artikelfotoDemocratische Republiek Congo
Futur Simple: de jeugd van Congo vertelt
29 June 2010 - redactie Africaserver Magazine
Arnold Aganze

Op 30 juni 2010 bestaat de Democratische Republiek Congo precies vijftig jaar. Wie aan Congo denkt, zegt geweld, honger en corruptie. De jongeren van Congo zijn de toekomst, zij kunnen het tij keren. Journalist van dagblad De Morgen Koen Vidal en fotograaf Stephan Vanfleteren maakten een reis kriskras door Congo. In hun werk Futur Simple, de kinderen van Congo maken we kennis met zeven jongeren die zij op deze reis hebben ontmoet. Saskia Broekman doet verslag en spreekt één van deze jongeren.
 
‘Als jullie je nog eens door zo’n waardeloze kerel laten bepotelen, ga ik hem persoonlijk te lijf’, zegt vroedvrouw Imelda tegen twee jonge meisjes die net zijn bevallen. ‘Hoe kun je aan de toekomst van je kind denken als je niet eens aan je eigen toekomst kunt werken?’ Een harde opmerking, maar Imelda spreekt uit een goed hart, uit liefde voor de kinderen van wie bij de geboorte al duidelijk is dat hun leven moeilijk zal worden.
‘Beijing, dat was mijn droom’, zegt de zestienjarige Linda Kilumba. In 2007 werd zij Teakwondo kampioen van Congo, ze haalde de benodigde kwalificaties voor deelname aan de Olympische Spelen in Beijing. Haar droom leek in vervulling te komen, maar ze heeft Beijing nooit bereikt. In Europa worden sporters gezien als helden. ‘Sport is hier niet hetzelfde als bij jullie’, zegt Linda. Haar Olympische ticket werd gegeven aan iemand die niks met sport te maken heeft. ‘De machtige mannen hebben zich op kosten van de staat goed geamuseerd in Beijing’.
‘Folie! Folie!, Art-Con! Art-Con!’ Omstanders schreeuwen hun longen uit hun lijf voor deze spectaculaire breakdance groep. Naast liefhebbers zijn er ook sceptici; ‘Hebben jullie nog niet genoeg op je kop staan draaien? Dit is tijdverlies. Hou toch op met dit kinderachtige gedoe en zoek een echte baan.’ De droom om bekend te worden in Europa en de VS is bij een aantal leden niet zo levendig meer, maar dat ze met hun acrobatische dansen iets moois kunnen realiseren, daar zijn ze zeker van. Opgegroeid in een buurt waar het leven als bendelid erg voor de hand ligt, hebben deze jongeren toch een andere keuze gemaakt. Maar ze leven zeker niet in een droomwereld. De realiteit van criminaliteit, leven op straat en oorlog verwerken zij in hun dans, waarmee ze een belangrijke boodschap uitdragen.

De jeugd is de toekomst
Wie aan Congo denkt, zegt geweld, honger en corruptie. De koloniale machthebbers zijn vertrokken, waarna groepen uit de zichzelf verrijkende Congolese elite het stokje hebben overgenomen. In veel gevallen verslechterde hiermee de situatie. Wat zal er met het land gebeuren? De jongeren zijn de toekomst, zij kunnen het tij keren. Journalist van het Belgische dagblad De Morgen Koen Vidal en fotograaf Stephan Vanfleteren maakten een reis kriskras door Congo. In hun werk Futur Simple, de kinderen van Congo maken we kennis met zeven jongeren die zij op deze reis hebben ontmoet. De jongeren vertellen openhartig hun verhaal: over hun - schrikbarende – verleden, hun angsten, maar vooral over hun hoop. Het zijn deze jongeren die Congo aan een betere toekomst zouden kunnen helpen, maar in een land waar de corrupte politiek nauwelijks investeert in jonge talenten liggen dromen en realiteit vaak ver uit elkaar.

Arnold Aganze

Arnold Aganze is één van de jongeren die hard werkt om zijn leven – en dat van zijn landgenoten – vooruit te helpen. Als kindsoldaat heeft hij de verschikkingen van de oorlog van dichtbij meegemaakt. 'Eens soldaat, altijd soldaat', is de gedachte van veel mensen in Oost-Congo. De voormalige kindsoldaten worden makkelijk in een hokje geplaatst. Het is voor deze zogenoemde verloren generatie een moeilijke en lange weg om te integreren in de samenleving en een toekomst op te bouwen. Toch is een aantal succesvol, Arnold is één van hen.

In Futur Simple lezen we hoe Arnold op veertien jarige leeftijd op weg van school naar huis wordt ontvoerd door soldaten van de RCD, Rassemblement Congolais pour la Démocratie, een door de Rwandese overheid gesteund rebellenleger dat tijdens de Tweede Congolese oorlog (1998-2003) een groot deel van Oost-Congo controleert. Het leven in het kamp van het rebellenleger is hard; wie niet snel reageert op commando's of niet snel genoeg eet, krijgt slaag. Kinderen sterven aan diarree omdat hun lichaam Rwandees voedsel niet kan verdragen. Arnold heeft geluk gehad; via omwegen, hulp van anderen en vooral met zijn eigen kracht en doorzettingsvermogen weet hij een opvangcentrum voor kindsoldaten in Bukavu te bereiken. De droom om weer naar school te kunnen heeft hem al die tijd op de been gehouden, al is het moeilijk om in die droom te blijven geloven als de dood je soms recht in de ogen kijkt. Het is Arnold gelukt: hij studeerde Politieke Wetenschappen aan de universiteit van Bukavu en heeft een organisatie opgericht die zich inzet om meer bekendheid te geven aan de verschikkingen die jongens en meisjes tijdens de oorlog hebben meegemaakt. Arnold is actief op Facebook, via deze weg leg ik dan ook contact met hem.

Arnold Aganze: ' Laten we allemaal de energie en moed opbrengen om, ondanks de tegenwerkingen, samen te werken en een eind te maken aan de onschendbaarheid binnen de Democratische Republiek Congo.'



Je hebt de organisatie ‘Jeunesse et Droits Humaines’ opgericht om de rechten van jongeren onder de aandacht te brengen. Wat wil je met jouw organisatie bereiken?

Deze organisatie werd op 15 juli 2007 opgericht door een groep jongeren die het slachtoffer zijn geworden van de Congolese oorlog (het grootste gewapende conflict sinds de Tweede Wereldoorlog, begonnen in 1994 en nog steeds niet echt beëindigd). Als we praten over deze jonge mensen, dan hebben we het over een groep jongeren die bestaat uit ex-kindsoldaten, kinderen die het slachtoffer van de oorlog zijn, straatkinderen en andere groepen die geweld – direct of indirect – hebben ervaren. Ik kreeg het idee om deze organisatie op te richten en uit te bouwen. 'Jeunesse et Droits Humaines' is nu een kring van jongeren uit verschillende lagen van de bevolking die een gezamenlijk doel hebben: werken aan de rechten van jongeren, het promoten van een vreedzame samenleving en een geweldloos rechtssysteem, en het opzetten van sociaal-psychologische hulpverlening aan slachtoffers van het gewapende conflict in de Democratische Republiek Congo. We zijn nu van plan om te praten met buitenlandse media en kranten om de stemmen van de Congolese jongeren te laten horen en zo meer publiciteit te krijgen. De organisatie is een mengeling van jongeren die een militair verleden hebben en jongeren die het slachtoffer zijn van het gewapend conflict. We richten ons alleen op de promotie en verdediging van mensenrechten en in het bijzonder de rechten van jongeren. 'Jeunesse et Droits Humaines' staat open voor alle Congolese jongeren en voor iedereen uit de wereld die ons wil steunen om een einde te maken aan oorlog, geweld en verkrachting in Congo en de rest van de wereld.

Onze organisatie heeft nooit overwogen om samen te werken met de Congolese regering, omdat de machthebbers van vandaag de militairen en verkrachters uit de tijd van de oorlog waren. Deze mannen hebben onze ouders gemarteld. Zij horen in de gevangenis, niet in de regering. Zonder steun van de regering is onze organisatie afhankelijk van donaties van onze leden. Dit beperkt onze mogelijkheden, waardoor het ons nog niet is gelukt om al onze doelen te realiseren. Sinds de oprichting van onze organisatie verrichten we – binnen onze mogelijkheden – activiteiten op het gebied van de maatschappelijke acceptatie van jongeren die een militair verleden hebben, proberen we de betrokkenheid van jongeren in het vredesproces in het 'Grote Meren' gebied in Congo te vergroten, organiseren we workshops op het gebied van seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes, maken we militairen bewust van de noodzaak om kinderen tijdens gewapende conflicten te beschermen en organiseren we trainingen voor soldaten op het gebied van de rechten van het kind. Het is 'Jeunesse et Droits Humaines' gelukt om een basisschool op te richten in een dorpje dat is gelegen op zo'n veertig kilometer van de stad Bukavu. De school telt 123 leerlingen, waaronder kinderen die het slachtoffer zijn van seksueel geweld, oorlogswezen, kinderen die als gevolg van de grote armoede door hun ouders in de steek zijn gelaten, kinderen die vooral koeien houden in de bergen en kinderen met een ander – vaak moeilijk – leven. We kunnen zeggen dat de oprichting van deze school één van onze belangrijkste gerealiseerde projecten is en zichtbaar maakt wie wij zijn. Er is een legio aan plekken waar dergelijke projecten opgezet zouden kunnen worden, maar de organisatie mist donorgelden.

In het boek ‘Futur Simple’ is jouw persoonlijke verhaal uitgebreid beschreven. Je hebt jouw verhaal ook opgeschreven en hebt plannen om deze memoires te publiceren. Kun je hier kort iets vertellen over jouw jeugd?

Eerlijk gezegd zou ik niet weten waar te beginnen. Ik kan wel zeggen dat ik dingen heb meegemaakt die de meeste mensen zich niet voor kunnen stellen. Ik werd gedwongen gerekruteerd voor het leger toen ik twaalf, dertien jaar oud was. In de twee jaren die volgden ben ik een aantal keren ontsnapt en weer terug in dienst genomen. Ik ben één van de weinige jongeren die dienst heeft gedaan in op z'n minst alle gewapende groepen die de provincie Zuid-Kivu en de directe omgeving rijk was. Ondanks de lange weg die ik in mijn leven heb afgelegd, was ik erg blij met de demobilisatie van het leger en had ik weinig moeite om opnieuw mijn plek in de maatschappij te vinden. Ik heb gekozen om weer naar school te gaan en te studeren. Deze keuze heeft mij erg goed gedaan. Het studeren verliep succesvol; ik heb nu een diploma in de Politieke Wetenschappen en Bestuurskunde en ik hoop op nog meer diploma's. Ik ben de oprichter en coördinator van de activiteiten die mijn organisatie uitvoert. Vandaag de dag vertel ik mijn verhaal en spreek over de initiatieven die mijn organisatie onderneemt.

Vijftig jaar onafhankelijkheid van de Democratische Republiek Congo wordt in België en ook wel in
Nederland redelijk onder aandacht gebracht. Er zijn in korte tijd heel veel boeken gepubliceerd die het Congo van vandaag de dag beschrijven. Hoe wordt 50 jaar onafhankelijkheid beleefd – bij vooral de jongeren – in Congo?
Waar staan we? Dit is één van de vragen die alle Congolese jongeren zich stellen met betrekking tot de problemen die het land probeert te overwinnen. Hier staan we dan; waar het grote Congo vijftig jaar onafhankelijkheid viert, onafhankelijkheid sinds 30 juni 1960. Het jaar 2010, waarin voor bijna de helft van de steden van het land een hoge mate van onveiligheid wordt gerapporteerd. We moeten niet vergeten dat Congo in de Afrikaanse geschiedenis door de leiders van Afrikaanse landen al lang werd gezien als een volwaardig land. Dit was het werk van president Mobutu, maar hij had geen opvolgers.

Wie nu spreekt over de Democratische Republiek Congo spreekt van de vele oorlogen, verkrachting en seksueel geweld, straffeloosheid (iedereen kan zijn eigen gang gaan), moorden, huiselijk geweld, onzedelijkheid, corruptie, etc. De inwoners van Congo vragen zich af hoe lang dit nog moet duren.
Sinds de kolonisatie droomden onze grootouders van een totaal vrij leven, los van de blanken. Onze ouders die leefden in Belgisch Congo hadden de hoop op een vrije en welvarende toekomst. Vijftig jaar later is duidelijk geworden dat zij in deze droom zijn verraden door Congo's eigen zonen. De verschillende regeringen die de koloniale machthebbers hebben opgevolgd zijn er niet in geslaagd om een mooier land op te bouwen. In tegendeel, ten koste van anderen verrijken ze alleen zichzelf, maken zich schuldig aan de massale schending van mensenrechten en ondermijnen de nationale soevereiniteit. Voor ons land is het de uitdaging om het lot in eigen handen te nemen, zoals ook de vaders van de onafhankelijkheid hebben gedaan. In mijn gedachten eer ik hen.

Hoe zie jij de toekomst van jouw land?

Nu met 50 jaar onafhankelijkheid is het in Congo tijd voor nationale en internationale wetten. Zonder de voortdurende armoede, de kwetsbaarheid van de bevolking, haat, tribalisme, slecht bestuur, verkrachting en seksueel geweld. We moeten met respect naar onze buurlanden kijken en met ze samenwerken. We zullen ons land – de Democratische Republiek Congo – aan de hand van een inzichtelijk beleid consistent moeten ontwikkelen. Dit is de enige sleutel tot succes. We weten nu dat de acties van de jongeren van Congo de belangrijkste bijdrage leveren aan de opbouw van het land. De toekomst van het grote Congo ligt in onze handen. Ik spreek namens deze jongeren. We kunnen zeggen dat we nu al een redelijk niveau van veiligheid hebben kunnen bewerkstelligen, maar dit geldt alleen voor een aantal provincies, in de grote steden is een zekere mate van veiligheid een zeldzaamheid. De grootste uitdaging voor ' Jeunesse et Droits Humaines' is het aanpakken van de straffeloosheid, dat iedereen ongestraft kan doen en laten wat hij wil. Onze organisatie bezit, gezien haar politiek onafhankelijke status, de kracht om jongeren te mobiliseren en de wantoestanden tegenover de Congolese bevolking te beëindigen. We hebben een missie voor 2010: de Congolese jongeren bewust maken van hun rechten en plichten en hiermee het niveau van reflectie te verhogen. 'Jeunesse et Droits Humaines' is een organisatie voor jonge Congolezen die het slachtoffer zijn geworden van gewapende conflicten. Op 15 juli 2010 bestaat de organisatie precies drie jaar.

De verhalen van de jongeren die Vidal en Vanfleteren hebben verzameld zijn indrukwekkend, schokkend en soms bijna niet te geloven. Toch spreekt uit elk verhaal kracht en hoop. We lezen hoe de tienermoeders – verkracht door soldaten – Elysée en Mapenzi dromen van een goede toekomst voor zichzelf en hun door soldaten verwekt kindje. De lezer maakt kennis met Mbombo Kumuamba, een dertienjarig meisje met de droom om ooit te kunnen studeren. Ze heeft heeft haar eigen veldje met maniokplanten. De bladeren verkoopt zij op de markt, zo probeert ze geld te verdienen om haar lesgeld te betalen. Vidal en Vanfleteren beschrijven 'slechts' zeven verhalen en pretenderen hiermee zeker niet een representatief beeld te geven van alle jongeren van Congo. Maar deze indrukwekkende verhalen laten wel de kern van de problematiek zien. De jongeren die willen vechten voor een beter leven moeten veel obstakels overwinnen. De viering van 50 jaar onafhankelijkheid lijkt zo een feest met een dubbele bodem te worden.
 
Saskia Broekman
 
Koen Vidal & Stephan Vanfleteren: futur simple - De kinderen van Congo is verschenen bij Uitgeverij Meulenhoff/Manteau 2010, ISBN 9789085422105, 295 blz. € 29,95

Zondag 12 september 2010, neemt Koen Vidal deel aan het boekenprogramma 'deBuren: Terug naar de Toekomst' in de Brakke Grond in Amsterdam. Dit programma vindt plaats in het kader van het festival Allez Congo waarmee de Brakke Grond en De Balie aandacht besteden aan 50 jaar onafhankelijkheid van Congo.

De redactie van Africaserver Magazine zal de komende tijd aandacht besteden aan de 50-jarige viering van de onafhankelijkheid van DR Congo.


<< naar Magazine


meer foto's voor
Futur Simple: de jeugd van Congo vertelt: fotofotofotofotofotofotofoto
Meer in Democratische Republiek Congo:
Nollywood, voetbal, Obama en meer
Africa in the Picture heeft veel meer te bieden dan wat in de rest van de...

Schaduwen over Frans Afrika
Welke rol hebben Frankrijk en België gespeeld in de politieke, sociale en...

Uitverkoop - Kunstroof in Congo
Het is bekend in alle windstreken: wie kostbare grondstoffen zoekt, moet in de...


Magazine actueel:
Magisch Afrika - maskers en beelden uit Ivoorkust
Magisch Afrika, een schitterende...

Julidans - South African choreographer and dance company from Senegal
"At the same time we were pointing a...

Coup Fatal- uitbundige muziektheatrale ode aan de ‘sapeurs’ van Kinshasa (Congo)
Van 16 t/m 18 juni presenteert het...

Manecas Costa - alsnog in Nederland - win vrijkaarten
Manecas Costa, zanger, componist en...

Online expositie Afrika-foto's Frits Eisenloeffel
Sinds begin februari 2014 staat op de...

Auteur Helon Habila over Olie op water - korting voor bezoekers Africaserver
Op woensdag 19 februari komt de...


Sites bij dit artikel:
website Jeunesse et Droits Humaines
http://jdhrdcongo.unblog.fr/

Uitg. Manteau - futur simple
http://www.standaarduitgeverij.be/boeken/overzicht/koenvidal/9789085422105

Allez Congo! - De Brakke Grond
http://www.brakkegrond.nl/KalenderDetail.aspx?calID=422018

Politiek en Samenleving
hyperlinks index Africaserver

Mensenrechten
hyperlinks index Africaserver

Democratische Republiek Congo
hyperlinks index Africaserver


Processed by Apache Cocoon 2.1.7 in 94 milliseconds.