zo. Ik ben hier vaak, woon boven het café.” Op de vraag of het moeilijk is om over haar vader te vertellen, antwoordt Una: “Nee, eigenlijk is het juist fijn.” En dan zegt ze met een glimlach: “Mijn vader was een mensendier, kon het met iedereen vinden en praatte over uiteenlopende onderwerpen. Hij was een belezen man die een intensief leven heeft geleid, met hoogtepunten, maar ook lichamelijke ongemakken en pech.” Sean werd in 1948 in het Zuid-Afrikaanse Durban geboren. Zijn grootvader (van vaders kant) was ingenieur in Ierland en werkte een tijd in China waar zijn vader, Una’s opa, werd geboren. Die verhuisde naar Zuid-Afrika nadat hij in het Engelse leger had gediend en door zijn Ierse vader was weggestuurd. In Zuid-Afrika ontmoette hij zijn Schotse vrouw die in Zuid-Afrika geboren was. Una’s oma hoorde bij de tweede generatie immigranten. Haar vader (Sean’s opa van moeders kant) werkte in de scheepvaart en had zijn gezin in Zuid-Afrika. Dat was zo gekomen omdat hij vaak heen en weer reisde tussen Schotland en Australië met een stop in Zuid-Afrika.

Carrière Sean

In Durban speelde Sean stiekem als saxofonist en fluitist in dranktenten of kleine (gekraakte) clubs zoals de Blue Note. Het was ten tijde van de Apartheid. Zwarte en blanke muzikanten traden samen op, wat absoluut verboden was! De politie was vaak op de hoogte, maar kon worden omgekocht. Het spel van Sean werd sterk beïnvloed door Pat Matshikiza en Dick Khosa. In Kaapstad bezocht hij veel concerten van Winston Mankunku Ngozi, door wie hij werd beïnvloed. Rond 1970 speelde Sean in de groep Abstract Truth. Dat was het begin van zijn carrière. Na zijn emigratie in 1973 naar Londen speelde hij samen met Lois Mohole en was hij zeer onder de indruk van Dudu Pukwana en Chris McGregor. In 1976 kwam hij naar Amsterdam (1976), waar hij in contact kwam met onder andere Ernst Reijseger. Samen speelden ze vaak als huismucisi in De Melkweg. Ook behoorde hij al snel tot de vaste kern van het Bimhuis, samen met Jango Edwards. Op zondagmiddag leidde hij jamsessies in café De Engelbewaarder. Tien jaar na zijn aankomst in Nederland begon hij zijn eigen groep MOB (My Own Band) met Tobias Delius, Mary Oliver, Wolter Wierbos, Alex Maguire, Franky Douglas, Ernst Glerum en Han Bennink. Later werd de band uitgebreid met zangers Phil Minton en Mola Sylla en zangeres Maggie Nicols en veranderde de naam in SongMob. Daarnaast zat hij in verscheidene ensembles en formaties. Ook was hij lid van het Dedication Orchestra. Una: “Toen mijn vader naar Amsterdam kwam, was er net de opkomst van de free jazz, zoals in Amerika. Dat liep parallel met Fluxusbeweging van Wim T. Schippers. Bijna alles kon.”

Ongekunsteld

Sean Bergin ontving in 2000 de VPRO/Boy Edgar Prijs uit handen van Conny Braam. Hij werd geprezen 'om zijn kwela's (Zuid-Afrikaanse liedjes of composities, red.), bestaande uit een combinatie van Zuid-Afrikaanse dansritmes met jazzcomponenten waaraan zijn bandleden Amerikaanse jazzmuziek en Surinaamse en Caribische elementen toevoegden'. Una omschrijft zijn muziek als nog veel breder. “Mijn vader was altijd muziek aan het maken. Het ging hem niet zozeer om de stijl, maar om de manier waarop iemand muziek maakt.” Wat hij Una heeft geleerd is ‘dat muziek maken uit jezelf moet komen, het moet authentiek zijn, niet pretentieus, maar ongekunsteld en met zelfspot’.

Het was niet vanzelfsprekend dat Una in de muziekwereld zou gaan werken. “Lang heb ik getwijfeld over wat ik wilde. Iets met journalistiek of schilderen.” Toen ze 22 jaar was begon ze een studie jazzzang aan het conservatorium. Sinds anderhalf jaar vormt ze samen met Fanny de Ruiter en Laurien Schreuder de band Snowapple. Una, die inspirerend kan vertellen en zich niet laat storen door andere gasten: “Gewoon een gekozen naam, zonder betekenis. Het is een zin uit een liedje: 'I see a snowapple falling from an apple tree'.” Het woord betekent: een zeldzame vrucht, zuur dat nadat de vorst er over gaat verandert in zoet. Het klokhuis bevat schatten. Het eten daarvan levert visioenen op (red.). Una: “Daar kwamen we later achter.”

Pennywhistle

Wellicht is de titel van haar band ook wel typerend voor Una en haar muziek; een beetje melodramatische of nostalgisch, zoals ze zelf zegt. Zoals in het liedje Old Lady, geschreven door Laurien: 'She is old, but not alive. Tears for love and smiles for rain'. In de intro van het liedje heeft Una een zogenoemde pennywhistle in haar hand. “Dat is een Iers fluitje. Daarop speelde mijn vader ook altijd. Dat moest er gewoon in”, zegt Una, vastberaden. In de videoclip lijkt het een contradictie; terwijl de tekst een beetje zwaarmoedig is en tot nadenken zet, zijn de zangeressen sierlijk gekleed en zingen ze vrolijk. Invloed van je vader? “Ja, het is authentiek, muzikaal en niet overdone. Misschien zegt het nummer ook iets over hoe het later met ons zou kunnen gaan.”

Het overlijden van Sean was niet onverwachts. Una: ”Hij had levercirrrose en ook nog kanker. Pure pech. In 2012 werd hij heel erg ziek tijdens een vakantie in Rome. Hij verloor door medicijnen of zoiets 30 tot 40 kg vocht, niet wetende dat hij ook hepatitis C had. Hij kreeg ammoniak in zijn bloed (lichaamseigen stoffen die niet afgebroken werden), wat zijn hersenen aantastte. Sean kreeg paniekaanvallen, kon niet meer alleen zijn en was helemaal de weg kwijt. Langzaam – en proces van maanden - gleed hij richting coma.” Toen heeft hij kenbaar gemaakt dat 'het genoeg was. Liever dood dan nog een lange weg van achteruitgang'. Middels morfine-injecties overleed hij. Een week voor zijn overlijden in een verzorgingshuis hadden vrienden nog een sessie georganiseerd. “Sean zat versuft te gebaren wie wanneer moest spelen. Een week later zouden ze weer komen spelen. Dat was op de dag van zijn overlijden. Iedereen was er bij toen hij stierf. Dat was goed. Tussen de tijd in Rome en het verzorgingstehuis in Amsterdam heeft mijn vader veel bezoek gehad van familie en vrienden die ook lekker eten meenamen. Een mooie gedachte.”

Eigenwijs

Het was druk tijdens de uitvaart op begraafplaats De Nieuwe Ooster, 10 september 2012. “Ik denk dat er zo’n 700 mensen waren. Er werden concerten gegeven en het ging zoals mijn vader had bedacht.” Zo wilde Sean fruit op zijn kist, geen bloemen. “Typisch mijn vader. Hij wilde alles op zijn eigen manier doen. Noem het maar eigenwijs.” En tenslotte: “Ik was bang dat ik de dood van mijn vader niet aan zou kunnen. Nu ben ik minder bang voor de dood. Vooral door de manier waarop hij dat heeft gedaan.” Zo rustig als Una kwam aanlopen voor het interview, zo ontspannen lijkt ze ook weer weg te gaan, de Jordaan in terwijl de zon nog schijnt.
 
Karen Ilse Niessen
 
Zie de site van het Bimhuis voor meer informatie over het concert zaterdag 29 juni.
Snowapple heeft een eigen site


<< to Magazine


more images for
Herdenking Sean Bergin moet vooral feest zijn - Una Bergin over haar vader: fotofotofoto
More in Arts:
Africa's Women Artists, a Growing Voice
Claudine Pommier sat on a stool in the...

Francis Kéré - Philosopher, Activist, Architect
One of the most remarkable articles in...

Jews of Nigeria - interview with filmmaker Jeff Lieberman
An image of a hut in the African forest...


More in South Africa:
Art and the hell of the African underworld at Holland Festival - Interview with Brett Bailey
For the past 14 years, the South African director Brett Bailey and his company...

A Zimbabwean refugee camp in a downtown Jo'burg church
Three weeks ago I visited the Methodist Church of Southern Africa in downtown...

Thesis on Sexual Violence Against Lesbian Women in South Africa
South Africa was the first state worldwide that placed sexual orientation under...


Currently in the magazine:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites for this article:
Bimhuis - concert voor Sean Bergin
http://bimhuis.nl/concerten/concert-voor-sean-bergin

Youtube - Sean Bergin en de Oktopedians
http://www.youtube.com/watch?v=QCzUW6vbIUQ

Snowapple
http://www.snowapple.nl/

Youtube - Old Lady door Snowapple
http://www.youtube.com/watch?v=yRP1hzdlTG4

Music
hyperlinks index Africaserver

South Africa
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 9 milliseconds.