artikelfotoGhana
Anansi Masters - Wereldreiziger Anansi vindt virtueel thuis
Kunst, 02 Oct. 2007 - Africaserver Magazine
Nicholas Kowalski, gebaseerd op het verhaal: 'Wat niet duidelijk is, moet je uitzoeken'

Dit najaar gebeurt er van alles rond Anansi, de spin die in verhalen uit West-Afrika zo'n grote rol speelt: vanaf 5 oktober een tentoonstelling in het Tropenmuseum, een dvd, vele verhalen op Internet, een presentatie met live-muziek in het Tropentheater en meer. Het is het voorlopige hoogtepunt van Anansi Masters, een veelzijdig, veelvormig en veelkleurig project.
 
Anansi de spin is de Reinaart de Vos uit de West-Afrikaanse vertelling: de slimme ondeugd die de andere karakters erin wil laten lopen, grappen uithaalt, zichzelf weleens in de nesten werkt maar er bijna altijd weer uit weet te komen. Met de slavenschepen mee is hij naar de Caraïben en Noord-Amerika getrokken, waar zijn verhalen voor de Afrikanen vaak een band met hun oorspronkelijke cultuur en een communicatiemedium zijn geweest: muziek maken mocht lang niet altijd, gewoon met elkaar overleggen evenmin, maar verhalen vertellen wel. Net als de verhalen is de naam van de spin mee veranderd met de omgeving en staat hij nu bijvoorbeeld bekend als Compa Nanzi of Aunt Nancy. De laatste tientallen jaren heeft hij een volgend continent veroverd, Europa. Hij woont nu bijvoorbeeld in de Bijlmer, bij Surinamers en Antillianen en ook bij Ghanezen.

Groots project
Daar zaten een paar jaar geleden wat mensen uit Ghana en Nederland bij elkaar voor de opnames van de Ghanees-Nederlandse speelfilm See You Amsterdam. Het gesprek kwam erop hoeveel mensen spontaan over de slimme spin begonnen, hoe vitaal het bestaan van Anansi zo ver van huis was, velen in de Bijlmer kregen fonkelende ogen als het gesprek op Anansi kwam: "Ja die ken ik, dat is van onze cultuur". Van de andere kant worden de verhalen steeds minder verteld, in de Bijlmer ga je niet 's avonds een kampvuurtje maken, er is veel tv, internet en amusement gekomen waardoor er minder ruimte is om elkaar verhalen te vertellen. Toch vinden veel mensen het belangrijk om de verhalen vast te leggen voor toekomstige generaties.

Op dat moment besloten de aanwezigen, Jean Hellwig van Vista Far Reaching Visuals, George Duncan van stichting Sankofa, acteur/regisseur Pius Mensah en Highlife-grootheid en verteller Nana Ampadu, aan de slag te gaan met Anansi. Anansi Masters is daaruit ontstaan, een overkoepelend geheel van heel uiteenlopende deelprojecten. Wat de verhalen betreft was het idee om ze op video vast te leggen. Er zijn heel veel Anansi-projecten gedaan, maar vaak ging het dan om een moderne theaterinterpretatie, een boek of een verhalenregistratie op papier. De dynamiek, hoe iemand vertelt, hoe het publiek reageert, de interactie tussen verteller en publiek is alleen maar in bewegende beelden te vangen. Verder moesten de verhalen wereldwijd voor een zo breed mogelijk publiek toegankelijk gemaakt worden, via een database op internet. Dat is Anansi Masters Net (www.anansimasters.net) geworden, een site waar behalve de database nog veel meer over het project is te vinden. Op het moment van schrijven staan alleen de journals van het project er, vanaf begin oktober komt daar het grootste deel van de vastgelegde verhalen bij. Hiervoor is een speciaal deel van de site ontwikkeld, de Arena, een donkere bioscoopachtige omgeving waarin de films het beste tot hun recht komen. Alle verhalen worden ondertiteld in het Engels en het Nederlands en gedocumenteerd, zodat de kijker kan zoeken op bijvoorbeeld land of trefwoord. Eind van het jaar moet de complete database online staan.

Projecten van deze omvang komen niet zo maar op gang. Het kost tijd om financiering rond te krijgen, ook als de sponsors zoals in dit geval enthousiast zijn en het belang van het project zien, er moeten partners worden gevonden, er moet van alles en nog wat geregeld worden.


Get the Flash Player to see this player.
klik op de film om deze te starten
Vorig jaar was het zover en konden de eerste publieke activiteiten plaatsvinden. Een team van Anansi Masters is naar Ghana gegaan en heeft daar samen met lokale partners vertelwedstrijden georganiseerd in drie stadjes. In elke plaats zijn zo'n dertig verhalen opgenomen. Die negentig verhalen zijn daarna in Nederland uit het Twi naar het Engels vertaald. Vorig jaar is ook de eerste vertelbijeenkomst in Nederland geweest, in Rotterdam. Dit voorjaar is er een in de Bijlmer geweest, in samenwerking met Imagine IC, en later dit jaar volgt nog Den Haag. Op de bijeenkomsten in Nederland zijn mensen uit veel verschillende culturen afgekomen, Nederlanders, Surinamers, Antillianen, Ghanezen en ook anderen. Alle verhalen die tot nu zijn opgenomen (zo'n 150!), komen op de Anansi Masters-site. Tijdens de bijeenkomsten in Ghana en Nederland werden ook verschillen zichtbaar. In Ghana heeft elk verhaal een moraal en eindigt het met een wijze les. Voor de Surinamers en Antillianen in Nederland gaat dat niet op, die vertellen gewoon een mooi verhaal. Anansi neemt ook altijd weer dingen over uit de omgeving. Dat is te zien aan de dieren die een rol spelen, maar ook aan de wasmachines, mobieltjes en andere apparaten die in de verhalen van nu voorkomen.

Wetenschappelijk symposium en workshops voor jongeren
Met de vertelbijeenkomsten is niet het hele verhaal verteld. Dit voorjaar is er een wetenschappelijk symposium geweest, waar deskundigen uit verschillende hoeken hun licht op het verschijnsel Anansi hebben laten schijnen. In de Bijlmer zijn, weer in samenwerking met Imagine IC, workshops voor jongeren gehouden die op een hedendaagse manier Anansi vorm hebben gegeven. Ze hebben bijvoorbeeld een hele muur gemaakt met foto's en collages. De meeste activiteiten zijn natuurlijk gericht op volwassenen, dit was gericht op jongeren om hen op een eigen manier bij Anansi te betrekken omdat zij dat kwijtraken als hun ouders het niet doorgeven.

Schilderijen en tentoonstelling
Van een aantal verhalen hebben kunstenaars in Ghana schilderijen gemaakt, met hun eigen nieuwe interpretatie. In samenwerking met de SBK is dat ook gedaan met in Nederland wonende kunstenaars. Zo krijg je een heel divers beeld van verschillende mensen met verschillende culturen in verschillende landen en op 5 oktober komt dat samen in de tentoonstelling in de galerie van het Tropenmuseum. De kijkers kunnen daar op een beamer ook het verhaal oproepen dat aan een kunstwerk is gekoppeld.

DVD en vertelmiddagen
Voor eind van het jaar komt ook een dvd uit. Het Anansi Masters-team is teruggegaan naar Ghana en heeft het dagelijks leven van de eersteprijswinnaars in de drie stadjes vastgelegd in een korte reportage, ook waarom ze het zo leuk vonden om te vertellen en wat ze nog meer over de achtergrond van hun verhaal konden vertellen. Van het verhaal van een van de winnaars uit Ghana heeft theatermaker Wijnand Stomp in Nederland zijn interpretatie gemaakt, ook die is kort geleden opgenomen. Dat komt bijvoorbeeld op de dvd, net als een aantal nummers van een optreden van de Mister Anansi Band, met Wijnand Stomp, op het laatste Afrikafestival in Delft, en nog andere dingen. Verder is er nog een serie Anansi-vertelmiddagen in het Tropentheater. Die horen strikt genomen niet bij het project, maar passen wel mooi bij het geheel.

Zo is het een project geworden waarin allerlei facetten van Anansi op allerlei manieren worden samengebracht: verschillende culturen, verschillende kunstvormen, verschillende media, verschillende doelgroepen, vele verschillende mensen. Daaronder de meesters van de vertelkunst, de ware Anansi Masters. Sommigen kennen Paul Middellijn, anderen zeggen Wijnand Stomp, er is ook nog Winston Scholsberg, enzovoorts. Een van de mooie kanten van het project is dat al die masters naar voren komen en laten zien wat ze allemaal doen.

Druk, druk, druk
Het wordt de komende tijd dus druk rond Anansi, maar er zijn ook volop plannen en ideeën voor het vervolg. Er staan nieuwe vertelmiddagen op allerlei plaatsen in Nederland op stapel, er komt een educatief traject en de mensen van Anansi Masters zijn vast van plan om naar Suriname, de Antillen en andere landen in de Caraïben te gaan en daar nieuwe Anansi-verhalen vast te leggen.

Maar kijk vooral op Anansi Masters Net, daar vind je alles wat er te weten valt over het project.
 
Willem Kerkhoven
 
De tentoonstelling: van 5 oktober tot en met 3 januari, in de Galerie van het Tropenmuseum

De feestelijke lancering van Anansi Masters Net: 6 oktober in het Tropentheater, met optreden van Nana Kwame Ampadu

Dit artikel is de neerslag van een gesprek met Mona Veld van Vista Far Reaching Visuals, een van de intitiatiefnemers van het project

De stichting Vista Far Reaching Visuals is een mediaproductiebureau dat is voortgekomen uit de richting visuele antropologie van de afdeling culturele antropologie en sociologie van de Universiteit van Amsterdam. Dat was een bureau waar studenten stage konden lopen om te leren filmproducties te maken. Visuele antropologie is een jaar of wat geleden wegbezuinigd, maar Vista was druk bezig met succesvolle producties, lespakketten en documentaires en is gewoon verder gegaan met nieuwe projecten ontwikkelen en nieuwe wegen zoeken. Het is nu behalve met Anansi ook bezig met andere projecten, om een paar dingen te noemen:

- ZOSoap, een soap-formule om met jongeren in de Bijlmer iets te doen aan talentontwikkeling en voorlichting (over HIV en AIDS).

- Ties, een wetenschappelijk onderzoeksproject naar Turkse en Marokkaanse migranten van de tweede generatie. Een leuk (toekomstig) onderdeel is Tiescast; daarbij worden migranten uitgenodigd om hun dagelijks leven in beeld te brengen op video en de filmpjes dan op een YouTube-achtige omgeving neer te zetten.

- Internetomgevingen, waarvoor veel wordt samengewerkt met Designserver, zoals ASK, een site voor sociologen en antropologen.

De webomgeving van Anansi Masters is gebouwd door het team van Designserver, ook de drijvende kracht achter de Africaserver


<< naar Magazine


meer foto's voor
Anansi Masters - Wereldreiziger Anansi vindt virtueel thuis: fotofotofotofotofotofotofotofoto
Meer in Kunst:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...


Meer in Ghana:
Nollywood, voetbal, Obama en meer
Africa in the Picture heeft veel meer te bieden dan wat in de rest van de...

Laat Lodiers dit dorp in ellende storten - bericht in The Swakopmund Observer
BNN-presentator Patrick Lodiers houdt vast aan zijn plan om een Afrikaans dorp...

Een buitengewone obsessie - Afrikaanse homo’s als kop van jut in kerkelijke machtsstrijd
Als God van homo’s hield, had hij wel Adam en Steve geschapen, schamperen...


Magazine actueel:
Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites bij dit artikel:
Anansi Masters Net
http://www.anansimasters.net

Tropenmuseum (tentoonstelling)
http://www.tropenmuseum.nl/smartsite.shtml?ch=FAB&id=14096

Tropentheater Nana Ampadu 6 okttober
http://www.tropentheater.nl/smartsite.shtml?ch=FAB&id=TT_VOORSTELLINGEN&ActiviteitID=4273&BeginDatum=10/6/2007%208:30:00%20PM&RecordTitle=Nana%20Kwame%20Ampadu%20%26%20Band

Vista Far Reaching Visuals
http://www.vistavisuals.nl/

Religie
hyperlinks index Africaserver

Musea
hyperlinks index Africaserver

Virtuele tentoonstellingen
hyperlinks index Africaserver

Literatuur/boeken
hyperlinks index Africaserver

Ghana
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 105 milliseconds.